Uzasadnienie
W dniu [...] listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. w sprawie wydania W. D. prawa jazdy kategorii "A".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że jak wynika z protokołu egzaminu nr [...] z dnia [...] stycznia 1977 r. W. D. wykazał umiejętności:
- • z przepisów ruchu drogowego - w stopniu niedostatecznym;
- • z budowy, obsługi i techniki prowadzenia pojazdów samochodowych - w stopniu dostatecznym;
- • z prowadzenia pojazdów samochodowych i motocykla - w stopniu dostatecznym.
W związku z wynikiem egzaminu, Komisja egzaminacyjna stwierdziła, że W. D. nie posiada kwalifikacji fachowych wymaganych do uzyskania prawa jazdy kategorii "A" i do egzaminu powtórnego może przystąpić nie wcześniej niż po upływie 2 tygodni. Do egzaminu poprawkowego W. D. nie przystąpił. Decyzją z dnia [...] stycznia 1977 r. Prezydent Miasta C. zarządził wydanie W. D. prawa jazdy kategorii "A".
Organ wskazał następnie, że z pisma wyjaśniającego W. D. z dnia [...] lipca 2012 r. wynika, że wiedział on o niezdaniu egzaminu, zgłosił się na egzamin poprawkowy, lecz do niego nie przystąpił, ponieważ nie było jego dokumentów. Myślał, że egzaminator błędnie odczytał wyniki egzaminu, ponieważ prawo jazdy zostało mu wydane. Przez cały okres od wydania nie był świadomy, że zaistniała taka pomyłka.
Kolegium wyjaśniło, że decyzja z dnia [...] stycznia 1977 r. o wydaniu prawa jazdy kategorii "A" wydana została z rażącą, oczywistą obrazą obowiązujących wówczas przepisów. Wada decyzji jest na tyle istotna i jaskrawa, że obowiązujący system prawa administracyjnego nakazuje stwierdzenie jej nieważności w każdym czasie. Kolegium stwierdziło rażące naruszenie obowiązujący w dacie wydania decyzji przepisów art. 20 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych(Dz. U. Nr 53, poz. 295) oraz § 194 ust. 2 rozporządzenia ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183), polegające na przyznaniu W. D. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii "A", bez uprzedniego zdania egzaminu kwalifikacyjnego na tę kategorię prawa jazdy.
Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucił, że decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ wina leży po stronie urzędników wydziału komunikacji, a ponadto od wydania decyzji minęło 35 lat.
Kolegium odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymało w mocy poprzednią decyzję z dnia [...] września 2012 r.
Od decyzji z dnia [...] października 2012 r. W. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzucił, że został wprowadzony w błąd przez urzędników Wydziału Komunikacji w C. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] stycznia 1977 r. w sprawie wydania prawa jazdy kategorii "A" W. D. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej w skrócie: "k.p.a.".
Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Powołany wyżej przepis wymienia dwie przesłanki, które w razie ich stwierdzenia powodują nieważność decyzji, tj. brak podstawy prawnej lub rażące naruszenie prawa. W niniejszej sprawie organ stwierdził wystąpienie drugiej przesłanki, stwierdzając, że decyzja z [...] stycznia 1977 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Stanowisko organu jest prawidłowe. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki społeczne i gospodarcze, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10).
Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub obowiązki.
W celu stwierdzenia, czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa konieczne jest sięgnięcie do przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji.
Decyzja z dnia [...] stycznia 1977 r., będąca przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wydana została w czasie obowiązywania ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295 z późn. zm.).
W myśl art. 20 ust. 1 powołanej ustawy, kierujący pojazdami samochodowymi poruszającymi się po drogach (kierowcy) powinni posiadać pozwolenie na prowadzenie tych pojazdów (prawo jazdy).
Stosownie natomiast do treści art. 20 ust. 5 pkt 1 tej ustawy, rodzaje praw jazdy, kwalifikacje fachowe i inne warunki wymagane od osób ubiegających się o prawo jazdy oraz szczegółowe warunki i tryb wydawania i cofania praw jazdy określone zostały w rozporządzeniu Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.).
