Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...], Wojewoda L., po rozpatrzeniu zażalenia I. K., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...], o odmowie zawieszenia postępowania o wymeldowanie I. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. S. [...] w L. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezydent Miasta L. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania I. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. S. [...] w L., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie tym, że toczące się postępowanie cywilne, dotyczące ustalenia wstąpienia w stosunek najmu spornego lokalu, nie stanowi zagadnienia wstępnego dającego podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie, w trybie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej: k.p.a.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie sprawy cywilnej o wstąpienie w stosunek najmu jej zdaniem ma istotne znaczenie i winno być uwzględnione przy wydaniu decyzji o wymeldowanie.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda L. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przed Sądem Rejonowym [...] I Wydziałem Cywilnym w L. zawisła sprawa z powództwa I. K. o wstąpienie w stosunek najmu lokalu przy ul. S. [...] w L. po zmarłym dziadku strony postępowania.
W ocenie organu, toczące się postępowanie cywilne o wstąpienie w stosunek najmu, nie ma związku z postępowaniem administracyjnym o wymeldowanie. W postępowaniu administracyjnym w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), dalej: ustawa o ewidencji ludności, sprawa o wymeldowanie rozstrzygana jest na podstawie ustaleń faktycznych dotyczących faktycznego zamieszkiwania osoby w spornym lokalu, a nie na podstawie rozstrzygnięcia sporu o prawo do tego lokalu. Wyłączną przesłanką wymeldowania jest ustalenie przez organ ewidencyjny, czy osoba w nim zameldowana opuściła sporny lokal, niezależnie od tego, czy posiada do niego uprawnienia, czy takowych uprawnień nie posiada
W rozpatrywanej sprawie nie można było zawiesić postępowania również w trybie określonym w art. 98 § 1 k.p.a., ponieważ jest to możliwe tylko wówczas, gdy wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte. I. K. nie jest stroną, na której żądanie zostało wszczęte postępowanie.
W skardze do sądu administracyjnego I. K. wniosła o uchylenie postanowień organów obydwu instancji. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów, że tocząca się sprawa sądowa jest bez znaczenia dla postępowania zmierzającego do wymeldowania skarżącej z lokalu. W jej ocenie wydanie ostatecznej decyzji o wymeldowaniu i następnie wydanie orzeczenia sądowego potwierdzającego prawo skarżącej do wstąpienia w stosunek najmu nie pozwoli na wykonanie wyroku sądowego z uwagi na ostateczną decyzję o wymeldowaniu. Zdaniem skarżącej, spełnione zostały wszystkie przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.: jest ono w toku, rozstrzygnięcie sprawy zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, gdyż nie można wymeldować osoby, która nabędzie prawo najemcy do lokalu, wreszcie sprawa sądowa nie została zakończona, zatem zagadnienie wstępne nie zostało rozstrzygnięte.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wyrokiem z dnia 6 września 2012 r. (sygn. akt III SA/Lu 189/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek zawieszenia postępowania, w szczególności nie wystąpiło zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez I. K., wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., (sygn. akt II OSK 2975/12) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania.
NSA uznał za zasadny zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd zwrócił uwagę na zmianę stanu prawnego, jaka nastąpił a w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). W ocenie Sądu, w świetle aktualnego brzmienia art. 101 § 2 k.p.a. na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego zażalenie nie przysługuje. Natomiast w niniejszej sprawie takie zażalenie uznano za dopuszczalne i zostało ono merytorycznie ocenione przez organ drugiej instancji w kontrolowanym postanowieniu, zaś Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił je jako zgodne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę ponownie zważył, co następuje
Tytułem wstępu należy przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 190, zdanie pierwsze, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Kluczowym elementem wiążącej wykładni prawa dokonanej przez NSA jest wskazanie, że z aktualnego brzmienia art. 101 § 3 k.p.a., obowiązującego od daty wejścia w życie ww. nowelizacji k.p.a. z 2011 r. ("Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie") wynika, iż na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego zażalenie nie przysługuje.
Mając na uwadze przytoczoną wykładnię prawa dokonaną przez NSA, należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn zupełnie innych niż wskazane w skardze. Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezydent Miasta L. odmówił zawieszenia postępowania o wymeldowanie I. K. Zawarte w tym postanowieniu pouczenie było błędne – jak wskazano wyżej – z ówcześnie już obowiązującego brzmienia art. 101 § 3 k.p.a. wynikało, że na to postanowienie nie służy zażalenie. W myśl art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Z art. 101 § 3 wynika, że zażalenie przysługuje tylko na dwa rodzaje postanowień wydawanych w przedmiocie zawieszenia: a) postanowienie o zawieszeniu postępowania, b) postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Taką wykładnię przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w niniejszej sprawie i jest ona wiążąca dla sądu niższej instancji.
Skarżąca kierując się błędnym pouczeniem wniosła zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji.
Wojewoda L. "kontynuował" wskazany błędny kierunek postępowania i rozpatrzył merytorycznie zażalenie, zamiast uznać je za niedopuszczalne i wydać stosowne postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.
W tej sytuacji zaskarżone postanowienie Wojewody zostało wydane z naruszeniem art. 101 § 3, art. 141 § 1 oraz art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. W konsekwencji postanowienie to musi zostać uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wskazane uchybienie niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skoro polegało na wadliwym merytorycznym rozpatrzeniu niedopuszczalnego zażalenia.
Jeśli chodzi o merytoryczne zarzuty skargi dotyczące tego, że w sprawie dotyczącej wymeldowania skarżącej należało zawiesić postępowanie, to nie ma możliwości ani potrzeby rozpatrywania ich w niniejszej sprawie. Rozpatrzenie tych zarzutów byłoby możliwe, gdyby można było kwestionować w drodze zażalenia postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Z wyżej przedstawionych przyczyn jest to wykluczone. Należy tu zwrócić uwagę, że nie jest możliwe również zaskarżanie postanowień, na które nie służy zażalenie, do sądu administracyjnego. Jedyną drogą ich kwestionowania jest odwołania od decyzji wydanej w sprawie (art. 142 k.p.a.).
Uchylenie zaskarżonego postanowienia powoduje konieczność podjęcia nowego rozstrzygnięcia procesowego w sprawie wniesionego przez skarżącą zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta L. W tym zakresie Wojewoda musi kierować się wyżej przedstawionymi wskazaniami co do właściwej formy rozpatrzenia tego pisma procesowego strony.
Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie orzekł o kosztach postępowania, z uwagi na brak wniosku skarżącej w tym zakresie.
Ponadto sąd nie zawarł w sentencji rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 152 p.p.s.a., gdyż byłoby to bezcelowe ze względu na przedmiot zaskarżenia – akt nie nadający się do wykonania.