Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Celnego pismem nr [...] z dnia [...] 2007 r., działając na podstawie przepisu art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622), odmówił przyjęcia zgłoszenia celnego złożonego w dniu [...] stycznia 2007 r., dotyczącego objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu koparki AKERMAN H7 o wartości 5200 CHF.
Uzasadniając odmowę przyjęcia zgłoszenia celnego organ celny stwierdził, że w dniu [...] lutego 2007 r. wpłynęła do Oddziału Celnego opinia Państwowej Inspekcji Pracy nr [...] stwierdzająca, że koparka nie spełnia zasadniczych wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa, co skutkuje nałożeniem na towar ograniczeń w obrocie. Mając na uwadze treść tej opinii, organ celny podniósł, że na podstawie przepisu art. 2 ust. 3 ustawy Prawo celne organ celny odmawia przyjęcia zgłoszenia celnego, jeżeli objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną lub nadanie przeznaczenia celnego nie może nastąpić z powodu obowiązujących zakazów lub ograniczeń.
Skargę na odmowę przyjęcia zgłoszenia celnego złożyła S. M. L. M., domagając się dokonania odprawy celnej pojazdu.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ celny powołał się między innymi na przepis art. 62 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i art. 218 rozporządzenia Komisji nr 2454/1993 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady nr 2913/1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, zgodnie z którymi do zgłoszenia celnego do dopuszczenia do swobodnego obrotu dołączane są konkretne dokumenty. Organ celny podkreślił, że tylko w sytuacji spełnienia warunków objęcia daną procedurą i o ile towary nie są przedmiotem ograniczeń i zakazów, na podstawie przepisu art. 73 WKC organy celne zwalniają towary po dokonaniu weryfikacji zgłoszenia lub jego przyjęcia bez weryfikacji. Ponadto w myśl przepisu art. 21 ust. 3 ustawy Prawo celne organ celny odmawia przyjęcia zgłoszenia celnego, wskazując przyczyny odmowy w formie pisemnej, jeżeli objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną lub nadanie przeznaczenia celnego nie może nastąpić z powodu obowiązujących zakazów i ograniczeń. W tej sprawie z uwagi na obowiązujące zakazy i ograniczenia wynikające z przepisów odrębnych skutkujące niespełnieniem wymagań bezpieczeństwa przez sprowadzoną ze Szwajcarii koparkę, objęcie towaru wnioskowaną procedurą nie mogło nastąpić, w rezultacie czego organ celny mając na uwadze brzmienie cytowanego wyżej przepisu art. 21 ust. 3 Prawa celnego odmówił przyjęcia zgłoszenia celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeśli przepisy ustawy szczególnej nie stanowią inaczej. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest akt administracyjny w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Odmowa przyjęcia zgłoszenia celnego, wyrażona w piśmie z dnia [...] lutego 2007 r. przez Naczelnika Urzędu Celnego, w zakresie podstawy prawnej oparta została na przepisie art. 21 pkt 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622), zgodnie z którym organ celny odmawia przyjęcia zgłoszenia celnego, wskazując przyczyny odmowy w formie pisemnej, jeżeli objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną lub nadanie przeznaczenia celnego nie może nastąpić z powodu obowiązujących zakazów lub ograniczeń.
W świetle tego przepisu nie budzi wątpliwości, że odmowa przyjęcia zgłoszenia celnego jest dopuszczalna, jeśli objęcie towaru procedurą celną lub nadanie przeznaczenia celnego nie może nastąpić z powodu istniejących zakazów lub ograniczeń, skonkretyzowanych przez organ celny w akcie administracyjnym – odmowie przyjęcia zgłoszenia celnego. Jest więc oczywiste, że od organu celnego należy oczekiwać, aby ów akt administracyjny zawierał niezbędne ustalenia co do obowiązujących zakazów lub ograniczeń wraz z podaniem skonkretyzowanej normy prawnej, z której te zakazy bądź ograniczenia wynikają. Ponadto wskazany akt administracyjny winien zawierać wszechstronną analizą przesłanek do zastosowania tej normy w stosunku do importowanego towaru. Nie wystarczy więc lakoniczne stwierdzenie, że towar nie spełnia wymagań zasadniczych określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz.U. z 2005r., nr 259, poz. 2170), bowiem przede wszystkim obowiązkiem organu celnego jest wykazanie, że do tego towaru znajdują zastosowanie zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o których mowa w § 7 i n. cyt. rozporządzenia.
Jest bezsporne, że importowany przez stronę towar miał być wprowadzony na obszar celny Unii Europejskiej z terytorium Konfederacji Szwajcarskiej, co oznacza, że obowiązkiem organu celnego było w pierwszej kolejności ustalenie czy i jakiego rodzaju wymagania zasadnicze znajdowały zastosowanie do tego towaru, zarówno z uwagi na tożsamość towaru, jak i kraj pochodzenia, a w drugiej kolejności organ celny miał obowiązek wykazać na jakiej podstawie stwierdzono niespełnianie tych wymagań.
