Uzasadnienie
Zaskarżoną czynnością z [...] lutego 2020 r. Dyrektor Izby Skarbowej:
- 1. odmówił aktualizacji w Systemie Informacji Skarbowo-Celnej, dalej: "SISC", danych oddziału zagranicznego przedsiębiorcy w Spółce A w N., dalej: "spółka";
- 2. zobowiązał wnioskodawcę do prawidłowej rejestracji przez złożenie wniosku o rejestrację podmiotu zagranicznego z siedzibą w kraju trzecim i wskazaniem oddziału w Polsce w sekcji "oddziały";
- 3. poinformował, że jeżeli oddział zagranicznego przedsiębiorcy wcześniej zarejestrowano w SISC jako podmiot posiadający osobowość prawną, wnioskodawca jest zobowiązany do złożenia wniosku o dezaktywację danych podmiotu w celu unieważnienia prawidłowej rejestracji.
Organ uzasadniając podjętą czynność podniósł, co następuje.
Zgodnie z art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE L nr 269, poz. 1), dalej: "UKC", obowiązek rejestracji dotyczy przedsiębiorcy. Stosownie do art. 5 pkt 5 UKC przedsiębiorca to osoba, która w ramach swojej działalności gospodarczej zajmuje się działaniami regulowanymi przepisami prawa celnego. Osoba to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, ale uznana - na mocy prawa unijnego lub krajowego - za mającą zdolność do czynności prawnych. Oddział przedsiębiorcy zagranicznego w Polsce nie posiada osobowości prawnej ani zdolności do czynności prawnych, a zatem nie może być uznany za przedsiębiorcę i otrzymać numeru EORI. Oddział taki będzie posługiwał się numerem EORI nadanym macierzystej spółce.
Spółka wniosła skargę na powyższą czynność, zarzucając naruszenie:
- 1. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) przez błędne ustalenie, że podmiotem zarejestrowanym i składającym wniosek o aktualizację danych w SISC jest oddział spółki w Polsce, podczas gdy analiza numerów NIP i EORI identyfikujących przedsiębiorcę, który dokonał zgłoszenia, dowodzą, że podmiotem zarejestrowanym jest spółka;
- 2. art. 9 ust. 1 UKC przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na odmowie aktualizacji danych spółki, tj. zastąpienia błędnej nazwy Spółki A z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce poprawną firmą Spółki B w ramach uprzednio dokonanej rejestracji w SISC.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, co następuje.
Spółka jest spółką prawa c., prowadzącą działalność w ramach oddziału przedsiębiorcy zagranicznego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Miejscem prowadzenia działalności przez spółkę są Ł. w woj. p., gdzie stale są obecne niezbędne zasoby ludzkie, jak i środki techniczne, za pomocą których dokonywane są operacje celne spółki. W 2014 r. nadano spółce polskie numery NIP i EORI, na podstawie których spółka zarejestrowała się w SISC. Niemniej jednak, dokonujący zgłoszenia przedstawiciel spółki popełnił oczywistą omyłkę pisarską, wpisując w pozycji "nazwa podmiotu" oddział spółki, a nie spółkę. W związku z tym spółka [...] lutego 2020 r. złożyła wniosek o aktualizację danych w SISC, w którym niepoprawna nazwa przedsiębiorcy (oddział) miałaby być zastąpiona poprawną (spółka). W kontekście definicji stałej siedziby przedsiębiorcy (art. 5 pkt 31 i 32 UKC) do załatwienia sprawy rejestracji właściwe są polskie organy.
W SISC nigdy nie zarejestrowano oddziału spółki ani oddział nie składał wniosku o aktualizację danych. Podmiotem zarejestrowanym w SISC (mimo błędnie podanych danych) i składającym wniosek o aktualizację danych była i jest spółka, co wynika z numerów NIP i EORI, jakimi posłużyła się przy rejestracji. Oddział spółki nie posiada osobowości prawnej i zdolności do czynności prawnych, a więc nie mógł być mu nadany numer NIP i EORI ani oddział nie mógł wnieść o rejestrację i aktualizację danych. Z tego powodu nie może również wnieść o ich dezaktywację.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, gdyż:
- 1. zaskarżona czynność nie podlega właściwości sądu administracyjnego;
- 2. przed wniesieniem skargi nie wezwano organu do usunięcia naruszenia prawa.
W przypadku uznania przez Sąd, że skarga jest dopuszczalna, organ wniósł o jej oddalenie i podniósł, co następuje.
