Uzasadnienie
Strona skarżąca wraz ze skargą wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w przedmiocie zwolnienia od opłat sądowych.
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że strona posiada na rachunku bankowym środki finansowe w kwocie... zł oraz dodatkową kwotę... zł na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia przedsiębiorstwa. Konieczność spłaty zadłużenia w kwocie... zł nie oznacza natomiast konieczności przyznania prawa pomocy, gdyż wydatki o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym.
Pismem z dnia 27 listopada 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, podnosząc, że dokonano błędnych ustaleń w zakresie środków finansowych, jakimi rzeczywiście dysponuje skarżąca. Na dzień złożenia skargi strona dysponowała jedynie kwotą... zł, a wpis w sprawach przed WSA w Poznaniu obejmujących trzy odrębnie wniesione skargi wynosi łącznie... zł. Inne środki zostały przeznaczone na realizację statutowych celów Spółdzielni – na zakup płodów rolnych od członków Grupy. Sytuacja finansowa strony skarżącej ulega dalszemu pogorszeniu.
Do sprzeciwu załączono oświadczenie wiceprezesa zarządu Spółdzielni z dnia 27 listopada 2013 r., zgodnie z którym ma ona na rachunku... zł, a w kasie... zł. Aktualne zobowiązania Spółdzielni wynoszą... zł (w tym... zł jest po terminie).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W przypadku osób prawnych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.
Zdaniem Sądu z okoliczności wskazanych przez stronę skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwie wynika, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W szczególności do sprzeciwu załączono oświadczenie wiceprezesa zarządu Spółdzielni z dnia 27 listopada 2013 r., zgodnie z którym ma ona na rachunku jedynie... zł, a w kasie... zł. Aktualne zobowiązania cywilnoprawne Spółdzielni są bardzo wysokie i wynoszą... zł (w tym... zł jest po terminie). Inne posiadane środki zostały przeznaczone na realizację statutowych celów spółdzielni – na zakup płodów rolnych od członków grupy i wynagrodzenia dla pracowników. Sytuacja finansowa strony skarżącej ulega dalszemu pogorszeniu. Jednocześnie wpisy w sprawach przed WSA w Poznaniu obejmujących trzy odrębnie wniesione skargi wynoszą łącznie... zł.
Wobec powyższego Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania strona skarżąca wykazała ziszczenie się w jej sytuacji materialnej przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.