Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 14 września 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1184/21

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...], powołując się na art. 127 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako K.p.a.) w związku z art. 55, art. 56, art. 58, art. 60 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305) oraz w związku z art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450) i art. 67a § 1 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325), po rozpoznaniu odwołania S.P., utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Zarząd Dróg Miejskich z [...] marca 2021 r. nr [...] o odmowie umorzenia opłaty w wysokości 620 zł powstałej w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu marki Fiat [...] nr rej. [...].

Uzasadniając SKO napisało, że ww. decyzją organ I instancji odmówił S.P. (dalej także jako wnioskodawca, skarżący) umorzenia należności pieniężnej w wysokości 620 zł powstałej w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu marki Fiat [...] o nr rej. [...], do uiszczenia której, zgodnie z art. 130a P.r.d. zobowiązany jest właściciel pojazdu lub osoba dysponująca pojazdem na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi.

SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, że kierujący przedmiotowym pojazdem w dniu [...] sierpnia 2020 r. naruszył obowiązujące przepisy prawa o ruchu drogowym poprzez pozostawienie pojazdu na ul. [...] w P., w miejscu niedozwolonym. Pojazd stwarzał zagrożenie w ruchu drogowym. Powyższe potwierdza dokumentacja sporządzona przez funkcjonariuszy Policji, znajdująca się w aktach sprawy. Zgodnie zaś z art. 130a ust. 1 pkt 1 P.r.d. pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.

Dalej SKO wskazało, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty, wskazujące że Zarząd Dróg Miejskich wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia złożonej dokumentacji w celu wdrożenia postępowania o zastosowanie ulg/pomocy w myśl ustawy o finansach publicznych, jednak wymieniony tego nie uczynił. Jako słuszne zostało ocenione twierdzenie organu I instancji, że nie znajdują w sprawie zastosowania przepisy dotyczące pomocy w postaci umorzenia należności powstałej w wyniku wydania dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu. Jako zasadne organ wyższego stopnia ocenił twierdzenie, że ziściły się przesłanki uzasadniające naliczenie opłaty w wysokości 620 zł powstałej w wyniku wydania dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu, do uiszczenia której, zgodnie z art. 130a ustawy - Prawo o mchu drogowym zobowiązany jest wnioskodawca, jako właściciel pojazdu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S.P. napisał, że całość sprawy została rozpoznana w sposób go krzywdzący.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 15 września 2021 r. III SPP/Po 111/21 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zwolniła skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowiła dla skarżącego adwokata.

Pismem z [...] grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego uzupełniająco zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

1. 1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności zaś błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i przyjęcie, iż funkcjonariusze policji w dniu [...] sierpnia 2020 r. słusznie wydali dyspozycję usunięcia pojazdu skarżącego, jak również że skarżący nie uzupełnił braku formalnego wniosku o umorzenie należności, podczas gdy w rzeczywistości:
2. a) organy I i II instancji nie wyjaśniły okoliczności pozostawienia przez skarżącego pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione lub utrudniało ruch lub w inny sposób zagrażało bezpieczeństwu, podczas gdy pozostawienie pojazdu nastąpiło bez winy skarżącego, który ucierpiał w wypadku drogowym, a któremu w czasie wydawania dyspozycji odholowania pojazdu była udzielana na miejscu zdarzenia pierwsza pomoc medyczna;
3. b) organy I i II instancji zaniechały zgromadzenia wszystkich dowodów z akt prowadzonych przez Komisariat Policji P-N w P. w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu nr [...], w tym w szczególności notatek służbowych oraz zdjęć, które uprawdopodabniałyby rzeczywistą potrzebę odholowania pojazdu skarżącego;
4. c) organ II instancji nie zauważył, że organ I instancji w żadnym z adresowanych do skarżącego pism, nie wyznaczył skarżącemu terminu na udokumentowanie jego sytuacji finansowej (poprzez złożenie oświadczenia majątkowego, złożenie dokumentów uzasadniających przyznanie ulgi oraz dowodu uiszczenia opłaty skarbowej);
5. 2. naruszenie art. 80 w zw. z art. 78 K.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność, że sytuacja majątkowa skarżącego przemawia za umorzeniem względem niego należności za odholowanie pojazdu;
6. 3. naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyczyn dla których organ II instancji nie dokonał oceny wiarygodności oraz ustaleń faktycznych na podstawie dowodów zgłoszonych przez skarżącego pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r., tj. jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, jak również dowodów z załączonych przez niego rachunków oraz faktur;
7. 4. naruszenie art. 8 oraz art. 9 oraz art. 10 w zw. z art. 61 § 4 K.p.a. oraz art. 73 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, poprzez niezawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego, a także nieumożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności zaś nieuwzględnienie prośby skarżącego, iż chciałby zapoznać się z aktami sprawy;
8. 5. naruszenie art. 15 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności przejawiające się w dokonaniu jedynie pozornej, a nie merytorycznej i rzeczywistej kontroli wydanego orzeczenia i w zasadzie powtórzeniu uzasadnienia i oparciu swojego rozstrzygnięcia na decyzji organu I instancji.

