Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubliniez 22 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 595/23

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 13 września 2023 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Chełmie przyznał P. B. pomoc finansową dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy, w kwocie 26 126,50 zł.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

W dniu 14 czerwca 2023 r. P. B. złożył za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Do wniosku skarżący dołączył fakturę VAT nr [...] z dnia 31 marca 2023 r. obejmującą sprzedaż rzepaku w ilości 77,36 t.

W dniu 13 lipca 2023 r. skarżący za pomocą Platformy Usług Elektronicznych złożył zmianę do wniosku, dołączając fakturę VAT nr [...] z dnia 11 lipca 2023 r. dokumentującą sprzedaż jęczmienia w ilości 160,32 t.

Decyzją z dnia 13 września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Chełmie przyznał skarżącemu pomoc finansową w kwocie 26 162,50 zł. Organ odstąpił od uzasadnienia decyzji na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. wskazując, że uwzględnia ona żądanie strony w całości. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 15 września 2023 r.

W dniu 22 września 2023 r. skarżący złożył odwołanie od wyżej wskazanej decyzji. Postanowieniem z dnia 3 października 2023 r. nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Lublinie orzekł o niedopuszczalności odwołania.

W dniu 3 października 2023 r., za pośrednictwem organu, skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję z dnia 13 września 2023 r. W treści skargi skarżący podniósł, że w decyzji organ nie uwzględnił faktury VAT nr [...], która została złożona za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Chełmie wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że kwestionowana decyzja została wydana na podstawie niepełnego stanu faktycznego sprawy. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Chełmie nie uwzględnił bowiem sprzedaży jęczmienia w ilości 160,32 t potwierdzonej fakturą VAT nr [...] z dnia 11 lipca 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie organ odstąpił od uzasadnienia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej "k.p.a", zgodnie z którym można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania. Stosownie do art. 127 § 1a k.p.a., decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna.

Zgodnie zaś z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, zaś przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a).

W ocenie sądu, skarżący spełnił wymogi formalne wniesienia skargi. Zaskarżona decyzja organu była ostateczna i nie przysługiwało od niej odwołanie. Od decyzji tej przysługiwała natomiast skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 15 września 2023 r. Skarżący wniósł skargę w niniejszej sprawie, za pośrednictwem organu, w dniu 3 października 2023 r., a więc w terminie do jej złożenia przewidzianym w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. poz. 762 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie", wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 6c ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1199), dalej jako "ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa".

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia, pomoc przyznaje się rolnikowi:

1. 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2. 2) który dokonał sprzedaży:
3. a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub
4. b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.
5. – podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;
6. 3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343;
7. 4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia pomoc przyznaje się:

1. 1) na wniosek rolnika złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji;
2. 2) w wysokości ustalonej zgodnie z § 6;
3. 3) danemu rolnikowi tylko raz.

W § 4 ust. 2 rozporządzenia wskazano informacje, które powinien zawierać wniosek. Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia, do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika:

1. 1) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub
2. 2) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.
3. - podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.

Warunek, o którym mowa w ust. 3, uznaje się za spełniony również, jeżeli dołączone do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, faktury VAT potwierdzają sprzedaż kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku przez małżonka rolnika, o ile małżonek tego rolnika nie ubiega się jednocześnie o tę pomoc (§ 4 ust. 4 rozporządzenia).

Natomiast § 4 ust. 5 rozporządzenia stanowi, że rolnik może dokonywać zmian we wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, polegających jedynie na złożeniu dokumentów, o których mowa w ust. 3 lub 4, przy czym zmian tych rolnik może dokonać w terminie, o którym mowa w § 5 ust. 1.

W § 5 ust. 1 rozporządzenia przewidziano możliwość składania wniosku, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, w terminie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu (§ 5 ust. 2 rozporządzenia).

Kwestie związane z wysokością przyznawanej pomocy zostały z kolei uregulowane w § 6 rozporządzenia. Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wysokość pomocy nie może przekroczyć:

1. 1) w przypadku sprzedaży żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r.:
2. a) iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku zatwierdzonej do jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 36 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), na podstawie wniosku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4, oraz
3. b) iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku, przy czym powierzchnia upraw żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku stanowi iloraz liczby ton wynikającej z faktur VAT, o których mowa w § 4 ust. 3 lub 4, i liczby:
4. – 4,5 - w przypadku upraw jęczmienia lub pszenżyta,
5. – 3,5 - w przypadku upraw żyta, owsa, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku.

Stawki pomocy, o których mowa w ust. 1, zostały określone w § 6 ust. 3 rozporządzenia.

W rozpoznawanej sprawie, skarżący za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych złożył w dniu 14 czerwca 2023 r. wniosek o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. Do wniosku dołączył fakturę VAT nr [...] z dnia 31 marca 2023 r. dokumentującą sprzedaż rzepaku w ilości 77,36 t. W dniu 13 lipca 2023 r. skarżący dokonał zmiany wskazanego wyżej wniosku, przedkładając dodatkowo fakturę VAT nr [...] z dnia 11 lipca 2023 r. dotyczącą sprzedaży jęczmienia w ilości 160,32 t.

Jak wynika z akt sprawy, wydając zaskarżoną decyzję, organ nie uwzględnił modyfikacji wniosku dokonanej przez skarżącego w dniu 13 lipca 2023 r. W konsekwencji faktura VAT nr [...] z dnia 11 lipca 2023 r. nie została poddana obowiązkowej weryfikacji (kontroli administracyjnej) zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy na podstawie przywołanych powyżej przepisów rozporządzenia.

Stosownie do art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art.

1. 81. Jednocześnie art. 10 ust. 1a tej ustawy przewiduje, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności;
2. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Nieuwzględnienie przez organ faktury VAT nr [...] z dnia 11 lipca 2023 r., która została złożona przez skarżącego z zachowaniem reguł określonych w § 4 ust. 5 rozporządzenia powoduje, że nie można uznać, że w rozpoznawanej sprawie cały materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Uchybienie to jest o tyle istotne, że stosownie do § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wysokość przyznawanej pomocy jest powiązana z powierzchnią upraw i liczbą ton wynikającą z przedstawionych przez stronę faktur VAT.

W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło także do naruszenia przez organ art. 107 § 4 k.p.a., który przewiduje możliwość odstąpienia od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony. W okolicznościach niniejszej sprawy trudno jednak przyjąć, że wydając zaskarżoną decyzję organ w całości uwzględnił żądanie strony. Składając wniosek o przyznanie pomocy skarżący nie domagał się określonej kwoty. Konstrukcja wniosku o przyznanie pomocy w istocie nie pozwala na wskazanie takiej kwoty. Wniosek zawiera jedynie informacje i oświadczenia w zakresie spełnienia przesłanek przyznania pomocy oraz danych niezbędnych dla wyliczenia kwoty pomocy. We wniosku nie przewidziano natomiast miejsca na wskazanie przez wnioskodawcę kwoty pomocy, której przyznania oczekuje, czy też jakichkolwiek własnych wyliczeń w tym zakresie. Stąd też nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że decyzja uwzględnia (bądź nie) żądanie strony w całości.

W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., to jest z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ w sposób wnikliwy rozpatrzy wniosek skarżącego, oceniając także jego zmianę spowodowaną dołączeniem faktury VAT nr [...], pod względem zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.