Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Wojewody, na podstawie 138 § 1 pkt 1, 3 i art. 105 § 1 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm., zwanej dalej k.p.a.), w związku z art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą), po rozpatrzeniu odwołania E. B. od decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, z dnia [...] października 2011 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego E. B. z lokalu przy ul. [...] w L., umorzono postępowanie odwoławcze w drugiej instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu E. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L., wywodząc, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy.
Od powyższej decyzji E. B. złożył odwołanie zarzucając, że jest ona krzywdząca i niesprawiedliwa.
Przed rozstrzygnięciem odwołania, do organu II instancji wpłynęła decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta, mocą której zameldowano E. B. (na jego wniosek) na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w L. Organ odwoławczy, biorąc pod uwagę tę okoliczność oraz stwierdzając, że w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego (art. 15 ust. 2 ustawy) uznał, ze rozpatrzenie odwołania w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe.
Na powyższą decyzję E. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł, że organ odwoławczy umorzył postępowanie z naruszeniem prawa, ponieważ decyzja administracyjna o jego zameldowaniu, która legła u podstaw uznania bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego w dacie jej wydania, nie uprawomocniła się i nie była nawet stronie doręczona.
Wojewoda w ramach autokontroli, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]:
- – uchylił w całości zaskarżoną decyzję;
- – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2011 r., orzekającą o wymeldowaniu E. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...].
Decyzja ta była przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 219/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2012 r. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził m.in., że kontrolowany akt został wydany z naruszeniem art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), bowiem nie doprowadził do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego. Ponadto zapadł on z naruszeniem zakazu reformationis in peius. Podniesiono również, że stosownie do art. 54 § 3 zd. 2 p.p.s.a., uwzględniając skargę, organ zobowiązany jest jednocześnie stwierdzić, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
W konkluzji sąd stwierdził, że dalszy tryb postępowania uzależniony będzie od stanowiska organu odwoławczego odnośnie tego, czy ponownie zdecyduje się na wydanie decyzji autokontrolnej. Przy czym w takiej sytuacji organ uwzględni poczynione uwagi dotyczące warunków ewentualnego zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a.
Wojewoda nie wydał ponownie decyzji na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., zaś w odpowiedzi na skargę uznał ją, oczekując "(...) podjęcia stosownych działań umożliwiających powrót do trybu postępowania administracyjnego".
Sąd zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Organ II instancji obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać jedną z decyzji wymienionych w art. 138 § 1 i 2 k.p.a.
Regulacja zawarta w art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. przewiduje wydanie decyzji, mocą której uchyla się zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Dyspozycja art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przewiduje natomiast wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Oba rodzaje rozstrzygnięć charakteryzuje cecha wspólna, a mianowicie bezprzedmiotowość postępowania, przy czym w pierwszym przypadku dotyczy ona postępowania w sprawie (w obu instancjach), druga zaś odnosi się wyłącznie do postępowania odwoławczego. Poza tym decyzje te są typowo procesowe, gdyż organ odwoławczy nie poddaje merytorycznej kontroli decyzji wydanej w I instancji.
Przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie precyzuje, z jakich przyczyn postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się zgodnie, że konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania należy poszukiwać w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a. Można natomiast wymienić dwie klasyczne sytuacje, które wypełniają przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego, tj.:
- – skuteczne cofnięcie odwołania (art. 137 k.p.a.);
- – ustalenie, że podmiot wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ II instancji przyjął, że skoro odwołujący się został zameldowany na pobyt stały w lokalu przy ul. [...], to rozpatrzenie odwołania w przedmiocie wymeldowania E. B. z poprzedniego miejsca pobytu stałego (L., ul. [...]) należało uznać za bezprzedmiotowe.
Powyższe stanowisko nie podlega akceptacji, gdyż nie została spełniona normatywna przesłanka zastosowania art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie ma bowiem wątpliwości, że E. B. miał status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i statusu tego dotychczas nie utracił. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że E. B. kwestionował decyzję wydaną w pierwszej instancji i w ustawowym terminie od daty jej doręczenia ([...] listopada 2011 r.) złożył odwołanie ([...] listopada 2011 r.), które nie zostało cofnięte.
W tym stanie rzeczy organ II instancji powinien był rozpatrzyć odwołanie i wydać jedną z właściwych decyzji przewidzianych w przepisach art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. (za wyjątkiem decyzji wymienionej w art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.). Skoro tak się nie stało, Wojewoda ponownie rozpatrzy odwołanie, poddając kontroli instancyjnej zaskarżoną decyzję.
Z tych względów należało orzec jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zaś rozstrzygnięcie zawarte w pkt II uzasadnia art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).