Uzasadnienie
W złożonej skardze skarżący zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając w nim, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że ma schorzenia [...] i część uzyskiwanych dochodów przeznacza na leki. Wskazał, że jego żona choruje na [...] i swoją emeryturę przeznacza na leczenie. Na jego utrzymaniu pozostaje studiujący syn, a koszty jego utrzymania wynoszą ok. [...] – [...] zł miesięcznie.
Skarżący wskazał również na inne wydatki związane z utrzymaniem koniecznym, w tym: czynsz + media – ok. [...] zł; zakup leków – [...] zł; wyżywienie – [...] zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, a w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2 oraz udział w [...] części działki położonej w [...] o pow. [...] ha. Wykazał, że na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł brutto składa się emerytura żony w wysokości [...] zł oraz jego wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.
W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Zgodnie z powyższym, pismem z dnia 24 września 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych odnoszących się do sytuacji materialnej jego rodziny, w tym: zaświadczenia pracodawcy wskazującego średnią wysokość wynagrodzenia skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy w kwocie netto i brutto; ostatniej decyzji określającej wysokość emerytury żony skarżącego w kwocie brutto i netto, bądź odcinka świadczenia za ostatni miesiąc; wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy; dokumentów potwierdzających wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego i terminy ich ponoszenia. Wezwanie to zostało doręczone w sposób prawem przewidziany w dniu 1 października 2013 r. (k-83 akt sprawy) i pozostało bez odpowiedzi, natomiast w dniu 3 października 2013 r. skarżący opłacił wpis sądowy od skargi (k-84 akt sprawy).
Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy prowadzi do wniosku, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny (w szczególności odnośnie dokładnej wysokości dochodów rodziny w kwocie brutto i netto, ewentualnego posiadania środków pieniężnych na rachunkach bankowych, niepotwierdzenia stosownymi dokumentami wysokości kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego). Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132).
Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa.
Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.