Uzasadnienie
W dniu 5 grudnia 2006 r. J.K. złożyła za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której domaga się od ZUS naliczenia i wypłacenia należności z tytułu wypadku przy pracy jej zmarłego męża R.K. oraz świadczeń z tytułu renty rodzinnej wypadkowej.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu – Dyrektora ZUS Oddział w L., wniósł o odrzucenie skargi ze względu na niewłaściwość sądów administracyjnych do rozpoznawania tej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu ze względu na brak właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do jej rozpoznania, co trafnie podnosi pełnomocnik ZUS.
Kognicja sądów administracyjnych została zakreślona Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz aktami rangi ustawowej, a poza te ramy Sąd wyjść nie może. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako ppsa) – Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 ppsa, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ppsa) oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami.
Skarga nie może być rozpoznana merytorycznie, bowiem materia w niej ujęta nie podlega jednak kognicji sądów administracyjnych, lecz powszechnych.
Regułą obowiązującą w postępowaniu w sprawach ubezpieczeń społecznych jest domniemanie właściwości sądu powszechnego do rozpoznawania odwołań od decyzji wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Reguła ta wyrażona jest w art. 83 § 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., powoływanej dalej jako "usus"), zgodnie z którym od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 83 § 3 usus odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.
Zgodnie zaś z art. 4778 § 1 i 2 kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych i rejonowych.
W niektórych przypadkach (wskazanych w art. 83 ust. 4 usus) odwołanie do sądu nie przysługuje, a wówczas stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tylko w tych wypadkach – na skutek wyłączenia odmiennego trybu kontroli ostatecznej decyzji administracyjnej, sąd administracyjny może orzekać na zasadach ogólnych (art. 3 § 2 pkt 1 ppsa).
Skoro jednak omawiana ustawa (art. 83 ust. 1 usus) co do zasady przekazuje kontrolę nad wszystkimi decyzjami wydawanymi w zakresie indywidualnych spraw w ramach ubezpieczeń społecznych sądom powszechnym, zaś nie zachodzi żaden z wyjątków, kiedy kontrola ta jest wyłączona czy zmodyfikowana, uznać należy, że Sąd Administracyjny nie jest upoważniony ani do korekty orzeczeń organów ubezpieczeniowych, ani do orzekania w sprawie ewentualnej bezczynności organów w tej materii.
W tej sytuacji skarga, jako niedopuszczalna z mocy art. 58 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 83 ust. 2 usus, podlega odrzuceniu bez badania jej zasadności merytorycznej i słuszności podnoszonych argumentów.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, Sąd orzekł jak w postanowieniu.