Wyrok WSA w Lublinie z 20 października 2015 r., III SA/Lu 809/15

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 października 2015 r.

Sprawa

sprawy ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.

Skład

Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak przewodniczący
Sędzia WSA Robert Hałabis
Sędzia WSA Ewa Ibrom sprawozdawca
Asystent sędziego Małgorzata Olejowska protokolant

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania J. G., utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] o nałożeniu na J. G. kary pieniężnej w wysokości 15000 zł.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Kontrolą w przedsiębiorstwie J. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J. G. Transport Drogowy, objęto okres od dnia 1 października 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. Przedmiotem kontroli było przestrzeganie warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 z późn.), dalej: u.t.d.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na J. G. karę pieniężną w wysokości 15000 zł za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił niewłaściwe rozpoznanie zgromadzonego materiału dowodowego, nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony dotyczących przesłuchania kierowców i strony. W ocenie skarżącego, uwzględnienie wniosków dowodowych doprowadziłoby do wykazania, że zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 92b i art. 92c u.t.d.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w trakcie kontroli u przedsiębiorcy stwierdzono następujące naruszenia: nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, udostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy, przekroczenie całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w okresie dwutygodniowym przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas powyżej jednej godziny do czterech godzin, skrócenie dziennego czasu odpoczynku. Organ ustalił powyższe na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci danych z karty kierowcy, zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu, protokołu kontroli.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie zaistniały okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć, wymienione w art. 92c u.t.d., mogące wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 92b u.t.d. Organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności podniesione przez stronę, np. odbywanie szkoleń, ustne instruowanie kierowców, nie świadczą o zapewnieniu właściwej organizacji pracy. Skarżący powinien przedłożyć dokumenty przewozowe, które wskazywałyby na wykonywanie zadań zgodnie z prawem. Takie dokumenty nie zostały przez stronę przedstawione. Weryfikowanie planów wykonywania zadań transportowych poprzez zeznania kierowców lub strony jest, w ocenie organu, zbędne. Strona powinna dysponować dowodami w postaci umów z kontrahentami, listami przewozowymi, innymi dowodami, które pozwoliłyby na ocenę organizacji pracy.

Stwierdzone naruszenia, określone w lp. 5.1.1, 5.1.2, 5.3.1, 5.3.2, 5.6.1, 5.6.2, 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, uzasadniały nałożenie kary pieniężnej w wysokości 15000 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. G. zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie odniósł się w sposób wystarczający do kwestii wystąpienia przesłanek z art. 92b i art. 92c u.t.d. Zarzucił, że na żadnym z etapów postępowania organy nie odniosły się do argumentu skarżącego dotyczącego braku wpływu przedsiębiorcy na nieokazanie danych z karty kierowcy, zwłaszcza kierowcy, który porzucił pracę. Zdaniem skarżącego, organy powinny były przesłuchać kierowców, strony oraz spedytora pod kątem wpływu skarżącego na stwierdzone naruszenia.

Skarżący podniósł, że w każdym z kontrolowanych przypadków wystąpiły okoliczności zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za wynikłe przekroczenia, okoliczności, których skarżący i kierowca nie mogli przewidzieć przed rozpoczęciem realizacji zadania transportowego.

Skarżący zarzucił organowi brak dokładnego zbadania sprawy oraz ograniczenie się do zgromadzenia materiału dowodowego, bez jego wnikliwego rozpatrzenia. W ocenie skarżącego, dowody wskazują, że skarżący nie miał wpływu na powstałe naruszenia.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu na J. G. kary pieniężnej w wysokości 15000 zł za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Z akt sprawy wynika, że w trakcie kontroli w przedsiębiorstwie J. G., która miała miejsce w dniach 9 września 2014 r. – 24 września 2014 r., dokonano analizy zapisów na okazanych do kontroli dokumentach ewidencji czasu pracy kierowców.

W wyniku kontroli stwierdzono następujące naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym:

• przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu;
• skrócenie dziennego czasu odpoczynku;
• przekroczenie całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni;
• nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu;
• udostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy.

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli Nr [...] z dnia [...] września 2014 r.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność obciążenia skarżącego jako przedsiębiorcy odpowiedzialnością za zaistniałe naruszenia przepisów o transporcie drogowym i czasie pracy kierowców, których to naruszeń dopuścili się kierowcy zatrudnieni przez skarżącego.

Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim.

W prawie krajowym odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz przewidziana została w art. 92a ust. 1 u.t.d., który stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie.

Zarówno przepisy rozporządzenia nr 561/2006, jak i przepisy ustawy o transporcie drogowym przewidują możliwość zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, następuje to jednak w ściśle określonych przypadkach.

W myśl art. 10 ust. 3 zdanie 2 i 3 rozporządzenia nr 561/2006 bez uszczerbku dla prawa Państw Członkowskich do pociągnięcia przedsiębiorstw transportowych do pełnej odpowiedzialności, Państwa Członkowskie mogą uzależnić pociągnięcie do odpowiedzialności od naruszenia przez przedsiębiorstwo zakazu wypłacania kierowcom wynagrodzenia, premii lub dodatków, uzależnionych od przebytej odległości i/lub ilości przewożonych rzeczy, jeżeli ich stosowanie może zagrażać bezpieczeństwu drogowemu lub zachęcać do naruszeń rozporządzenia nr 561/2006 oraz od tego, czy przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, w taki sposób, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia nr 561/2006. Państwa Członkowskie mogą wziąć przy tym pod uwagę wszelkie dowody wskazujące na to, że nie jest uzasadnione pociągnięcie przedsiębiorstwa transportowego do odpowiedzialności za popełnione naruszenie.

