Uzasadnienie
Dnia... maja 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji w... wpłynął wniosek X, zamieszkałego w... o przyznanie na rok 2013 pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW).
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w... pismem z dnia...lipca 2013 r. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych stwierdzonych we wniosku, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie w dniu 10 lipca 2013 r. odebrała Z. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaznaczono, że jest ona pełnoletnim domownikiem
Pismem z dnia... lipca 2013 r. X wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 8 maja 2013 r.
W uzasadnieniu wskazał, że z wezwaniem organu zapoznał się dopiero w dniu 28 lipca 2013 r., po powrocie z wyjazdu wakacyjnego.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w... postanowieniem z dnia 2... sierpnia 2013 r., NR..., wydanym na podstawie art. 59 § 1 i 2 k.p.a. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazał, w jakim dniu rozpoczął urlop i w jakim dniu powrócił z urlopu. Poza tym, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do usunięcia braków formalnych zostało ono skutecznie doręczone w dniu 10 lipca 2013 r. W ocenie organu, X nie uprawdopodobnił braku swojej winy i swojej staranności oraz, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a przynajmniej ustała najpóźniej w ciągu 7 dni przed złożeniem wniosku.
X w zażaleniu wniesionym na wskazane wyżej postanowienie zarzucił, że w lokalu..., gdzie jest zameldowany i na taki adres organ doręcza mu od lat korespondencję, zamieszkuje sam.
W lokalu nr.... zamieszkuje jego matka, a w lokalu nr... żona z dziećmi. W związku z czym, z oczywistych względów, korespondencji kierowanej na adres...nie mógł odebrać żaden domownik. Urząd pocztowy powinien pozostawić awizo pod adresem..., a nie pozostawiać korespondencji w rękach osoby, która nie jest domownikiem. Ponadto organ nie wskazał w postanowieniu, na jakiej podstawie uznał osobę, która odebrała korespondencję, za domownika, ani pod jaki numer posesji doręczono przesyłkę.
Y postanowieniem z dnia 7 listopada 2013 r., nr... wydanym na podstawie art. 138 § 1 k.p.a utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, a zatem nie spełnił przesłanek do przywrócenia terminu wskazanych w art. 58 k.p.a. Wyjazd wakacyjny nie może stanowić przeszkody do złożenia korekty w wyznaczonym terminie.
Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu dotyczącego nieskutecznego doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych, organ wskazał, że zwrócił się pismem z dnia 9 października 2013 r. do Poczty Polskiej S.A. o wyjaśnienie.
W piśmie z dnia 23 października 2013 r. Poczta Polska poinformowała, że z wyjaśnień złożonych przez listonosza wynika, że w momencie podejmowania próby doręczenia pisma w dniu 10 lipca 2013 r., X nie był obecny pod adresem wskazanym na przesyłce. Pracownik podjął decyzję o doręczeniu przesyłki matce adresata – Z zamieszkałej pod adresem..., która została ustanowiona pełnomocnikiem pocztowym X i zobowiązała się przekazać list adresatowi.
Organ wskazał na art. 38 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. prawo pocztowe, zgodnie, z którym operator może przyjąć od adresata pisemne oświadczenie o udzieleniu innej osobie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych zwanego pełnomocnictwem pocztowym. Organ uznał więc, że X ustanowił Z osobą upoważnioną do odbioru korespondencji, która jest do niego adresowana. Nie ma zatem podstaw, aby kwestionować skuteczność doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych.
X wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe postanowienie, w której zarzucił naruszenie art. 43 oraz art. 58 k.p.a. poprzez brak skutecznego doręczenia wezwania o uzupełnienie braków formalnych wniosku.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z upoważnienia, na które powołał się organ wynika w sposób bezsporny, że osoba wskazana, jako pełnomocnik do odbioru korespondencji nie posiadała upoważnienia od skarżącego do odbioru przesyłek kierowanych do niego na adres podany Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako adres korespondencyjny. Doręczenie wezwania było więc bezskuteczne. Skarżący dołączył pełnomocnictwo pocztowe z dnia 11 maja 2001 r., z którego wynika, m.in., że upoważnia Z zamieszkałą w... na czas od 11 maja 2001 r. do odwołania, do odbioru wskazanych w pełnomocnictwie przesyłek, nadesłanych pod adresem...