Pełnomocnik wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie, uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Nadto wniósł o nadesłanie akt sprawy prowadzonej przez policję w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu, ewentualnie notatek służbowych oraz protokołów sporządzonych przez policjantów w związku z wypadkiem mającym miejsce w dniu [...] sierpnia 2020 r. z udziałem skarżącego. Nadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych przez skarżącego do pisma z [...] kwietnia 2021 r., tj. jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, jak również dowodów z załączonych przez niego rachunków oraz faktur.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Obie decyzje nie mogą pozostać w obrocie prawnym, z powodu który Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

Zgodnie z art. 130a ust. 1 P.r.d. w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia drogowego ([...] sierpnia 2020 r.) pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: 1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;

1. 2) nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c;
2. 3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu;
3. 4) pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu kierowanego przez osoby wymienione w art. 8 ust. 1 i 2;
4. 5) pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela;
5. 6) kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu poprzez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem, chyba że otrzymała ona pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 2 (pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy).

Kluczowy w niniejszej sprawie jest przepis z art. 130a ust. 10h zdanie drugie P.r.d. W przepisie tym określono wprawdzie, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem, które nie ma znaczenia w sprawie, ale zastrzeżono, że o zapłacie tych kosztów należy wydać decyzję administracyjną.

Z powyższych uregulowań wynika, że w przypadku wydania dyspozycji usunięcia danego pojazdu jego właściciel jest zobowiązany do poniesienia kosztów dotyczących m. in. usunięcia i przechowywania danego pojazdu, przy czym koszty związane z powyższymi czynnościami winny być określone w odrębnej decyzji, wydanej przez właściwy organ na podstawie art. 130a ust. 10h P.r.d. Po wydaniu i uostatecznieniu się takiej decyzji, zainteresowana strona może wnosić o umorzenie kosztów ustalonych w decyzji, co skutkuje wszczęciem odrębnego postępowania w tym zakresie.

Jak wynika z całokształtu akt załączonych do skargi, w sprawie nie została wydana decyzja o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu. W aktach znajduje się wypełniony druk rozliczenia dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu, niepodpisany, oraz korespondencja organu I instancji ze skarżącym, że brak jest podstaw do umorzenia powstałej należności z urzędu, ale istnieje możliwość ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie należności poprzez rozłożenie jej na raty, odroczenia płatności, umniejszenia lub umorzenia należności.

Sąd stwierdza, że wydana w przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji odmawiająca umorzenia opłaty była przedwczesna, skoro nie została wydana decyzja określająca koszty związane z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu. Tej okoliczności nie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję o odmowie umorzenia opłaty. Tymczasem postępowanie dotyczące umorzenia opłaty było bezprzedmiotowe, skoro nie ma w obrocie prawnym decyzji określającej koszty związane z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu.

Stwierdzona przez Sąd bezprzedmiotowość postępowania czyni zbędnym odnoszenie się przez Sąd do argumentów skargi i pisma uzupełniającego skargę. Byłoby to przedwczesne, skoro nie została wydana decyzja określająca koszty związane z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu. Z tych też względów Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez pełnomocnika skarżącego. Nie były one bowiem na tym etapie niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.)

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Wniosek o wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu rozstrzygnie referendarz sądowy, zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 ww. ustawy.