Spółka jest spółką prawa c., prowadzącą na terenie Rzeczypospolitej Polskiej działalność w ramach oddziału przedsiębiorcy zagranicznego.
Spółka wniosła o nadanie numeru EORI. W dniu [...] października 2014 r. Urząd Celny w B. nadał spółce numer EORI [...]
W dniu [...] lutego 2020 r. B. B. złożył wniosek o aktualizację danych podmiotu o numerze [...] i numerze EORI [...]
Zaskarżoną czynnością odmówiono aktualizacji danych podmiotu w zakresie numeru EORI, gdyż stwierdzono nieprawidłowości w procesie rejestracji. Nie powinna być ona dokonana w Polsce, gdyż - jak wynika z KRS - oddział spółki działa na prawie Republiki C., zaś zgodnie z art. 9 ust. 1 UKC do zarejestrowania zobowiązani są przedsiębiorcy mający siedzibę na obszarze celnym Unii Europejskiej, dalej: "UE", a rejestracji dokonują organy celne właściwe ze względu na siedzibę przedsiębiorcy. Podmiot c. nie może zatem skutecznie wnieść o nadanie numeru EORI w Polsce. Numer ten powinien zostać nadany spółce nie przez organy polskie, lecz przez organy Republiki C., gdzie spółka powinna złożyć stosowny wniosek.
Po uzyskaniu w Republice C. numeru EORI spółka powinna złożyć wniosek o rejestrację spółki w SISC, za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (art. 10a ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne; Dz. U. z 2019, poz. 1169 ze zm.; dalej: "Prawo celne"), wskazując numer EORI nadany w Republice C..
Oddział zagranicznego przedsiębiorcy w Polsce nie jest przedsiębiorcą i nie posiada osobowości prawnej, stąd nie może być mu nadany NIP ani EORI. Wskazany przez wnioskodawcę w polu NIP numer [...] jest numerem VAT UE nadanym w Polsce i służącym do rozliczania podatku VAT w Polsce. Podanie tego numeru w polu NIP przy wnioskowaniu o numer EORI spowodowało nadanie numeru w sekwencji zarezerwowanej tylko dla podmiotów krajowych (PL+numer NIP+pięć zer z numeru REGON). W takiej sytuacji wnioskodawca powinien złożyć wniosek o dezaktywację danych podmiotu w celu unieważnienia nieprawidłowej rejestracji.
Organ jako właściwy do rejestracji podmiotów w SISC i nadawania numerów EORI jest zobowiązany do podejmowania działań mających na celu skorygowanie błędów w SISC, w tym dotyczących nieprawidłowego nadania numeru EORI.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zaskarżona czynność należy do czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", gdyż dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa (por.: R. Hauser, M. Wierzbowski "P.p.s.a. Komentarz", C. H. Beck, Warszawa 2019, s. 78), a nie została podjęta w ramach postępowań, o których mowa w tym przepisie, skutkujących wyłączeniem możliwości sprawowania kontroli przez sąd administracyjny.
Wymogiem formalnym wniesienia skargi nie było wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, gdyż żaden przepis - w tym w szczególności art. 52 § 3 p.p.s.a. - nie wprowadza takiego wymogu. Wymóg taki istniał jedynie do 31 maja 2017 r., a skargę wniesiono po tym terminie.
W związku z powyższym Sąd skontrolował zgodność z prawem zaskarżonej czynności.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona czynność nie narusza prawa (art. 151 w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a.).
Sąd podziela stanowisko organu. W związku z jego omówieniem, powtarzanie go byłoby zbędne.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje.
Nie ma sporu między stronami, że oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie posiada osobowości prawnej. Sąd zgadza się z tym stanowiskiem stron.
Kluczowe dla rozstrzygnięcia jest natomiast, czy w SISC zarejestrowano oddział czy spółkę. Zdaniem skarżącego zarejestrowana została spółka, a tylko z uwagi na błędnie podaną we wniosku o rejestrację nazwę podmiotu w systemie widnieje (pkt B.2) oddział. Z kolei organ twierdzi, że zarejestrowano oddział, przy czym z uwagi na brak osobowości prawnej nastąpiło to wbrew prawu, co nie pozwala na aktualizację wadliwego wpisu, co do którego skarżący jest zobowiązany do złożenia wniosku o jego dezaktywację.