W odpowiedzi na skargę Y wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w skarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn, zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli zaskarżony akt lub czynność może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania, a także stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c i pkt 2 p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego w sprawie postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że postanowienie to, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów administracyjnych w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. Jak wynika z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełnić czynności, dla której przewidziany był termin.
Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w przypadkach, gdy strona dokonuje określonej czynności z uchybieniem terminu ustanowionego dla tej czynności. O uchybieniu terminu można zaś mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. Z tego też względu zasadnicze znaczenie ma właściwe ustalenie, po pierwsze, czy termin dla dokonania określonej czynności procesowej rozpoczął bieg oraz w jakiej dacie.
Ustawodawca, łącząc określone skutki prawne ze skutecznym doręczeniem pisma stronie przewidział jednocześnie określone zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej.
Zgodnie z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.
Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest doręczanie korespondencji osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo można doręczyć dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, zaś o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.).
W wypadku niemożności doręczenia pisma w sposób powyższy, pismo przechowywane jest w placówce pocztowej przez czternaście dni, a informacja o jego pozostawieniu i możliwości odbioru zostaje umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności, natomiast doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu (art. 44 § 1 pkt 1, § 2 i § 4 k.p.a.).
W przedmiotowej sprawie, organy obu instancji uznały, że doszło do skutecznego doręczenia X wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku. Z tym jednak, że jak wynika z uzasadnień wskazanych wyżej postanowień, organ I instancji uznał, że wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Natomiast, w ocenie organu odwoławczego, przesyłkę skutecznie doręczono upoważnionemu przez skarżącego do odbioru korespondencji pełnomocnikowi pocztowemu.
Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do usunięcia braków, dokonano na nim adnotacji, że doręczenie nastąpiło do rąk Z - pełnoletniego domownika, co jak wskazano wyżej, spowodowało przyjęcie przez organ I instancji, że dokonano skutecznego doręczenia. Jednakże w piśmie Poczty Polskiej z dnia 25 października 2013 r. nadesłanym w toku postępowania wskazano, że doręczyciel z uwagi na nieobecność X pod adresem widniejącym na przesyłce –..., doręczył przesyłkę Z zamieszkałej pod adresem.... We wskazanym piśmie poinformowano również, że z wyjaśnień złożonych przez listonosza, wynika, że Z została ustanowiona przez X jego pełnomocnikiem pocztowym. W toku postępowania również skarżący podnosił, że w mieszkaniu przy... zamieszkuje sam.
Niewątpliwie zatem, Z – jak wynika zarówno z wyjaśnień skarżącego i co zostało potwierdzone informacją Poczty Polskiej z dnia 25 października 2013 r. – nie jest domownikiem X. Należy bowiem podkreślić, że status dorosłego domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a., ma osoba zamieszkująca z adresatem w jednym mieszkaniu. Chodzi tu zatem o taką osobę, dla której mieszkanie adresata będzie jej aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów (por. m.in., wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2011r. II OSK 1333/10, z dnia 19 stycznia 2011 I OSK 1147/10 oraz G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, s. 519).
Aby doręczenie pisma adresatowi w trybie wskazanym w art. 43 k.p.a mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia wezwania stronie.
Ponadto, zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu odwoławczego, że skoro Z została ustanowiona przez X jego pełnomocnikiem pocztowym, to doręczenie zostało skutecznie dokonane.
Przede wszystkim z treści samego potwierdzenia odbioru wezwania nie wynika, że przesyłka została doręczona Z, jako pełnomocnikowi skarżącego uprawnionemu do odbioru pism. Organ zaś, prowadząc w tym zakresie postępowanie wyjaśniające poprzestał na wyjaśnieniach doręczyciela. Tymczasem skarżący, powołując się treść pełnomocnictwa pocztowego z dnia 11 maja 2001 r., które nie było ani przedmiotem badania, ani oceny organu, zarzucił, że jego matka nie była upoważniona do podejmowania przeznaczonej dla niego korespondencji przychodzącej na adres...
W świetle wskazanych wyżej okoliczności, Sąd uznał, że organy bezzasadnie uznały za skuteczne doręczenie skarżącemu wezwania do usunięcia braków wniosku.
Skoro zaś nie doszło do prawidłowego – a tym samym skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania do usunięcia braków wniosku w dacie wskazanej w zaskarżonym postanowieniu, nie było podstaw do rozstrzygania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, gdyż termin ten w ogóle nie rozpoczął swojego biegu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które jednocześnie stanowią wskazania do dalszego postępowania.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.