Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2013 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...], którą odmówił D. W. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. wszczął z urzędu wobec D. W. postępowanie w sprawie długu celnego ciążącego na towarze w postaci 182.372 paczek papierosów, któremu na podstawie dokumentu SAD Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. nadane zostało przeznaczenie celne "powrotny wywóz poza polski obszar celny", z jednoczesnym objęciem ich procedurą tranzytu.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. stwierdził powstanie w dniu 18 kwietnia 2002 r. długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci 3 647 440 sztuk papierosów różnych marek i określił kwotę wynikającą z długu celnego.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. D. W. wniósł o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] stycznia 2009 r. Jako podstawę prawną stwierdzenia nieważności decyzji wskazał art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), dalej: Ordynacja podatkowa. Skarżący zarzucił naruszenie art. 230 § 1 w związku z art. 230 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), dalej: Kodeks celny, przez powiadomienie wnioskodawcy o powstaniu długu celnego po upływie trzech lat od dnia powstania długu celnego. Zarzucił naruszenie art. 230 § 5 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że bieg przedawnienia został przerwany przez wszczęcie postępowania karnego przeciwko wnioskodawcy na okres, który umożliwi wydanie decyzji o stwierdzenie nieważności.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 128 i art. 212 Ordynacji podatkowej przez przeprowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji o powstaniu długu celnego w sytuacji, gdy sprawa tego długu została już zakończona ostateczną decyzją administracyjną.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. odmówił D. W. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] stycznia 2009 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że dług celny w niniejszej sprawie powstał w dniu 18 kwietnia 2002 r. i od tej daty rozpoczął bieg trzyletni termin, w którym może zostać wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego. Termin ten upłynął w dniu 18 kwietnia 2005 r. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej długu celnego powstałego w dniu 18 kwietnia 2002 r. został złożony w dniu [...] maja 2013 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. W.zwrócił uwagę, że decyzja określająca kwotę wynikającą z długu celnego została wydana w 2009 r., natomiast trzyletni termin, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego upłynął w dniu 29 kwietnia 2005 r., a zatem wiele lat przed wydaniem decyzji. Skarżący podniósł również, że skoro decyzja określająca kwotę wynikającą z długu celnego została wydana już po utracie mocy Kodeksu celnego, w sprawie powinny mieć zastosowanie nowe przepisy, z których wynika 5 letni termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził na wstępie, że w świetle art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Dług celny w niniejszej sprawie powstał w dniu 18 kwietnia 2002 r., a więc przed dniem 1 maja 2004 r., w związku z usunięciem papierosów objętych procedurą tranzytu spod dozoru celnego.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego kwestionującego zasadność zastosowania w niniejszej sprawie art. 2652 Kodeksu celnego, organ podniósł, że przepisy Kodeksu celnego stanowią lex specialis w odniesieniu do norm działu IV Ordynacji podatkowej. Przepis art. 2652 Kodeksu celnego jest przepisem szczególnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania i wyłącza, w zakresie w nim unormowanym, stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w niniejszej sprawie w dniu [...] kwietnia 2002 r. na podstawie dokumentu SAD Nr [...] towarowi w postaci 182.372 paczek papierosów nadano przeznaczenie celne powrotnego wywozu poza polski obszar celny z jednoczesnym objęciem procedurą tranzytu. Skoro towar nie został dostarczony do wskazanego urzędu przeznaczenia i nie został wywieziony w wyznaczonym terminie, do dnia 17 kwietnia 2002 r., to dzień 18 kwietnia 2002 r. został uznany za usunięcie towaru spod dozoru celnego i za dzień powstania długu celnego. Stosownie do treści art. 211 § 2 Kodeksu celnego, dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. Organ podkreślił, że decyzja w sprawie długu celnego ma charakter deklaratoryjny, stwierdza i oblicza dług celny powstały w z mocy prawa. Fakt późniejszego wydania decyzji określającej wysokość tego długu, nie ma znaczenia dla daty powstania długu.
Bieg terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego został zawieszony w okresie od 22 maja 2002 r. do 15 marca 2006 r., na podstawie art. 230 § 4 i § 5 pkt 1 Kodeksu celnego. Trzyletni okres, o którym mowa w art. 230 § 4 Kodeksu celnego upłynął w dniu 10 lutego 2009 r. Wraz z zawieszeniem biegu terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego zawieszeniu uległ również trzyletni termin, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego, który biegnie od dnia powstania długu celnego. Mając na względzie wyżej wymieniony termin zawieszenia biegu terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego, organ stwierdził, że trzyletni termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji upłynął w dniu 10 lutego 2009 r. Wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013 r. został zatem złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego i należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. W. zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP, przepisów postępowania – art. 247 i art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne i art. 263 i art. 2652 Kodeksu celnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ nie określił jednoznacznie, kiedy upłynął termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżący uznał za nietrafny pogląd według, którego wyżej wspomniany termin upłynął w 2005 roku, a więc jeszcze przed wydaniem decyzji, ponieważ pozbawia to faktycznie skarżącego uprawnień do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżący nie zaakceptował również poglądu, że termin do złożenia wniosku upłynął w lutym 2009 r. Skarżący stwierdził również, że dług celny zaistniał w obrocie prawnym pod rządami nowej ustawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. P. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r., w której Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. orzekł o powstaniu długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa.
Przepis art. 2652 Kodeksu celnego określający termin, po upływie którego organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest przepisem szczególnym, zawierającym samodzielne uregulowanie, wyłączające stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 Kodeksu celnego. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 18 lutego 2005 r., sygn. GSK 1461/04, wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I GSK 144/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1186/07).
