Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 listopada 2011 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty sądowej od zażalenia na postanowienie sądu. Skarżący wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku zaznaczając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.
Referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności podnieść należy, że ocena możliwości poniesienia przez stronę wymaganych kosztów jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, iż ze względu na wykreślenie wpisu z ewidencji działalności gospodarczej nie może prowadzić [...] i samodzielnie zarabiać na własne utrzymanie. Skarżący podał, że zamieszkuje razem z synem, synową i wnukiem, jednakże prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wykazał, że w skład jego majątku wchodzi lokal mieszkalny o pow. ok. [...] m2, poza tym nie posiada innych nieruchomości, ani żadnych zasobów finansowych. Podał, iż utrzymuje się sam, jednakże nie wskazał jakichkolwiek dochodów. Nadmienił, że "od czasu do czasu" pomaga mu syn.
Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Skarżący podając, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe oraz że utrzymuje się sam (rubryka nr 6 i 8 urzędowego formularza) i jednocześnie nie wykazując jakichkolwiek dochodów, nie wyjaśnił z czego się utrzymuje i zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe, czy w związku z sytuacją w jakiej się znajduje, korzysta z pomocy społecznej. Nie podał też jaki jest rodzaj wielkość i częstotliwość udzielanej przez syna pomocy.
W związku z powyższym wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: oświadczenia o miesięcznych kosztach utrzymania koniecznego; oświadczenia wykazującego z czego (z jakich źródeł) skarżący się utrzymuje; oświadczenia odnośnie ewentualnego korzystania ze świadczeń pomocy społecznej oraz wyciągów z rachunków bankowych skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi na powyższe, skarżący nadesłał pismo z 31 stycznia 2012 r. oraz kserokopię faktury VAT za telefon za miesiąc styczeń 2012 r. W piśmie z dnia 31 stycznia 2012 r. skarżący oświadczył, że wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (czynsz, energia elektryczna, gaz) pokrywa w całości syn [...]. Skarżący opłaca natomiast telefon w kwocie średnio [...] zł miesięcznie. Stwierdził, że aktualnie nie bierze udziału w świadczeniu [...] osobom prywatnym oraz że syn nie przekazuje mu żadnych środków finansowych, nie korzysta również ze środków pomocy społecznej. W dalszej części pisma oświadczył, że na rachunku nie posiada żadnych środków pieniężnych. Odnośnie prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego oświadczył, że w mieszkaniu, w którym mieszka wspólnie z rodziną zajmuje dwa pokoje, jeden z nich jest zajęty na [...], a drugi jest pokojem, w którym śpi, odpoczywa, itp.
W oparciu o złożone na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy oświadczenie skarżącej oraz nadesłane dokumenty stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie.
Pokreślić należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 2 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie.
Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.
W ocenie referendarza skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa. Skarżący podając, że nie osiąga żadnych dochodów, nie korzysta z pomocy społecznej, jak też że syn nie pomaga mu finansowo, nie wykazał jak w takiej sytuacji, jest w stanie prowadzić odrębne gospodarstwo domowe i z jakich środków pokrywa np. opłaty za telefon. Oświadczenie skarżącego, że nie świadczy żadnej [...] stoi w sprzeczności z jego oświadczeniem, iż jeden z pokoi w należącym do niego mieszkaniu jest zajmowany na [...]. Pomimo stosownego wezwania o przesłanie wyciągu z rachunku bankowego skarżącego, skarżący nie wypełnił wezwania w tym zakresie. Nie jest zatem możliwe ustalenie realnych zdolności płatniczych skarżącego poniesienia w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych.
Reasumując powyższe, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.