W § 194 ust. 2 rozporządzenia wymieniono warunki, jakie łącznie spełnić musiała osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy kategorii "A". W myśl § 194 ust. 2, prawo jazdy kategorii "A" mogła otrzymać osoba, która:
- 1) ukończyła kurs programowy lub odbyła naukę kierowania motocyklem w ośrodku szkolenia kierowców;
- 2) posiadała wykształcenie co najmniej w zakresie szkoły podstawowej;
- 3) posiadała odpowiedni stan zdrowia stwierdzony przez społeczny zakład służby zdrowia;
- 4) posiadała znajomość zasad udzielania pierwszej pomocy, w szczególności w razie urazu głowy, złamania i zwichnięcia kończyn, krwawienia, krwotoku, ran, omdlenia, oparzenia oraz porażenia prądem elektrycznym;
- 5) wykazała się przed komisją egzaminacyjną posiadaniem kwalifikacji fachowych w zakresie programu egzaminacyjnego ustalonego przez Ministra Komunikacji.
Wydawanie praw jazdy uregulowane zostało w § 211 rozporządzenia. Stosownie do ust. 6 § 211 rozporządzenia, prawo jazdy odpowiedniej kategorii wydawane było przez właściwy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego po stwierdzeniu, że osoba ubiegająca się odpowiada warunkom określonym m. in. w § 194. Szczegółowe warunki wydawania praw jazdy określone zostały natomiast w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie z punktem 9 załącznika, właściwy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego wydawał prawo jazdy odpowiedniej kategorii na podstawie dodatniej oceny kwalifikacji fachowych ubiegającego się o prawo jazdy.
Z powołanych przepisów, które stanowiły podstawę decyzji z dnia [...] stycznia 1977 r. o wydaniu prawa jazdy skarżącemu wynika, że prawo jazdy mogło być wydane tylko osobie, która spełniła określone w przepisach warunki, w szczególności wykazała się przed komisją egzaminacyjną posiadaniem kwalifikacji fachowych. Zgodnie z § 210 rozporządzenia, sprawdzenie kwalifikacji fachowych obejmowało sprawdzenie znajomości przepisów o ruchu drogowym, umiejętności kierowania pojazdem samochodowym i obsługi technicznej pojazdów w zakresie niezbędnym dla bezpieczeństwa jazdy.
W celu zatem stwierdzenia, czy organ słusznie stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] stycznia 1977 r. należy sięgnąć do dokumentu, na podstawie którego organ wydał prawo jazdy. Jak wynika z protokołu nr [...] z dnia [...] stycznia 1977 r. (akta administracyjne - k. 11), skarżący otrzymał ocenę niedostateczną z części egzaminu "przepisy o ruchu drogowym", a komisja egzaminacyjna stwierdziła, że skarżący nie posiada kwalifikacji fachowych wymaganych do uzyskania prawa jazdy kategorii "A" i do egzaminu powtórnego może przystąpić nie wcześniej niż po upływie 2 tygodni. Jest poza sporem, że do egzaminu poprawkowego skarżący nie przystąpił.
W tym stanie faktycznym organ prawidłowo stwierdził, że decyzja z dnia [...] stycznia 1977 r. w sprawie wydania W. D. prawa jazdy kategorii "A" została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wszystkie trzy przesłanki, tj. oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki społeczne, które wywołuje decyzja zostały w niniejszej sprawie spełnione łącznie. Zachodzi bowiem oczywista sprzeczność między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem stanowiącym jego podstawę prawną (§ 194 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia). Prezydent miasta C. rażąco naruszył prawo materialne wydając decyzję o wydaniu prawa jazdy skarżącemu, który nie wykazał kwalifikacji fachowych wymaganych do uzyskania prawa jazdy. Wydanie takiej decyzji powodowało także zagrożenie bezpieczeństwa dla uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze, poprzez uczestnictwo w ruchu drogowym osoby, która nie powinna uzyskać prawa jazdy.
Ponadto należy podkreślić, że stwierdzeniu nieważności decyzji nie stoi na przeszkodzie upływ 35 lat od daty wydania decyzji. Zgodnie bowiem z przepisem art. 156 § 2 k.p.a. stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) nie jest ograniczone żadnym terminem, może zatem nastąpić w każdym czasie. Także wydanie decyzji z dnia [...] stycznia 1977 r. na skutek oczywistego błędu organu nie zwalniało Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. od stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.