Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia....2014 r. nr... Dyrektor...Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w... utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w... z dnia....2014 r. nr..., którym organ pierwszej instancji odmówił K. wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej w przypadku przeniesienia własności zalesionych gruntów rolnych.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w dniu....2014 rokuK. złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów wraz z oświadczeniem przejmującego własność wszystkich działek rolnych albo ich części objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych.
Wraz z wnioskiem przedłożono umowę darowizny z dnia....2013 r. (akt notarialny Rep. A nr...).
Organ odwoławczy wskazał na treść § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.08.2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187 poz. 1929 ze zm.), z którego wynika, że jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji.
Jednocześnie zgodnie z art. 61a k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem organu przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania jest upływ terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności. W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, że przeniesienie własności nastąpiło...2013 roku, a wniosek o przyznanie płatności został złożony 8 miesięcy później w dniu...2014 roku. Dyrektor podniósł również, że termin określony § 11 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia jest terminem materialnym, a więc nie jest możliwe jego przywrócenie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu...wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zarzucił naruszenie:
- 1. prawa materialnego tj. § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 27 sierpnia 2004 r.) poprzez błędną wykładnię polegającej na niezasadnym przyjęciu, iż zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej w przypadku przeniesienia własności zalesionych gruntów rolnych pomimo braku pewności czy wniosek wpłynął w prawem przewidzianej formie i terminie. Oparcie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej tylko na późniejszym wniosku złożonym w dacie...2014 r. w wyniku błędnego pouczenia pracownika organu administracji publicznej.
- 2. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to
- • art. 7 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie kompletnego postępowania dowodowego, brak przesłuchania świadków:...oraz wyjaśnień strony postępowania na okoliczność rzeczywistego terminu wpływu wniosku co było niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji doprowadziłoby do ustalenia, iż skarżący dochował terminu złożenia wniosku, aczkolwiek złożył go w nieprawidłowej formie
- • art. 9 k.p.a. poprzez uznanie, że organ nie był zobowiązany do pouczenia i poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, co nie zostało dokonane. Podniósł, że pracownik błędnie poinformował skarżącego, iż złożenie kserokopii aktu notarialnego jest warunkiem wystarczającym uzyskania przez skarżącego płatności zalesieniowej.
- • art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wnikliwego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz nieprawidłową jego ocenę. Zarzucił, że nie został przesłuchany żaden świadek, nie brano także pod uwagę wyjaśnień strony postępowania, a miało to decydujące znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia kiedy de facto został złożony wniosek. Postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej w przypadku przeniesienia własności zalesionych gruntów rolnych z uwagi na złożenie wniosku po terminie wskazuje tylko na wniosek z dnia... 2014 r. a organ całkowicie pominął fakt złożenia kserokopii aktu notarialnego w dniu zawarcia umowy darowizny oraz wniosku skarżącego w zakresie przyznania płatności zalesieniowej sformułowanego wobec pracownika organu w formie ustnej. Zdaniem skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był kompletny a przedmiotowe postanowienie o odmowie przyznania płatności zalesieniowej nie uwzględnia uprzednio złożenia wniosku w dochowanym prawem terminie tylko w niewłaściwej formie.
- • art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na wzięciu pod uwagę tylko pisemnego wniosku skarżącego oraz brak odniesienia się do złożonego wcześniej wniosku przez skarżącego w ustnej formie wraz z kserokopią aktu notarialnego w ustawowo obowiązującym terminie.
- • art. 64 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ nie był zobowiązany do wezwania go do usunięcia braków złożonego wniosku w formie ustnej poprzez poinformowanie skarżącego o konieczności złożenia wniosku w formie pisemnej na urzędowym formularzu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor.... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w... wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej są postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności zalesieniowej w przypadku przeniesienia własności zalesionych gruntów rolnych.
Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071) – dalej k.p.a. zgodnie z treścią którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 – żądanie wszczęcia postepowania administracyjnego – zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie wydane na podstawie tego przepisu ma charakter proceduralny. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku strony.
Z treści przepisu art. 61 a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania:
- 1. wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną,
- 2. zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania.
Ustawodawca nie konkretyzuje "uzasadnionych przyczyn". Zdaniem Sądu jako "uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie sytuacje, które w sposób oczywisty, proceduralno – prawny stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Winny to być takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Takimi uzasadnionymi przyczynami są sytuacje, w których sprawa nie podlega w ogóle załatwieniu przez organ administracji w formie decyzji – ma charakter cywilnoprawny, uprawnienie bądź obowiązek wynikają z mocy samego prawa, wniesione żądanie zostało już rozstrzygnięte decyzją ostateczną.
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji przyjęły, że uzasadnioną przyczyną stanowiąca odmowę wszczęcia postepowania, którego wszczęcia żądał skarżący, jest upływ 35 dniowego terminu przewidzianego w pkt 1 ust. 1 § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 187 poz. 1929 ze zm.).
Zdaniem Sądu na etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania kwestia związania z zachowaniem terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności na zalesienie nie mogą być przedmiotem oceny organu. Ustalenia faktyczne w tym zakresie oraz ocena czy termin został zachowany może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wszczętego i prowadzonego zgodnie z przepisami prawa. Upływ terminu do złożenia wniosku o płatność nie może w ocenie Sadu stanowić "uzasadnionej przyczyny" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. Z uwagi na to, że termin do złożenia wniosku, na co prawidłowo wskazywały organy, jest terminem prawa materialnego konieczne jest ustalenie w toku postępowania czy został on zachowany, czy też nie. W konsekwencji wymaga to także zajęcia przez organ stanowiska merytorycznego w sprawie – wydania decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania płatności na zalesienie.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób nieuprawniony przyjęły, że postępowanie administracyjne z uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, a tym samym zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w...z dnia....2014 roku zostały wydane z naruszeniem przepisu postępowania – art. 61a § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji Sąd orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Orzekając o kosztach miał na uwadze dyspozycję art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 1348 ze zm.).
Na podstawie art. 152 p.p.s.a orzeczono w pkt III wyroku.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę przedstawione rozważenia prawne. W toku prowadzonego postępowania powinien poczynić ustalenia faktyczne w zakresie zachowania przez stronę – K. terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych, w szczególności w odniesieniu do podnoszonych przez stronę na etapie postępowania sądowadministracyjnego argumentów, że w dacie zawarcia umowy darowizny był z rodzicami w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w..., gdzie okazał i pozostawił kserokopię aktu notarialnego z dnia....2013 r. – umowę darowizny działek objętych płatności na zalesienie przyznanej jego matce.... Według relacji skarżącego był przekonany, że terminowo dopełnił wszelkich formalności. Wskazane przez skarżącego okoliczności wymagają dokonania ustaleń i ich oceny w ramach prowadzonego postępowania o przyznanie... pomocy na zalesienie.