Uzasadnienie
Strona skarżąca wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 20 marca 2008r., złożonym na urzędowym formularzu, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, iż z uwagi na sytuację materialną i "brak środków" nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokackiego. Podniosła swoją trudną sytuację zdrowotną, gdyż po opłaceniu stałych opłat pozostaje jej niewiele środków na utrzymanie się i na leczenie oraz zakup leków, tym bardziej że często musi dojeżdżać na wizyty lekarskie, a także na rehabilitację do sanatoriów wskazanych przez [...]. Strona wskazała również, że ziemię którą posiada, oddała w dzierżawę i wszelkie dochody z niej i dopłaty pobiera dzierżawca.
W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma pełnoletnimi synami. Wykazała, iż posiada dom o pow. [...] m2, działkę pod domem o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Podała, iż nie posiada innego majątku nieruchomego, żadnych zasobów pieniężnych jak również przedmiotów wartościowych. Odnośnie swoich dochodów strona podała, iż otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł brutto oraz wynagrodzenie za pracę w niepełnym wymiarze w kwocie [...] zł brutto. Łącznie miesięczny dochód strony wynosi [...] zł. Ponadto strona w rubryce dotyczącej stanu majątkowego osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała, iż zamieszkuje z synem i synową, którzy prowadzą "odrębną kuchnię" i nie prowadzą z nią wspólnego gospodarstwa domowego.
Dodatkowo strona podniosła, że z uwagi na stan zdrowia jest często zmuszona do korzystania z odpłatnych usług robienia zakupów, sprzątania i wykonywania cięższych prac domowych, a podczas [...] musi korzystać z taksówek.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Stosownie do art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Sprawa, w której strona skarżąca wniosła skargę, mieści się w wymienionej kategorii spraw, a zatem strona jest w tej sprawie zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i mają do niej odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. Żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 (3 ustawy p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.).
Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (w rubryce nr 6) strona wykazując, iż dwoje pełnoletnich dzieci pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, nie podała źródeł ich utrzymania. Z kolei w rubryce nr 8 urzędowego formularza podała, iż zamieszkuje z nią syn i synowa, ale nie prowadzą z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższe wymagało wyjaśnienia, ile faktycznie osób zamieszkuje ze skarżącą, ile osób pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, ile osób pozostaje na jej utrzymaniu, jak również jaki jest stan majątkowy i wysokość dochodów osiąganych przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.
Ponadto strona nie wykazała stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie, jak również wydatków na leczenie i zakup leków. Konieczne było również wyjaśnienie, czy tytułem wydzierżawienia gospodarstwa rolnego strona uzyskuje dochód.
W związku z powyższym, pismem z dnia 26 marca 2008r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, w tym: wyciągów z posiadanych przez stronę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w przypadku ich nieposiadania, złożenie stosownego oświadczenia; umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha; oświadczenia strony, czy pełnoletnie dzieci: [...] i [...] pozostają na jej utrzymaniu i z jakich powodów, czy też pracują i osiągają z tego tytułu dochody, jeśli tak, to jaka jest ich wysokość; oświadczenia strony, w którym jednoznacznie wyjaśni sprzeczność wynikającą z informacji podanych przez nią w rubryce nr 6 i rubryce nr 8 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (w rubryce nr 6 wniosku, dotyczącej stanu rodzinnego, tj. osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym strona wpisała synów: [...] i [...], natomiast w rubryce nr 8 wniosku dotyczącej stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym strona wpisała, iż zamieszkuje z synem i synową, którzy prowadzą odrębną kuchnię i nie prowadzą z nią wspólnego gospodarstwa domowego); oświadczenia strony w zakresie stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie, jeśli posiada to przedłożenie dokumentów potwierdzających te wydatki (dowody zapłaty, rachunki, faktury VAT, itp.); oświadczenia strony w zakresie stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na leczenie i zakup leków, jeśli posiada to przedłożenie dokumentów potwierdzających te wydatki.
Z potwierdzenia odbioru wynika, iż wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 31 marca 2008r (k-37 a.s.). Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 26 marca 2008r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń nadsyłając pismo z dnia 4 kwietnia 2008r., w którym oświadczyła, iż nie złoży wymaganych dowodów w tej sprawie.
W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie.
Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.
Nie wykonując wezwania z dnia 26 marca 2008r. w zakresie wyjaśnienia stanu rodzinnego – osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i ich dochodów, wysokości dochodów (bądź ich braku) z dzierżawy gospodarstwa rolnego, jak również rodzaju i wysokości wszystkich stałych miesięcznych wydatków na utrzymanie i na leczenie, strona skarżąca uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Nie można zatem ocenić czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 należało orzec jak na wstępie.