Szczegółowe zasady zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz z odpowiedzialności określone zostały w przepisach art. 92b i 92c u.t.d.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

1. rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,
2. rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,
3. Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087).

Skarżący podnosi, że zapewnił właściwą organizację pracy w przedsiębiorstwie i umożliwił kierowcom przestrzeganie przepisów o czasie pracy kierowców, co zwalnia skarżącego jako podmiot wykonujący przewóz z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Skarżący zarzucił organowi, że nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie przesłuchał kierowców, strony oraz spedytora na okoliczność właściwej organizacji i dyscypliny pracy.

Skarżący w toku postępowania szczególnie mocno akcentował brak wpływu na naruszenia spowodowane przez kierowcę A. Z. Z protokołu kontroli wynika, że skarżący nie okazał danych dotyczących aktywności kierowcy A. Z. w okresie od 3 kwietnia 2014 r. do 28 kwietnia 2014 r., brak również było danych z karty kierowcy wyżej wymienionego kierowcy za okres od godziny 16:30 do godziny 24:00 dnia 2 kwietnia 2014 r. Skarżący w toku postępowania administracyjnego złożył oświadczenia na okoliczność porzucenia pracy przez kierowcę A. Z. w kwietniu 2014 r. i związany z tym brak wydruków z karty kierowcy (k. 296, 297 akt adm.).

Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest organizacja pracy kierowców w taki sposób, aby mogli przestrzegać obowiązujących przepisów (art. 10 ust. 2 rozporządzenia 561/2006). Rejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy jest podstawowym i zamierzonym celem regulacji prawnych dotyczących czasu pracy kierowców, gdyż czas pracy kierowców i okresy przerw w kierowaniu pojazdem mają bardzo istotne znaczenie dla pozostałych uczestników ruchu drogowego.

To na podmiocie wykonującym przewozy ciąży obowiązek przedstawienia dowodów zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów obu rozporządzeń oraz prawidłowych zasad wynagradzania. W niniejszej sprawie skarżący takich dowodów nie przedstawił. Sam fakt odbycia przez kierowców szkoleń, ustne instruowanie kierowców nie jest wystarczające do wykazania okoliczności określonych w art. 92b ust. 1 u.t.d.

Przedstawione przez skarżącego dokumenty na okoliczność braku wpływu na naruszenia spowodowane przez kierowcę A. Z. również nie uzasadniają zwolnienia skarżącego od odpowiedzialności.

Podkreślić należy, że przedsiębiorca ma obowiązek nadzorowania kierowców w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń obowiązujących przepisów o czasie pracy. Brak stosowania przez przedsiębiorcę właściwych rozwiązań obciąża pracodawcę, który powinien wykazać się dbałością o osiągnięcie zamierzonego celu prowadzonej działalności. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie pracy kierowców, aby transport drogowy wykonywany był zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Z akt sprawy wynika, że kierowca A. Z. już w dniu 11 kwietnia 2014 r. oddalił się z miejsca pracy, nie oddając wymaganych dokumentów (k. 297 akt adm.). Mimo to, gdy w dniu 14 kwietnia 2014 r. kierowca ów zgłosił się do pracy, oświadczając, że nie posiada dokumentów ani karty pracy kierowcy, skarżący udzielił mu 5-dniowego urlopu wypoczynkowego (k. 289 akt adm.) i nie podjął żadnych kroków mających na celu wyegzekwowanie stosownej dokumentacji i zdyscyplinowanie kierowcy. Co więcej, jak wynika z oświadczenia skarżącego na rozprawie w dniu 6 października 2015 r., rozwiązał on z wyżej wymienionym kierowcą umowę o pracę za porozumieniem stron. W tej sytuacji nie można uznać, że skarżący wykonał ciążący na nim obowiązek zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy i nie miał wpływu na stwierdzone naruszenia.

Przepis art. 92c ust.1 u.t.d. odnosi się do sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W dyspozycji art. 92c ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie regulacji art. 92c ust. 1 u.t.d. Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących. Przy zachowaniu należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących nie dochodziłoby do naruszeń obowiązujących przepisów wspólnotowych czy ustawy o transporcie drogowym. W przepisie art. 92c ust. 1 u.t.d. chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane, nie dające się przewidzieć, a nie związane z doborem pracowników.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym dowody przedstawione przez skarżącego nie wskazują, że nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący jako podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Żadne takie okoliczności nie wynikały z dokumentacji zbadanej przez organ w toku kontroli, ani z dokumentacji dołączonej w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organy oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisach nieobowiązującego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Rozporządzenie nr 3821/85 zostało uchylone rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L z dnia 28 lutego 2014 r. Nr 60, str.1). Jednakże zgodnie z art. 46 rozporządzenia nr 165/2014, w zakresie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu, które nie zostały przyjęte i nie mogą być stosowane od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, nadal obowiązują przejściowo - do daty wejścia w życie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu - przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, w tym przepisy załącznika IB do tego rozporządzenia. W myśl zaś art. 48 rozporządzenia nr 165/2014, niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Z zastrzeżeniem środków przejściowych, o których mowa w art. 46, niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie od dnia 2 marca 2016 r. Jednakże art. 24, 34 i 45 mają zastosowanie od dnia 2 marca 2015 r.

Z przytoczonych powodów brak podstaw do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).