Uzasadnienie
K. G. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. zwrócił się do sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata z urzędu.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem dzieci, a w skład jego majątku wchodzi dom o pow. 250 m2 (obciążony hipoteką) oraz trzy busy (rok produkcji: 2005, 2002, 2002). Skarżący podał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, jednakże posiadał zezwolenie tylko do 29 czerwca 2015 r. Skarżący wykazał dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, które w okresie ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku wyniosły odpowiednio: w maju 2015 r. 3.936,24 zł; w czerwcu 2015 r. 4.729,18 zł; w lipcu 2015 r. -662,32 (strata).
Wezwaniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. zobowiązano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do jego aktualnej sytuacji materialnej, w tym: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych swoich i żony; oświadczenia wyjaśniającego czy żona osiąga dochody (z jakiego tytułu), czy też jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (w takim przypadku nadesłania zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzającego ten fakt); oświadczenia wyjaśniającego czy pełnoletnia córka skarżącego kontynuuje naukę, czy pracuje, a także oświadczenia wykazującego wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego i dokumentów potwierdzających te wydatki.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że jego pełnoletnia córka ukończyła liceum i kontynuuje naukę na studiach, natomiast żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nieosiągającą żadnych dochodów. Skarżący nadesłał wyciąg i zestawienie operacji finansowych z posiadanego konta bankowego za okres od 1 lipca do 2014 r. do 4 września 2015 r.
Postanowieniem z dnia 11 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie od postanowienia skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy, uzasadniając swoją prośbę trudną sytuację finansową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Na wstępie podnieść należy, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658).
Stosownie do art. 260, wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) oraz porównania ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym.
Założeniem tak skonstruowanego postępowania o przyznanie prawa pomocy jest oczekiwanie, że strona poda informacje prawdziwe i wyczerpujące, bez zatajania czegokolwiek, kierując się zasadą lojalności w stosunku do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie sprostanie tym wymaganiom powoduje, że wniosek strony nie może być oceniony w sposób pozwalający na przyznanie prawa pomocy.
W ocenie sądu skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania pomocy i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci (wieku 19 i 10 lat). Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy - dom o powierzchni 250 m2 (obciążony hipoteką) oraz majątek ruchomy – trzy busy. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego osób.
W piśmie z dnia 6 września 2015 r. skarżący wskazał, że żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nieosiągającą żadnych dochodów. Pełnoletnia córka ukończyła liceum i kontynuuje naukę na studiach. Skarżący oświadczył, że miesięczne wydatki na utrzymanie domu wynoszą około 500 zł, a w okresie zimowym, w sezonie grzewczym – 3000 zł. Z wyciągu konta bankowego skarżącego wynika, że w okresie od 1 lipca do 2014 r. do 4 września 2015 r. na rachunku była dokonana tylko jedna operacja finansowa (zawiadomienie o nieterminowej spłacie), a saldo rachunku jest ujemne (-162,08 zł).
W świetle podanych przez skarżącego informacji uznać należy, że skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji materialnej swojej i rodziny.
W ocenie sądu, z przedłożonych przez skarżącego dokumentów nie wynika jaka jest wysokość miesięcznego dochodu w gospodarstwie domowym skarżącego, w jakiej wysokości skarżący uzyskuje w rzeczywistości dochód z działalności gospodarczej oraz z jakiego źródła są pokrywane wydatki na utrzymanie konieczne. Skarżący nie podał rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy przedstawił okoliczności związane z sytuacją materialną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji. W oświadczeniu złożonym w sprawie niniejszej nie zostały wyjaśnione wątpliwości związane z rzeczywistą sytuacją majątkową skarżącego. Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a.