Uzasadnienie
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 3 marca 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący B. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Wskazał, że wspiera bezrobotną córkę, część posiadanej nieruchomości rolnej oddał synowi do bezpłatnego użytkowania, a nadto gromadzi środki finansowe na wyjazd do sanatorium. W dalszej części urzędowego formularza podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. 24 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 6,68 ha. Wykazał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.562,70 zł brutto, zaś kwota świadczenia do wypłaty wynosi po potrąceniach 1.093,28 zł. Dodatkowo podniósł, że budynki i maszyny rolnicze (ciągnik, inne urządzenia) wymagają generalnego remontu.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata (pkt I postanowienia) oraz odmówił przyznania pomocy w pozostałym zakresie, to jest w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt II postanowienia).
W sprzeciwie ograniczonym do rozstrzygnięcia w punkcie II postanowienia z dnia 10 kwietnia 2014 r. skarżący zakwestionował odmowę przyznania pomocy w zakresie częściowym przez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych, podając jako motywację sprzeciwu brak zmian w jego sytuacji finansowej oraz że musi inwestować w gospodarstwo rolne, w remont mieszkania, a rolnictwo jest nieopłacalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Ograniczenie sprzeciwu do punktu II postanowienia referendarza sądowego w zakresie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącego sprawia, że postanowienie referendarza sądowego utraciło moc tylko w zakresie objętym sprzeciwem. W taki sposób bowiem należy w ocenie Sądu odczytywać w opisanej wyżej sytuacji proceduralnej treść art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.), według którego w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Z treści sprzeciwu wynika, że skarżący nie podnosił żadnych nowych okoliczności, a przeciwnie potwierdził, że jego sytuacja finansowa nie zmieniła się. Ponadto skarżący nie zakwestionował argumentacji przedstawionej przez referendarza sądowego przemawiającej za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z jednoczesnym przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata.
Motywy rozstrzygnięcia przedstawione przez referendarza sądowego są zatem w całości aktualne i Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując na nowo wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych stwierdza, że brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego.
Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis od skargi w wysokości 200 zł – zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).
Mając na względzie z jednej strony aktualną sytuację materialną skarżącego przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach, z drugiej zaś strony wysokość kosztów postępowania stwierdzić należy, że wniosek strony zasługiwał na uwzględnienie jedynie w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, to jest w zakresie uwzględnionym już przez referendarza sądowego.
Natomiast brak jest podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w pozostałym zakresie (uzupełniającym do pomocy w zakresie całkowitym), ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone (osób bez dochodów lub o najniższych dochodach, nie posiadających żadnego majątku).
Obecna sytuacja materialna skarżącego nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy w postaci gruntów rolnych o pow. 6,68 ha. Okoliczność, że skarżący bezpłatnie oddał w użytkowanie część gruntów rolnych synowi nie stanowi przesłanki udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym, skarżący bowiem dobrowolnie wyzbył się możliwości czerpania dochodów z tych gruntów. Wskazać również należy, że z pozostałej części gruntów rolnych skarżący może uzyskiwać dochody, jak też czerpać pożytki (płody rolne), zmniejszając w ten sposób koszty utrzymania.
Skarżący ma zapewnione własne, stałe źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie 1.562,70 zł brutto (1.093,28 zł do wypłaty po potrąceniach ustawowych i egzekucyjnych). Brak jest zatem podstaw do uznania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ewentualne poniesienie kosztów sądowych w kwocie 200 zł leży w granicach realnych możliwości finansowych strony uzyskującej stały dochód z tytułu emerytury i posiadającej majątek nieruchomy, mogący przynosić dochód, a co najmniej pożytki rolne. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że skarżący nie wykazał istnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Opisywane w sprzeciwie potrzeby inwestowania w gospodarstwo rolne oraz w remont domu, nawet jeżeli są rzeczywiste, nie mogą wyprzedzać obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych w wysokości, która nie jest nadmierna w stosunku do wysokości stałych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.