Nieuzasadniony jest tym samym pogląd skarżącego, że organ celny powinien zastosować w sprawie przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji.
Z przepisu art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego wynika, że dla określenia początku biegu terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji istotna jest data powstania długu celnego.
Stosownie do art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego długiem celnym jest powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych odnoszące się do towarów. Powstanie długu celnego regulują przepisy art. 208 - 225 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią przepisu art. 208 Kodeksu celnego dług celny powstaje w wypadkach określonych w niniejszym dziale, to jest w Dziale II - Powstanie długu celnego Tytułu VII - Dług celny Kodeksu celnego. W myśl art. 211 § 2 Kodeksu celnego dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego.
W niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu 18 kwietnia 2002 r. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2002 r. na podstawie dokumentu SAD Nr [...] towarowi w postaci 182.372 paczek papierosów nadano przeznaczenie celne powrotnego wywozu poza polski obszar celny z jednoczesnym objęciem procedurą tranzytu. Towar nie został dostarczony do wskazanego urzędu przeznaczenia i nie został wywieziony w wyznaczonym terminie, do dnia 17 kwietnia 2002 r. Organ prawidłowo zatem uznał dzień 18 kwietnia 2002 r. – dzień usunięcia towaru spod dozoru celnego, za dzień powstania długu celnego.
Podkreślić należy, że dla objęcia towaru procedurą celną i określenia długu celnego nie jest konieczne wydanie decyzji administracyjnej, bowiem czynności podejmowane przez organ celny określone w przepisie § 3 art. 65 Kodeksu celnego mają jedynie charakter materialno-techniczny. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt I GSK 451/05).
Z przepisu art. 65 § 4 Kodeksu celnego wynika wprost, iż po przyjęciu zgłoszenia celnego, organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub może także z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe lub nieprawidłowe w całości lub części i określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego. Decyzja, o której mowa w § 4, nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 5 Kodeksu celnego).
Jak słusznie stwierdził Dyrektor Izby Celnej, decyzja w sprawie długu celnego ma charakter deklaratoryjny, stwierdza i oblicza dług celny powstały w z mocy prawa. Decyzja rozstrzyga o kwocie długu celnego a nie o czasie jego powstania. Fakt późniejszego wydania decyzji określającej wysokość tego długu, nie ma znaczenia dla daty powstania długu.
Decyzja z dnia [...] stycznia 2009 r., w której Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. orzekł o powstaniu długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci 3 647 440 sztuk papierosów i określił kwotę wynikającą z długu celnego nie miała wpływu na powstanie długu celnego w niniejszej sprawie, ponieważ dług celny powstał z mocy prawa w dniu usunięcia towaru spod dozoru celnego – 18 kwietnia 2002 r. Decyzja ta nie ma znaczenia dla określenia początku biegu terminu, o którym mowa art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że powiadomienie wnioskodawcy o powstaniu długu celnego nastąpiło po upływie trzech lat od dnia powstania długu celnego.
Zgodnie z art. 230 § 4 Kodeksu celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie zarejestrowanych należności nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. W myśl art. 230 § 5 bieg terminów, o których mowa w § 4 i 4a, ulega zawieszeniu z dniem: 1) wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego, 2) zawieszenia postępowania w sprawie celnej, 3) wniesienia odwołania od decyzji w sprawie długu celnego.
Zgodnie z przepisem art. 230 § 6 Kodeksu celnego, terminy, o których mowa w § 4 i 4a, biegną dalej z dniem: 1) prawomocnego zakończenia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe albo doręczenia organowi celnemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem, 2) podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie celnej, 3) doręczenia rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym.
Z akt sprawy wynika, że bieg terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego został zawieszony w okresie od 22 maja 2002 r. do 15 marca 2006 r. w związku z toczącym się wobec D. W. postępowaniem karnym skarbowym. W dniu 15 marca 2006 r. uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 7 marca 2006 r., III K 68/05 uznający D. W. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów. Skoro dług celny powstał w dniu 18 kwietnia 2002 r., a od 22 maja 2002 r. do 15 marca 2006 r. bieg terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego uległ zawieszeniu, to trzyletni okres, o którym mowa w art. 230 § 4 Kodeksu celnego upłynął w dniu 10 lutego 2009 r.
Wraz z zawieszeniem biegu terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego zawieszeniu uległ również trzyletni termin, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego, który biegnie od dnia powstania długu celnego, a więc w niniejszej sprawie od dnia 18 kwietnia 2002 r. Trzyletni termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji upłynął zatem w dniu 10 lutego 2009 r.
Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013 r. został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego. W związku z powyższym, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji była uzasadniona.
Skarżący zakwestionował również zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów Kodeksu celnego i zarzucił naruszenie przepisu art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne. Zdaniem skarżącego, skoro postępowanie zostało wszczęte już po utracie mocy prawnej Kodeksu celnego, zastosowanie powinny mieć przepisy nowe.
Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, przepisy dotychczasowe należy stosować w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.
W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych sformułowanie "przepisy dotychczasowe stosuje się" zawarte w art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. należy stosować obowiązujące przed tą datą zarówno przepisy materialne, jak i procesowe. Zasada ta dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji do Unii Europejskiej (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1518/06, z wyrok NSA z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I GSK 698/07).
W niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu 18 kwietnia 2002 r., a więc przed akcesją Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. Organy celne prawidłowo zatem zastosowały przepisy dotychczasowe, czyli przepisy Kodeksu celnego. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne należy uznać za nieusprawiedliwiony.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).