Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 listopada 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P Inspektorat w P, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585) oraz art. 4 ust. 1-4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy – Prawo bankowe (Dz. U. Nr 71, poz. 609), po rozpatrzeniu wniosku E G z dnia 27 września 2011 r. umorzył opłacone w okresie przebywania przez nią na urlopie wychowawczym odsetki za zwłokę od opłaconych po terminie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 1 marca 2002 r. do 31 marca 2002 r. i od 1 sierpnia 2002 r. do 31 sierpnia 2002 r. w kwocie 973,00 zł oraz zwrócił nadpłatę w kwocie 973,00 zł, powstałą po umorzeniu powyższych należności.
Decyzją z dnia 16 sierpnia 2012 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 66 ust. 5, art. 83 a ust. 2 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 156 § 1 pkt. 2 i art. 157 § 1 i § 2 kpa oraz art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy – Prawo bankowe, stwierdził nieważność powyższej decyzji z 23 listopada 2011 r..
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy – Prawo bankowe na wniosek płatnika składek pobrane przez ZUS w okresie od 1 stycznia 1999 r. do dnia wejścia w życie ustawy, odsetki za zwłokę z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe podlegają umorzeniu. W toku postępowania okazało się, że należności określone w powyższej decyzji Zakładu zostały uregulowane w dniu 12 listopada 2010r, natomiast art. 4 ust. 2 ustawy stanowi podstawę do umorzenia pobranych przez ZUS w okresie od 1 stycznia 1999r. do 31 sierpnia 2009r. odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne. Decyzja z dnia 23 listopada 2011 r. została więc wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniało konieczność stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W pouczeniu decyzji poinformowano stronę o prawie do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
E G, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie męża, wniosła do WSA w Poznaniu skargę na decyzję Prezesa ZUS z dnia 16 sierpnia 2012 r., zarzucając jej naruszenie art. 157 § 1 kpa poprzez naruszenie właściwości rzeczowej (albowiem obie decyzje miała wydać ta sama osoba – Kierownik Inspektoratu ZUS w P) oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 sierpnia 2012 r., została wydana na podstawie art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585) dalej u.s.u.s., zgodnie z którym ostateczne decyzje Zakładu, od których nie wniesiono odwołania do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Decyzje wydawane na podstawie powołanego wyżej przepisu są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Sprawa rozstrzygnięta w trybie nadzwyczajnym nie może podlegać kognicji sądu administracyjnego w sytuacji, gdy postępowanie to odnosi się do decyzji wydanej w trybie zwykłym (decyzja z dnia 23 listopada 2011r.), co do której przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wymagają drogi cywilnej (zobacz też pouczenie zawarte w decyzji nr....).
W tym zakresie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela stanowisko reprezentowane w postanowieniu NSA z dnia 9 września 2010r. sygn. akt I OSK 1424/10, lex nr 741537.
Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowym od decyzji wydanej na podstawie art. 83 a ust. 2 u.s.u.s. w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, a nie skarga do sądu administracyjnego (zob. m. in. uchwała 7 sędziów z dnia 23 marca 2011 r. mająca moc zasady prawnej, sygn. akt I UZP 3/10, lex nr 738185; wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2009 r., sygn. akt I UK 109/09, lex nr 550987; postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1333/11, lex nr 1104166; postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1706/11, lex nr 984381).
Biorąc pod uwagę powyższe należało stwierdzić, że wniesienie do WSA w Poznaniu skargi na decyzję z dnia 16 sierpnia 2012r., wydaną w trybie art. 83 a ust. 2 u.s.u.s. było niedopuszczalne, wobec czego należało orzec o jej odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Wskazać należy jednocześnie, że wniesienie skargi do tutejszego Sądu było konsekwencją wadliwego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS.
Błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, ale tego rodzaju uchybienie nie może też przesądzać o właściwości Sądu, który winien rozpoznać środek zaskarżenia od powyższej decyzji.
Okoliczność ta może natomiast być podniesiona przez skarżącą i stanowić przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia przez stronę odwołania od decyzji Prezesa ZUS z dnia 16 sierpnia 2012r..
W tym stanie rzeczy Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.