Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2020 r., poz. 256) oraz art. 33 § 1 pkt 1-10 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) - dalej u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia M. S. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. prowadzi wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2018 r. Nr [...], wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w [...], obejmującego opłatę za niespełnienie w 2015 r. obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC.
Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2018 r. dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, przysługujących zobowiązanej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w [...].
W odpowiedzi na powyższe zajęcie, pismem z dnia [...] marca 2018 r. M. S. wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podniosła nieistnienie obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego wystawionego przez Fundusz, z uwagi na fakt, że nie była właścicielem samochodu [...] nr rej [...] w terminie, który wskazał Fundusz.
W związku z powyższym, organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, jednocześnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne.
W odpowiedzi Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w [...], postanowieniem z dnia [...] września 2019. uznał zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] listopada 2019r., wydanym przez Radę Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, działającą jako organ II instancji.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J., działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., uznał zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego za niezasadny.
Organ egzekucyjny, powołując się na stanowisko wierzyciela wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, ze w dniu [...] grudnia 2015 r. Fundusz przeprowadził czynności kontrolne dotyczące spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. W wyniku kontroli nie zidentyfikowano w bazie danych umowy ubezpieczenia potwierdzającej zachowanie ciągłości ochrony ubezpieczeniowej w 2015 r. dla posiadacza pojazdu marki [...] o numerze rej. [...]. Poczynione ustalenia stanowiły podstawę uznania, że M. S. nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC, zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Organ wskazał również, przytaczając treść przepisów ustawy egzekucyjnej, na fakt związania stanowiskiem wierzyciela. Wyjaśnił, że w okresie od dnia [...] stycznia 2014 r. do dnia [...] czerwca 2014 r.
M. S. w zażaleniu wniesionym na postanowienie organu egzekucyjnego, podniosła, że wierzyciel zataił szereg istotnych i posiadanych dokumentów aby obciążyć zobowiązaną nienależnym zobowiązaniem finansowym.
Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując zaskarżone rozstrzygnięcie ww. postanowieniem, wskazał, że Fundusz w następstwie przeprowadzonej kontroli bezspornie ustalił, że M. S. nabyła ww. pojazd w dniu [...] lutego 2015r..Poprzedni właściciel pojazdu posiadał zawartą umowę ubezpieczenia OC na okres od dnia [...] kwietnia 2014r. do [...] kwietnia 2015r., która M. S. wypowiedziała w dniu [...] kwietnia 2015r. Na skutek wypowiedzenia przez zobowiązaną umowy ubezpieczenia poprzedniego właściciela, w tym samym dniu zaistniał obowiązek zawarcia nowej umowy ubezpieczenia OC. Jak ustalił wierzyciel, nową umowę ubezpieczenia zobowiązana zawarła dopiero w dniu [...] kwietnia 2015 r., co skutkowało przerwą w ochronie ubezpieczeniowej w okresie od [...] kwietnia 2015 r. do [...] kwietnia 2015r.
M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, zarzuciła prawnie wadliwą egzekucję tytułu wykonawczego UFG opartego na fałszywej dokumentacji, spreparowanej przez UFG.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2019.2167) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019. poz. 2325 j.t.) – dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem.
W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nadto, w myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).
Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2020 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. wydane w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
Obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, m.in., przez posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie spełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie został nałożony w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2013r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjny i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 473 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę.
Z uwagi na treść podniesionych w skardze zarzutów, należy również wskazać, że w myśl art. 10 ust. 1 ww. ustawy, obowiązek ubezpieczenia uważa się za spełniony, jeżeli została zawarta umowa ubezpieczenia, na podstawie której osoba obciążona tym obowiązkiem korzysta z ochrony ubezpieczeniowej, a czas trwania i zakres tej ochrony odpowiadają przepisom ustawy lub odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych wprowadzających obowiązek ubezpieczenia.
Umowa ubezpieczenia obowiązkowego nie może obejmować ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie tej umowy (art. 10 ust. 1a ustawy). Ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia można dochodzić przed sądem powszechnym (art. 10 ust. 2).
Wobec powyższego, kwestia ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia - którego konsekwencją może być nałożenie na podmiot opłaty, o jakiej mowa art. 88 ustawy, nie należy do zakresu prawa administracyjnego i właściwym do rozstrzygnięcia sporu w tym zakresie jest sąd powszechny, co wynika wprost ze wskazanego wyżej przepisu art. 10 ust 2 ustawy.
