Uzasadnienie
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 15 stycznia 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, uczestnicy postępowania D. O. i Ł. K. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączone zostały następujące dokumenty: zaświadczenie z dnia 9 stycznia 2013 r. o wysokości wynagrodzenia matki uczestników; zaświadczenie urzędu pracy z dnia 14 stycznia 2013 r. o zarejestrowaniu Ł. K. jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; zawiadomienie spółdzielni mieszkaniowej z dnia 25 września 2012 r. o wysokości czynszu; faktura VAT za energię elektryczną; faktura VAT za gaz oraz dwa wyciągi bankowe z rachunków bankowych prowadzonych dla uczestnika postępowania Ł. K. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy D. O. jest osobą niepracującą, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i bratem (uczestnikiem postępowania Ł. K.), który jest osobą bezrobotną.
W skład majątku rodziny wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2, poza tym wnioskujący jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają innych nieruchomości, ani żadnych zasobów pieniężnych. Wnioskujący o udzielenie prawa pomocy wykazał, że jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie za pracę matki w wysokości [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Z mocy art. 12 ustawy p.p.s.a., ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania.
Z powyższego unormowania wynika, że o przyznanie prawa pomocy może również ubiegać się osoba, która tak jak wnioskujący o przyznanie prawa pomocy jest uczestnikiem postępowania toczącego się przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
W myśl art. 246 (1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony (uczestnika postępowania) obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona (uczestnik postępowania) jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Oświadczenie uczestnika zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów postępowania w tej sprawie. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, czy jest on osobą zarejestrowaną w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (do wniosku zostało dołączone zaświadczenie urzędu pracy potwierdzające jedynie, że drugi z uczestników postępowania jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku). Dla oceny zdolności płatniczych znaczenie miały również informacje dotyczące sytuacji finansowej uczestnika przed złożeniem wniosku o prawo pomocy (do wniosku dołączono wyciągi z rachunków bankowych drugiego z uczestników).
W związku z powyższym, pismem z dnia 17 stycznia 2013 r. wezwano uczestnika do złożenia dokumentów źródłowych odnoszących się do jego sytuacji materialnej, w tym: zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzającego, iż jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (od jakiej daty), odpisów jego zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za ostatnie dwa lata kalendarzowe i wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku o prawo pomocy. Wezwanie to uczestnik otrzymał w dniu 7 lutego 2013 r. (k-71 akt sprawy) i pozostało ono bez odpowiedzi. Uczestnik nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w powyższym wezwaniu.
W przedstawionej sytuacji stwierdzić należy, że uczestnik nie wyjaśnił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej (w szczególności odnośnie czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jaka była jego sytuacja finansowa tuż przed złożeniem wniosku o prawo pomocy). Analiza oświadczenia uczestnika złożonego na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że uczestnik nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów postępowania.
Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jak też częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa.
Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.