Jak wynika z materiału znajdującego się w aktach w SISC zarejestrowano oddział spółki. Wskazują na to dane podmiotu uwidocznione w pkt B.2 rejestru, a konkretnie:
- 1. forma prawna - jednostka nie posiadająca osobowości prawnej; oddział przedsiębiorcy zagranicznego w Polsce, w przeciwieństwie do spółki, nie jest podmiotem odrębnym od przedsiębiorcy zagranicznego i nie posiada osobowości prawnej ani zdolności do czynności prawnych; żaden przepis prawa nie przyznaje bowiem oddziałowi tego rodzaju przymiotów; przymioty te posiada jedynie przedsiębiorca zagraniczny (spółka), reprezentowana w oddziale przez uprawnioną osobę; okoliczność ta jak już wyżej wskazano - jest zresztą niesporna;
- 2. numer w Krajowym Rejestrze Sądowym - [...]; w rzeczywistości jest to numer REGON oddziału, co wynika z KRS oddziału nr [...];
- 3. szczegóły formy prawnej - oddział przedsiębiorcy zagranicznego;
- 4. pełna nazwa - Spółka A. z ograniczoną odpowiedzialnością oddział w Polsce.
W SISC zarejestrowano zatem oddział spółki, a nastąpiło to wbrew przepisom prawa. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 UKC do zarejestrowania się zobowiązani są przedsiębiorcy. Z kolei za przedsiębiorcę uważa się osobę, która w ramach swojej działalności gospodarczej zajmuje się działaniami regulowanymi przepisami prawa celnego (art. 5 pkt 5 UKC). Za osobę natomiast uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, ale uznaną - na mocy prawa unijnego lub krajowego - za mającą zdolność do czynności prawnych (art. 5 pkt 4 UKC). Oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie jest osobą fizyczną ani prawną, a ponadto żaden przepis prawa unijnego lub krajowego nie przyznaje mu zdolności do czynności prawnych.
Dodatkowym warunkiem, aby się zarejestrować, jest posiadanie przez przedsiębiorcę siedziby na obszarze celnym UE (art. 9 ust. 1 UKC). Zgodnie z art. 5 pkt 31 pkt b UKC wyrażenie "osoba mająca siedzibę na obszarze UE" oznacza - w przypadku osoby prawnej - każdą osobę, której siedziba statutowa, siedziba główna lub inna stała siedziba znajduje się na obszarze celnym UE. Za stałą siedzibę uważa się z kolei stałe miejsce prowadzenia działalności, gdzie stale są obecne zarówno niezbędne zasoby ludzkie, jak i środki techniczne, za pomocą których są przeprowadzane w całości lub częściowo wszystkie operacje celne danej osoby (art. 5 pkt 32 UKC). Powyższe przepisy dotyczące siedziby przedsiębiorcy nie mają jednak zastosowania, gdyż oddział spółki nie jest przedsiębiorcą. Nie ma zatem w powyższym kontekście znaczenia, gdzie spółka ma swą siedzibę - w Polsce czy w Republice C. j, gdyż to nie ona, lecz jej oddział wadliwie zarejestrowano w SISC.
Zarejestrowanie oddziału przedsiębiorcy zagranicznego nieposiadającego zdolności do czynności prawnych, a więc niebędącego przedsiębiorcą, skutkuje taką nieprawidłowością wpisu do SISC, która nie może być usunięta w wyniku jego aktualizacji. Ze swej natury aktualizacja wpisu dotyczy bowiem konkretnego podmiotu i w jej ramach nie można zmieniać samego zarejestrowanego podmiotu. Zasadnie zatem organ odmówił aktualizacji w SISC danych oddziału zagranicznego spółki.
Skoro zatem wadliwie zarejestrowano oddział dokonujący w imieniu spółki czynności celnych, prawidłowo zobowiązano spółkę do zarejestrowania się. Obecnie dokonuje się jej w trybie art. 10a Prawa celnego na Platformie Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych.
W zaskarżonej czynności poinformowano również, że jeżeli oddział zagranicznego przedsiębiorcy wcześniej zarejestrowano w SISC jako podmiot posiadający osobowość prawną, wnioskodawca jest zobowiązany do złożenia wniosku o dezaktywację danych podmiotu w celu unieważnienia prawidłowej rejestracji. Informacja ta z samej swej natury nie wywiera skutków prawnych, natomiast należy zwrócić uwagę, że organ we własnym zakresie może unieważniać nie tylko numery EORI, ale również dezaktywować dane podmiotów (§ 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 9 Lutego 2017 r. w sprawie wyznaczenia dyrektorów Izb Administracji Skarbowej w G., P., S., W. i W. do prowadzenia niektórych spraw celnych; Dz. U. z 2019 r., poz. 338).
W związku z powyższym nie naruszono powołanego w skardze art. 9 ust. 1 UKC ani przepisów postępowania.
Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.