Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił S. Z. przyznania płatności na rok [...] z tytułu jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej.
W uzasadnieniu decyzji organ administracji wyjaśnił, że w dniu [...] S. Z. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Jednakże z uwagi na to, iż wnioskodawca nie udowodnił jednoznacznie, że prowadzi działalność rolniczą na działkach [...] odmówiono płatności ze względu na zawyżone deklaracje powierzchni działek rolnych i w związku z tym kwota przyznanej płatności, po uwzględnieniu sankcji wyniosła [...]. Podstawę zastosowania sankcji stanowił art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiający środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 roku rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski Słowenii i Słowacji oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiający szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.
W odwołaniu S. Z. podniósł, że ilość gruntów podał zgodnie z ich przeznaczeniem, a niezgodność powstała, ponieważ jego żona I. A. również złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do tych gruntów na ok. [...] bez porozumienia z nim. Ponadto zaznaczył, że sprawa podziału współwłasności toczy się przed Sądem Rejonowym.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity Dz. U. Nr z 2005r., 31, poz. 264) oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że S. Z. we wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych wskazał działki o nr ewidencyjnych [...] leżące w województwie [..], powiat [...], gmina [...], obręb [...], natomiast podczas weryfikacji przedmiotowego wniosku, okazało się, że działki o numerach [...] zostały zgłoszone także przez żonę odwołującego I. A. w jej wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich. Organ II instancji wskazał, że z uwagi na to, iż odwołujący nie wykazał, ze jest rzeczywistym użytkownikiem spornych gruntów, jego wniosek nie mógł być rozpatrzony pozytywnie, gdyż zgodnie z art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, płatność obszarowa przysługuje posiadaczowi gospodarstwa rolnego, tj. producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu (faktycznym użytkowaniu) grunty rolne. Fakt rozwiązania umowy dzierżawy, czy ewentualne spory sądowe z właścicielem nie mają wpływu na treść cytowanego przepisu.
Organ odwoławczy, podkreślił też, powołując art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r., Nr 10, poz. 76.), że S. Z. wpis do ewidencji producentów uzyskał w sposób bezprawny, ponieważ w przedmiotowym wniosku brak jest podpisu współmałżonka (lub współposiadacza gospodarstwa rolnego) wyrażającego zgodę na ww. wpis.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. Z. podniósł argumenty tożsame jak w odwołaniu, a ponadto zarzucił organom administracji, że nie dołożyły wszelkich starań, aby dokładnie wyjaśnić przedmiotową sprawę. Wskazał, że nieprawdą jest jakoby uzyskał bezprawny wpis do ewidencji producentów, ponieważ pracownik przyjmujący wniosek o wpis nie miał żadnych uwag, a w dalszej kolejności weryfikacji wniosku nie stwierdzono żadnych błędów i został mu nadany numer identyfikacyjny.
Na rozprawie w dniu 21 lutego 2007r. stawiła się Prokurator Prokuratury Apelacyjnej, która zgłosiła swój udział w sprawie w dniu 22 listopada 2006r. Prokurator oświadczyła, że po zapoznaniu się z dokumentami przesłanymi przez organ odwoławczy zasadne jest twierdzenie, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.
Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżący ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok [...].
Organy administracji - w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej -stosują bezpośrednio akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzenia zgodnie z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Gospodarczą i postanowieniami art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowacji do Unii Europejskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r., Nr 90, poz. 864). Do aktów tych należy też rozporządzenie Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 roku rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier,
Malty, Polski Słowenii i Słowacji oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.
Należy zauważyć, ze przepisy Unii Europejskiej muszą być stosowane z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich, w tym obowiązującej procedury administracyjnej, chyba że z unormowań rozporządzeń wynika, iż ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowych.
Zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę powinien stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 kpa). Natomiast realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ I jak i II instancji, który jako organ odwoławczy ponownie rozstrzyga sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych.
Z kolei przepis art. 107 § 3 kpa nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek uzasadnienia faktycznego, które w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i uzasadnienia prawnego wydawanych decyzji.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi m.in. przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r.,Nr 6, poz. 40 ze zm.), który stanowi, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi"
Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.
Powołany przepis określa normatywnie przesłanki, których łączne wystąpienie wymagane jest dla skutecznego ubiegania się o przyznanie dopłat bezpośrednich. Przesłanki te to posiadanie przez osobę fizyczną lub prawną, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego, gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów środowiska, oraz posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha.
Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia [...]., na podstawie wyżej wskazanych przepisów, odmówił przyznania płatności na rok [...]. Jednakże jak wynika z uzasadnienia decyzji nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie wskazanym przepisem art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy.
Wniosek złożony przez skarżącego dotyczył przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok [...] w którym zadeklarowano do dopłaty działki ewidencyjne o nr [...] leżące w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...]. Podczas weryfikacji wniosku pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych okazało się, że działki o numerach ewidencyjnych [...] zostały zgłoszone również we wniosku o dopłaty bezpośrednie przez byłą żonę wnioskodawcy I. A. Ponieważ z przedłożonego wypisu z rejestru gruntów wynikało, że współwłaścicielami spornych działek są S. Z. i I. A. Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismami z dnia [...] wezwał S. Z. i I. A. do przedstawienia tytułu prawnego do spornych działek celem ustalenia ich faktycznego posiadania przez wnioskodawcę. W odpowiedzi na wezwanie organu administracji, S. Z. przedłożył oświadczenie J. S. który potwierdził, że skarżący użytkuje gospodarstwo rolne w [...] i w skład gospodarstwa wchodzą działki nr [...] natomiast I. A. przedłożyła oświadczenie syna P. A., który z kolei potwierdził, że jego matka pracuje na gospodarstwie rolnym.
Jak wynika z powyższego, jedynymi dowodami w niniejszej sprawie były oświadczenia złożone przez J. S. i P. A. oraz wypis z rejestru gruntów, które nie poświadczają w sposób jednoznaczny kto jest użytkownikiem spornych działek. Ustalenie zaś zaistnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 2 powołanej wyżej ustawy, w tym kwestii dotyczących posiadania gruntów, na które przysługują płatności, należy do organu orzekającego, który zobowiązany jest w granicach art. 80 kpa we własnym zakresie dokonać oceny stanu faktycznego i wskazać, w decyzji dowody, na jakich oparł swoja ocenę.
Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą miały istotne znaczenie w sprawie i będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r. I SA 301/00 LEX nr 53964). Zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisów art. 7 i 77 kpa.
Wskazać tu należy, że organy administracji publicznej mogą dokonywać ustaleń faktycznych przy pomocy każdego środka dowodowego, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczny z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, czy materiały i informacje zebrane w toku oględzin lub kontroli.
Ponadto Sąd nie podziela argumentów organu odwoławczego, który stwierdził, że skarżący jako współwłaściciel spornych działek został niezgodnie z prawem wpisany do ewidencji producentów rolnych, ponieważ w jego wniosku brak jest podpisu współmałżonka. Ocena poprawności takiego wpisu nie ma znaczenia w niniejszej sprawie i nie może być argumentem przemawiającym za przyznaniem lub też nie płatności bezpośrednich do gruntów na podstawie art. 2 cytowanej ustawy. Poprawność takiego wpisu może zostać oceniona tylko i wyłącznie w trakcie odrębnego postępowania administracyjnego.
Z powyższego wynika, wiec, że organy administracji dokonując wskazania okoliczności faktycznych i prawnych, stanowiących podstawę podjętych rozstrzygnięć, nie wykazały się wymagana starannością. Zwłaszcza organ odwoławczy, mając na względzie obowiązek wynikający z zasady dwuinstancyjności, w sytuacji gdy skarżący już w odwołaniu podnosił, że we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych podał ilość gruntów zgodnie z rzeczywistym posiadaniem, winien wyczerpująco zbadać istotne dla sprawy okoliczności tj. ustalić, czy faktycznie użytkuje sporne grunty i dokonać prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a jak wynika z powyższego tego nie uczynił.
Reasumując, należy uznać, że w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji obu instancji miały miejsce uchybienia proceduralne mające wpływ na wynik sprawy, co powoduje, że nie jest również możliwa należyta ocena rozstrzygnięcia w aspekcie jego zgodności z prawem materialnym tj. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 roku rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski Słowenii i Słowacji oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji winny, więc uwzględnić podniesione wyżej okoliczności i ustalić czy skarżący spełnia przesłanki dla skutecznego ubiegania się o przyznanie dopłat bezpośrednich.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/W. Długaszewska /-/M. Kosewska /-/T.M. Geremek