Jak wynika z treści zaskarżonego aktu, organ celny ustaleń takich nie poczynił. Nie można bowiem uznać za wystarczające odwołanie się do opinii Państwowej Inspekcji Pracy – Okręgowego Inspektora Pracy stwierdzającej, że koparka nie spełnia, wskazanych w tej opinii, zasadniczych wymagań określonych w cyt. rozporządzeniu Ministra Gospodarki z w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa. Jakkolwiek opinia taka jest – co do zasady – wiążąca dla organu celnego, to zakres związania ograniczony jest tylko do okoliczności faktycznego spełniania zasadniczych wymagań, rozumianych jako wymagania w zakresie cech wyrobu, jego projektowania lub wytwarzania, które określane są w dyrektywach nowego podejścia – art. 5 pkt 16 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2004r., nr 204, poz. 2087 ze zm.). Rzeczą zaś organu celnego jest ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy istnieje prawny obowiązek spełniania tych wymagań przez towar wprowadzany na obszar celny Unii Europejskiej.
Odnosząc się w tym miejscu do uwypuklonego w opinii Państwowej Inspekcji Pracy – Okręgowego Inspektora Pracy stwierdzenia, że importowany towar nie został oznakowany znakiem zgodności CE, podnieść należy co następuje. Oznaczenie znakiem zgodności CE zostało wprowadzone w roku 1985 przez tzw. dyrektywy nowego podejścia, przy czym nie jest to jedyny dopuszczalny sposób oznaczania produktów spełniających wymagane normy (jakości, bezpieczeństwa) w obszarze handlu pomiędzy Unią Europejską a Szwajcarią. Jak bowiem wynika z art. 1 ust. 2 umowy w sprawie wzajemnego uznawania w odniesieniu do oceny zgodności (umowa między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską; Dz.U.UE.L.02.114.369; Dz.U.UE-sp.11-41-407), w celu uniknięcia powielania procedur, jeżeli szwajcarskie i wspólnotowe wymagania zostają uznane za równorzędne, Wspólnota i Szwajcaria wzajemnie akceptują swoje sprawozdania, świadectwa i upoważnienia wydane przez organy wymienione w załączniku 1 i deklaracje producentów o zgodności poświadczające zgodność wymagań drugiej strony w obszarach objętych artykułem 3 tej Umowy. Jak wynika z tego przepisu, sprawozdania, świadectwa, upoważnienia i deklaracje producentów o zgodności wskazują w szczególności zgodność z prawodawstwem wspólnotowym, przy czym znaki zgodności wymagane przez prawodawstwo jednej ze stron umowy muszą być dołączone do produktów wprowadzonych do obrotu tej strony.
Niezależnie od powyższej zasady, w odniesieniu do maszyn używanych znajdują zastosowanie odpowiednie przepisy uzupełniające - sekcja V, Rozdział 1, zawarte w załączniku nr 1 do Umowy, zgodnie z którymi przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne wymienione w sekcji I tego rozdziału nie mają zastosowania do maszyn używanych. Jednakże zasady zawarte w artykule 1 ustęp 2 niniejszej Umowy stosuje się do maszyn zgodnie z prawem wprowadzonych do obrotu i/lub wprowadzonych do użytku na terytorium jednej ze Stron i wwiezionych jako maszyny używane na rynek drugiej Strony.
W świetle powyższego, organ celny podejmując decyzję o odmowie przyjęcia zgłoszenia celnego towaru sprowadzanego przez stronę skarżącą z terytorium Szwajcarii, miał obowiązek wykazania, że objęcie tego towaru wnioskowaną procedurą celną nie może nastąpić z powodu obowiązującego zakazu lub ograniczenia, przy uwzględnieniu nie tylko ustawodawstwa krajowego jak i norm prawa wspólnotowego, ale przede wszystkim prawa międzynarodowego, którym Rzeczpospolita Polska związana jest wobec wiążącego charakteru umów zawartych pomiędzy Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską.
Zauważyć ponadto należy, że odmowa przyjęcie zgłoszenia celnego w oparciu o przepis art. 21 ust. 3 ustawy Prawo celne – jako samodzielną podstawę materialnoprawną – winna być poprzedzona ustaleniem, czy na organie celnym nie ciążył obowiązek stosowania wprost odpowiednich przepisów wspólnotowych, bowiem zgodnie z przepisem art. 1 Prawa celnego, ustawa ta reguluje jedynie w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, do kontroli zgłoszenia celnego dokonanego przez stronę skarżącą miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 339/93 z dnia 8 lutego 1993 r. w sprawie kontroli zgodności z przepisami w sprawie bezpieczeństwa produktów przywożonych z państw trzecich (Dz.U.UE L z dnia 17 lutego 1993 r.; Dz.U.UE-sp.13-12-3), których jednak organ celny nie stosował. Także to uchybienie przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonego aktu.
Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.