Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Rektor [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2012 r. o odmowie przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2012/2013.
Decyzja powyższa została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] października 2012 r. (data nadania) skarżąca złożyła do Prorektora d/s Studenckich wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2012/2013. Decyzją z dnia [...] października 2012 r., Prorektor d/s Studenckich nie uwzględnił wniosku i odmówił skarżącej przyznania stypendium. Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, że wniosek skarżącej został złożony w dniu [...] października 2013 r., a więc po upływie terminu do składania tego rodzaju wniosków. Ponadto skarżąca nie zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów.
Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca podniosła, że organ błędnie uznał, iż termin do składania wniosków o stypendium rektora dla najlepszych studentów jest terminem procesowym, którego niezachowanie skutkuje bezskutecznością czynności procesowej.
Ponownie rozpatrując sprawę organ wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] października 2012 r. Organ podkreślił, że Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom [...], zawierający szczegółowe zasady ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej, jest uchwalany na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego i stanowi akt prawa lokalnego obowiązujący każdego, kto korzysta z zakładu administracyjnego, jakim jest szkoła wyższa. Na skarżącej, jako użytkowniku zakładu administracyjnego ciąży obowiązek przestrzegania prawa wewnętrznego zakładu. Organ podniósł, że zakreślenie terminu do składania wniosków jest dodatkowym kryterium i daje każdemu studentowi jednakową szansę na złożenie i rozpatrzenie wniosku. Gdyby termin określony w regulaminie świadczenia pomocy materialnej dla studentów był wyłącznie terminem porządkowym, to organ byłby zobligowany do rozpatrywania wszystkich wniosków i ciągłej zmiany w ogłoszonych listach rankingowych.
Przeczyłoby to zasadzie zaufania, o której mowa w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Ponadto w ocenie organu skarżąca mogła przeciwdziałać skutkom upływu tego terminu, korzystając z instytucji przywrócenia terminu, czego jednak nie uczyniła.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji błędną wykładnię art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), dalej powoływanej jako ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym. Zdaniem skarżącej wskazany przepis nie upoważnia do ustanowienia w regulaminie świadczenia pomocy materialnej dla studentów, terminu zawitego do złożenia wniosku o taką pomoc. W jej ocenie odmowa przyznania stypendium tylko na tej podstawie, że wniosek został złożony w terminie późniejszym niż określony w Regulaminie, stanowi rażące naruszenie prawa. W jej ocenie, gdyby ustawodawca dążył do obwarowania prawa ubiegania się o przyznanie stypendium warunkiem o takiej doniosłości prawnej i takiej dolegliwości, to znalazłoby się to wprost w przepisach ustawy. Tymczasem treść art. 181 ust. 1 ustawy – Prawo szkolnictwie wyższym wskazuje, że prawo do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów jest uzależnione jedynie od uzyskania wysokiej średniej ocen, czy innych osiągnięć sportowych czy artystycznych. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika, dopuszczony został Parlament studentów RP, który w dniu [...] stycznia 2014 r. złożył pismo zawierające stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie nieważności tego aktu.
Mając powyższe na względzie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie w/w ustaw, sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora [...] z dnia z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] października 2012 r. o odmowie przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2012/2013. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom [...]. Zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Świadczenie to przyznaje się ze środków funduszu pomocy materialnej, o którym mowa w art. 103 Jednocześnie środki przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni i stanowią nie więcej niż 40% środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne ora zapomogi (art. 174 ust. 1 i ust. 4 ustawy).
Stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora, zaś od wydanej w tym względzie decyzji rektora przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 175 ust. 2 i 3 ustawy). Ponadto zgodnie z art. 181 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen, a ponadto posiada osiągnięcia naukowe lub artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym.
Szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego (art. 186 ust. 1 ustawy). Na tej podstawie zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2012 r. Rektor wprowadził Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom [...], stanowiący załącznik do zarządzenia Rektora z dnia 20 czerwca 2012 r. Zgodnie z § 2 ust. 8 Regulaminu, studenci i doktoranci ubiegający się o stypendium rektora dla najlepszych studentów i stypendium dla najlepszych doktorantów składają wnioski do 30 września.
Uszczegółowione zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów są określone przepisami § 21 do § 23 Regulaminu. Stypendium rektora dla najlepszych studentów jest przyznawane na wniosek zainteresowanego studenta (§ 21 ust. 3), który należy złożyć w terminie do 30 września, jeżeli studia na danym kierunku rozpoczynają się w semestrze zimowym oraz do 5 marca, jeżeli studia na danym kierunku rozpoczynają się w semestrze letnim (§ 21 ust. 4).
