Uzasadnienie
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia 14.12.2009 r. – na podstawie art. 59 § 1 i art. 58 § 1 kpa - odmówił E. przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż na podstawie § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 286, poz. 2870) warunkiem uzyskania płatności w czwartym i piątym roku realizacji programu jest zrealizowanie przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. Zdaniem organu wypłata trzeciej raty nastąpiła 23 kwietnia 2009 roku, a informację o konieczności złożenia wymaganego oświadczenia zawarto w decyzji z dnia 9.02.2007 o przyznaniu płatności dla przedmiotowego gospodarstwa niskotowarowego. Z analizy wniosku o przywrócenie terminu na złożenie oświadczenia wynika, iż E. nie był w stanie dokonać tej czynności w dniach 15.10.2009 – 12.11.2009 z powodu choroby, jednak do tego okresu pozostało 24 dni od dnia realizacji celu pośredniego zakupu zwierząt. Rolnik odkładając termin do złożenia oświadczenia do ostatniej chwili mógł złożyć stosowne dokumenty lub wysłać je pocztą.
W zażaleniu na to postanowienie E. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia spornego oświadczenia, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR postanowieniem z dnia 5.02.2010 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne.
Zdaniem organu II instancji E. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, gdyż sam fakt choroby lub pozostawania na zwolnieniu lekarskim nie może przesądzać o braku winy w uchybieniu terminu. Nie dołożył on wobec tego należytej staranności wymaganej przez przepisy prawa od osoby dbającej o swoje interesy.
W skardze na postanowienie organu II instancji E. wniósł o jego uchylenie wskazując na należytą staranność związaną z kwestiami dotyczącymi przedmiotowej płatności unijnej, a brak winy wynikać ma z choroby i faktu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojego postanowienia.
Na rozprawie w dniu 22 września 2010 r. skarżący podniósł, iż mieszka sam w swoim gospodarstwie i nie miał możliwości wyręczenia się osoba trzecią w ten sposób, by przedmiotowe oświadczenie wysłać terminowo do organu pocztą. Ze względu na chorobę nie mógł dostarczyć tego dokumentu osobiście.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważyło następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 kpa w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dokonując daną czynność.
Według poglądu utrwalonego w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (np. w sytuacji nagłej choroby, gdy strona nie mogła wyręczyć się inną osobą). Uprawdopodobnienie braku winy przez stronę polegać ma natomiast na uwiarygodnieniu (a nie udowodnieniu) poprzez stosowną argumentację swojej odpowiedniej staranności oraz faktu, iż przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 334-339).
Należy wskazać również, iż strona może planować dokonanie danej czynności procesowej dopiero w ostatnim dniu wyznaczonego terminu do jej dokonania, skoro zezwalają na to odpowiednie regulacje prawne. Strona może się wobec tego powoływać na istnienie przeszkody do dokonania danej czynności, która wystąpiła dopiero w końcowym okresie czasu przewidzianego przez ustawę.
W przedmiotowej sprawie skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie za okres od 15.10.2009 r. do 12.11.2009 r. dotyczące schorzenia ortopedycznego, uniemożliwiającego swobodne poruszanie się (ostry zespół bólowy kręgosłupa). W skardze do Sądu oraz na rozprawie skarżący podkreślił natomiast wyraźnie, iż prowadzi samodzielnie przedmiotowe gospodarstwo rolne i nie mógł osobiście wysłać oświadczenie pocztą, ani poprosić o dokonanie tej czynności osobę trzecią.
Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, iż organy obu instancji zbyt arbitralnie uznały, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu dokonania przedmiotowej czynności, pomimo przedłożenia stosownego zaświadczenia lekarskiego i uprawnienia do planowania dokonania czynności procesowej również w końcowym okresie terminu wyznaczonego prawem do jej dokonania.
Zaświadczenie lekarskie uprawdopodabnia niewątpliwie fakt choroby w okresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a fakt samodzielnego zamieszkiwania w przedmiotowym gospodarstwie uzasadnia natomiast przyjęcie tezy, iż nie mógł on posłużyć się osobą trzecią w dokonaniu czynności polegającej na terminowym nadaniu oświadczenia na poczcie. W ocenie Sądu organy obu instancji winny dokonać bardziej wnikliwej oceny tych okoliczności oraz zastanowić się nad tym, czy strona w wystarczającym stopniu uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia oświadczenia.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż postanowienia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 58 § 1 i § 2 kpa) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego należało orzec o ich uchyleniu na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
O wstrzymaniu wykonania postanowienia i o kosztach orzeczono na podstawie art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/Sz. Widłak /-/ M. Górecka /-/ W. Długaszewska