Do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, w tym ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów- ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, jak wynika z art. 91 ust. 1 ustawy, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. Postępowanie egzekucyjne w administracji (Dz.U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.) dalej u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
W kontrolowanej sprawie, istota podnoszonego przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie w skardze wniesionej do sądu administracyjnego zarzutu opartego o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku, w istocie sprowadza się do kwestionowania możliwości nałożenia opłaty, o jakiej mowa w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, wobec braku należytych ustaleń, co do tego, czy była ona właścicielem pojazdu w terminie, który wskazuje Fundusz. Przy czym, ani w postępowaniu administracyjnym ani w skardze wniesionej do Sądu skarżąca nie wyjaśniła, o jakiego rodzaju dokumentację, podważającą stanowisko wierzyciela chodzi.
Niezależnie jednak od powyższego, należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 23 ww. ustawy obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu spoczywa na posiadaczu pojazdu mechanicznego (ust.1). Posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 10 lit. a, zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdu, w odniesieniu do którego państwem członkowskim Unii Europejskiej umiejscowienia ryzyka jest państwo Unii Europejskiej, w którym pojazd ma być zarejestrowany, obowiązany jest posiadać ochronę ubezpieczeniową przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany, z wyjątkiem zarejestrowanych pojazdów historycznych.
Z powyższego wynika, że opłatą, o jakiej mowa w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych może być obciążona osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, a obowiązek ten został uzależniony od posiadania pojazdu. Podniesione przez skarżącą zarzuty zmierzają zatem bezpośrednio do podważenia ustaleń i wniosków co do tego, czy w świetle przywołanych wyżej regulacji, była on osobą zobowiązaną do zawarcia umowy ubezpieczenia OC ww. samochodu [...].
Tymczasem, jak już wyżej wskazano, to czy na skarżącej ciążył obowiązek zawarcia takiego ubezpieczenia dla ww. pojazdu, oraz czy dopełniła ona tego obowiązku, może w świetle ww. art. 10 ustawy być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Tym samym, obowiązek zawarcia umowy i zapłaty ubezpieczenia OC nie może być skutecznie kwestionowany przez skarżącą na etapie postępowania egzekucyjnego.
Z akt administracyjnych, jak i z treści pism składanych w sprawie przez skarżącą nie wynika, aby kwestionowała obowiązek zawarcia umowy i zapłaty ubezpieczenia OC w drodze powództwa do sądu cywilnego.
Jednocześnie, jak wynika z ustaleń dokonanych przez wierzyciela, na podstawie posiadanych danych, w tym dokumentów w postaci umowy kupna ww. pojazdu, wypowiedzenia umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów, skarżąca nabyła ww. pojazd w dniu [...] lutego 2015r. Poprzedni właściciel pojazdu posiadał zawartą umowę ubezpieczenia OC na okres od dnia [...] kwietnia 2014r. do [...] kwietnia 2015r., którą to umowę skarżąca wypowiedziała w dniu [...] kwietnia 2015r. Jak ustalił wierzyciel, nową umowę ubezpieczenia skarżąca zawarła dopiero w dniu [...] kwietnia 2015 r., co skutkowało przerwą w ochronie ubezpieczeniowej w okresie od [...] kwietnia 2015 r. do [...] kwietnia 2015r.
W świetle powyższego, wierzyciel miał wszelkie podstawy do przyjęcia, że skarżąca była posiadaczem pojazdu, zobowiązanym do zawarcia umowy ubezpieczenia OC.Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych, Fundusz pismem z dnia [...] kwietnia 2016r., stosownie do wymagań wynikających z art. 90 ust. 1 ustawy wezwał skarżącą do o przedstawienia dokumentów potwierdzających spełnienie obowiązku ubezpieczenia lub, nadesłania stosownych dokumentów potwierdzających zbycie pojazdu, jeżeli nie była posiadaczem pojazdu w roku kontroli, w przypadku zaś niespełnienia obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC do zapłaty opłaty w terminie 30 dni liczonych daty jego doręczenia, W wezwaniu pouczono skarżącą o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego o ustalenie spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia jak również, że obowiązek uiszczenia opłaty zostanie skierowany do egzekucji. Powyższe zawiadomienie dowodzi, że Fundusz dopełnił wymogu, o którym mowa w art. 91 ust. 2 ustawy, warunkującego wszczęcie egzekucji administracyjnej.
Z tego względu Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.