Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 03 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1261/16, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że pismem z dnia 18 listopada 2016 roku M. L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia w toku postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który na wezwanie sądu został przedłożony na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie.
Referendarz sądowy rozpatrujący sprawę wskazał, że powyższa skarga, w zakresie ponoszenia kosztów sądowych, powinna być traktowana tak jak skarga na decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych zgodnie z uchwałą NSA z dnia 23 maja 2016 roku, sygn. akt II GPS 2/15, zatem w przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez skarżącego należy zatem uwzględnić, że w świetle przepisu art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.) wnioskodawca jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Strona nie ma zatem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Nie ciąży bowiem na niej obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i podlega ono umorzeniu w myśl art. 249a p.p.s.a.
Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, względnie uchylenie i przekazanie wniosku do ponownego rozpatrzenia oraz o zwolnienie od ponoszenia kosztów niniejszego postępowania w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Zgodnie natomiast z art. 239 § 1 lit. e nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanej przez referendarza sądowego uchwale z dnia 23 maja 2016 roku, sygn. akt II GPS 2/15, stwierdził, że sprawy ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego należą do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., i w konsekwencji - na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e tej ustawy - z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zwolniona jest strona skarżąca w sprawach ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
W konsekwencji należy uznać, iż zaskarżone postanowienie było prawidłowe. Strona nie ma interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem nie ciąży na niej obowiązek ich poniesienia, zaś na podstawie art. 249a p.p.s.a. postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 239 pkt 1 lit. e i art. 249a p.p.s.a. postanowił o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego, uznając je za prawidłowe.