Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 29 września 2021 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a." i art. 18, art. 33 § 2 pkt 4 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427), dalej: "p.e.a.", utrzymało w mocy postanowienie Zarządu Dróg Miejskich w P. z [...] maja 2021 r. o oddaleniu zarzutu braku doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec D. J..
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, co następuje.
Decyzją z [...] marca 2019 r. Prezydent Miasta P. nałożył na D. J. obowiązek zapłaty kwoty [...]zł tytułem kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem wymienionego w decyzji pojazdu, w terminie 30 dni. Decyzję doręczono stronie [...] kwietnia 2019 r. w trybie zastępczym.
Upomnieniem z [...] października 2019 r. wezwano stronę do uregulowania przedmiotowej należności. Upomnienie doręczono stronie [...] listopada 2019 r. również w trybie zastępczym.
Z uwagi na brak uregulowania należności wierzyciel - Prezydent Miasta P. wystawił [...] marca 2021 r. tytuł wykonawczy, którego odpis doręczono stronie [...] kwietnia 2021 r. na adres ul. [...] w P..
D. J. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, w których wskazała na brak doręczenia decyzji z [...] marca 2019 r. i upomnienia, z uwagi na skierowanie ich na nieaktualny adres w G., ul. [...] gdzie, faktycznie nie mieszka od 2006 r. i wskazała aktualny adres ul. [...] w P..
Postanowieniem z [...] maja 2021 r. Zarząd Dróg Miejskich oddalił zarzut braku doręczenia upomnienia wskazując w uzasadnieniu, że zarówno upomnienie, jak i decyzję z [...] marca 2019 r. doręczono w trybie zastępczym na adres zameldowania - ul. [...] w G..
W zażaleniu na powyższe postanowienie D. J. wniosła zażalenie na ww. postanowienie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 29 września 2021 r. utrzymało w mocy ww. postanowienie organu I instancji wskazując, że zarówno decyzję z [...] marca 2019 r., jak i upomnienie doręczono prawidłowo na adres zameldowania strony tj. w G., ul. [...], figurujący w bazie systemowej rejestrów państwowych, stąd wierzyciel nie miał obowiązku poszukiwania innego adresu zobowiązanej, tym bardziej że ze zwrotnych poświadczeń odbioru pism nie wynika, aby adresat wyprowadził się, natomiast wynika, że przesyłek nie podjęto w terminie.
D. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji zarzuciła naruszenie:
- - art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przez prowadzenie postępowania bez udziału strony;
- - art. 10 § 1 K.p.a. przez prowadzenie postępowania bez udziału strony;
- - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie przez organ czynności potwierdzających niemożność doręczenia stronie pism w sposób określony w art. 42 i art. 43 K.p.a.;
- - art. 8 i art. 107 K.p.a. przez brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie i przesądzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o merytorycznej treści orzeczenia organu pierwszej instancji mimo braków uzasadnienia prawnego i faktycznego;
- - art. 44 w zw. z art. 42 K.p.a. przez uznanie za doręczone przesyłek kierowanych na adres niebędący adresem zamieszkania ani miejscem pracy skarżącej;
- - art. 34 § 2 pkt 4 w zw. z art. 15 § 1 i 1a p.e.a. przez błędne uznanie, że doręczenie skarżącej decyzji i upomnienia było prawidłowe, podczas gdy pisma te nie powinny być uznane za doręczone pod adresem niestanowiącym miejsca zamieszkania ani miejsca pracy skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu, przedwczesne są ustalenia organów obu instancji, że upomnienie, jak i decyzję z [...] marca 2019 r. skutecznie doręczono stronie.
Pisma te wysłano bowiem na adres zameldowania strony w G., gdzie - jak zarzuca skarżąca, nie zamieszkuje od 2006 r.
Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego wydanego w sprawie o syg. akt I OSK 3004/18 (dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że kluczowe znaczenie z punktu widzenia doręczenia przez organ pisma stronie ma miejsce zamieszkania (faktyczne zamieszkiwanie), a nie adres zameldowania strony (prawne mieszkanie). Zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej.
Wnioski takie wypływają z art. 42 § 1 k.p.a., który posługuje się pojęciem mieszkania, a nie miejsca zameldowania na pobyt (stały lub czasowy).Jak wskazał Sąd, Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje pojęcia "mieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego, w którym ustawodawca posłużył się pojęciem miejsca zamieszkania, które należy potraktować jako synonim użytego w k.p.a. "mieszkania", gdyż zamieszkiwać można wyłącznie w mieszkaniu (lokalu mieszkalnym). Art. 25 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025) przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności konkretnego człowieka.
O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe, i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie koncentracji aktywności życiowej w określonej miejscowości. W konsekwencji tego należy zauważyć, iż może dojść do rozpadu jedności miejsca zameldowania i miejsca zamieszkania. Osoba zameldowana w jednym miejscu może zamieszkiwać w innym miejscu, w którym koncentruje się całość jej istotnych spraw życiowych, nie dokonując obowiązku meldunkowego, tj. wymeldowania się z poprzedniego miejsca pobytu stałego i zameldowania w nowym miejscu pobytu stałego.
W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości, że obowiązkiem organów było w pierwszej kolejności dokładne i wszechstronne wyjaśnienie okoliczności mogących rzutować na ocenę prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji z 13 marca 2019 r. i upomnienia w trybie art. 44 K.p.a., a więc ustalenie, czy doręczeń zastępczych dokonano skutecznie i czy w związku z tym zarówno decyzja, jak i upomnienie zostały wprowadzone do obrotu prawnego. To zaś wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego nakierowanego na wyjaśnienie pod jakim adresem faktycznie zamieszkiwała skarżąca, gdyż tylko pod takim adresem możliwe jest doręczenie zastępcze w trybie art. 44 K.p.a.
Co należy bowiem podkreślić, skarżąca wnosząc zarzuty - zakwestionowała, że zamieszkuje pod adresem ul. [...] w G.. Organy zaś - nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie, a jedynie przedstawiając wydruk z rejestru obrazujący miejsce zameldowania strony - bezzasadnie uznały, że strona faktycznie mieszka pod tym adresem w G.. Obowiązkiem organów w tej sytuacji zatem było przeprowadzenie koniecznego postępowania wyjaśniającego i jednoznaczne ustalenie faktycznego miejsca zamieszkania strony, co dałoby podstawę do oceny, czy decyzja i upomnienie zostały prawidłowo doręczone stronie w trybie art. 44 K.p.a. i czy zatem weszły one do obrotu prawnego. Nie ma w tym kontekście znaczenia dla rozstrzygnięcia, że na zwrotnych potwierdzeniach odbioru decyzji z [...] marca 2019 r. i upomnienia widnieje adnotacja, że przesyłki nie podjęto w terminie, a nie że adresat wyprowadził się.
Dopiero jednoznaczne przesądzenie tych kwestii umożliwia organowi przejście do rozpatrzenia zarzutów, w których podniesiono brak doręczenia zarówno decyzji, jak i upomnienia na prawidłowy adres. W tym kontekście, w związku z nieprzeprowadzeniem postępowania w kierunku wyjaśnienia faktycznego miejsca zamieszkania skarżącej w roku 2019 naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dotyczące postępowania dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedwczesne zatem na obecnym etapie byłoby przesądzenie, czy naruszono pozostałe wskazane w skardze przepisy k.p.a. i p.e.a.
Powyższe rozważania stanowią wskazanie do dalszego postępowania.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 i art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł, jak w sentencji.