Jak wynika z prawidłowo ustalonego i niekwestionowanego przez skarżącą stanu faktycznego, złożyła ona wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów za rok akademicki 2012/2013 w dniu [...] października 2012 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej). Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów został złożony przez skarżącą po terminie, o którym mowa w § 2 ust. 8 w związku z § 21 ust. 4 Regulaminu. Bezsprzeczne jest również, że skarżąca w toku postępowania nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów.
Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że przepisy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym uzależniają prawo do stypendium rektora dla najlepszych studentów jedynie od wysokiej średniej ocen uzyskanej w trakcie studiów, bądź innych osiągnięć naukowych, artystycznych czy sportowych. Po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 ze zm.), nastąpiło zwiększenie kryteriów dla ubiegających się o stypendium rektora dla najlepszych studentów. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 181 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, obok wysokich średnich ocen student musi posiadać osiągnięcia (naukowe, artystyczne). Dodatkowe kryterium, które zostało wprowadzone w art. 174 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, dotyczy ustalenia liczby studentów, którym rektor może przyznać stypendium rektora dla najlepszych studentów – liczba ta nie może być większa niż 10% najlepszych studentów każdego z kierunków studiów, a także nie może przekraczać 40% środków z dotacji budżetu państwa przeznaczonej na bezzwrotną pomoc materialną przeznaczoną na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne i zapomogi.
Ponadto wszystkie świadczenia pomocy materialnej, które student może uzyskać w uczelni, w tym stypendium rektora dla najlepszych studentów, przyznawane są na wniosek studenta (art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 8 w zw. z art. 175 ust. 1 i 2 ustawy). Zatem w odróżnieniu od dotychczasowej regulacji (art. 175 ust. 1 w poprzednim brzmieniu), która zezwalała na przyznanie stypendium za wyniki w nauce bez konieczności składania wniosku przez studenta, obecnie obowiązujące unormowanie obliguje studenta ubiegającego się o stypendium rektora dla najlepszych studentów do złożenia wniosku.
W świetle powyższych rozważań, brak jest podstaw do uznania, że ustanowienie w Regulaminie terminu do składania wniosków o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów przekracza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 186 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Mając na uwadze zmiany dokonane ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw, prawem, ale i obowiązkiem organu było ustanowienie takich zapisów w Regulaminie (zresztą ustalanych wspólnie z uczelnianym organem samorządu studenckiego), które będą odpowiadały nowym, zwiększonym kryteriom dla poszczególnych rodzajów pomocy materialnej dla studentów, w tym także dla stypendium rektora dla najlepszych studentów. Ustanowienie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów daje podstawę do sporządzenia wstępnej, a następnie ostatecznej listy rankingowej, dzięki której, organ dysponuje informacją o liczbie złożonych wniosków, co ma znaczenie w sytuacji ustawowego ograniczenia środków przyznawanych na pomoc materialną.
Niezależnie bowiem od liczby studentów legitymujących się wysoką średnią ocen i osiągnięciami naukowymi, artystycznymi, czy sportowymi, środki przekazane w formie decyzji o przyznaniu pomocy stypendialnej nie mogą przekraczać limitów wskazanych w art. 174 ust. 4 (wyznaczone limity 10% i 40%). Zauważyć należy, że ustalenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, a w dalszej kolejności ogłoszenie listy rankingowej, służy ponadto szybkiemu podjęciu decyzji administracyjnych w sprawie przyznania pomocy materialnej, co stanowi realizację zasady zaufania ustanowionej w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W dalszej kolejności należy wskazać, że termin do składania wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, określony Regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom [...], wprowadzony zarządzeniem Rektora z dnia 20 czerwca 2012 r., nie jest terminem zawitym prawa materialnego. Terminu takiego nie można byłoby przywrócić, niezależnie od powodów jego uchybienia, istnienia zawinienia, bądź braku winy w jego przekroczeniu. Uchybienie terminowi prawa materialnego prowadzi do wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym lub wywołuje skutek prawny materialnej trwałości ukształtowanych praw.
Natomiast ustanowiony w Regulaminie termin do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów jest terminem procesowym, do dokonania określonej czynności procesowej i podlega przywróceniu na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Podkreślić bowiem należy, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania stypendium jest decyzją administracyjną, wobec czego do postępowania w przedmiocie przyznania stypendium stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przepisy odnoszące się do terminów i instytucji przywrócenia terminu.
Skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów w terminie określonym w Regulaminie, czym uchybiła przepisom wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Skarżąca jako korzystająca z usług zakładu administracyjnego, jakim jest w tym przypadku uczelnia wyższa, była zobowiązana do przestrzegania prawa aktu prawa wewnętrznego zakładu, tj. Regulaminu, na równi z przepisami ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Naruszenie wskazanych uregulowań, jak również niezłożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, obligowało organ do wydania decyzji odmownej w przedmiocie stypendium rektora dla najlepszych studentów.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które dawałoby podstawę do uchylenia skarżonej decyzji, jak też nie stwierdził przyczyn określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Z tych względów oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.