Uzasadnienie
Decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił U. – na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 3a i 3b oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm.) – umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2006 do września 2008 r. w łącznej kwocie... zł wraz z odsetkami w wysokości... zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu 20 października 2008 r. U. wniosła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek z powodu ciężkiej sytuacji finansowej. W ocenie organu w sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ nie znalazł ponadto podstaw do umorzenia spornego długu na postawie § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Organ wskazał, iż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą – sklep spożywczy z której uzyskuje dochody – średnio 570 zł miesięcznie. Pobiera świadczenie emerytalne (636,29 zł). Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma zobowiązania kredytowe. Z tego względu organ uznał, iż będzie ona w stanie uiścić zaległe należności – w formie układu ratalnego.
U. złożyła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Powołała się na fakt swojej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń oraz art. 138 § 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 grudnia 2008 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał w pełni ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Prezes ZUS szczegółowo omówił brak przesłanek ustawowych umożliwiających orzeczenie o umorzeniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego.
W skardze na decyzję Prezesa ZUS U. podniosła zarzuty dotyczące ciężkiej sytuacji materialnej i osobistej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryteria zgodności z prawem, a według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji w powyżej określonych granicach Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona. Sąd uwzględnił skargę z powodu naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem została ona wydana przez niewłaściwy organ.
Przepis art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra.
Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.
Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a mianowicie, że organem wydającym decyzje w trybie wskazanym w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych a nie Prezes Zakładu (zobacz wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 691/08, wyrok NSA z dnia 29 maja 2007r., sygn. akt II GSK 340/06). Ze zwrotu " stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" wynika jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować powyższy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku jest natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie rozpatrywana przez ten sam organ, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Znajduje to potwierdzenie w treści przepisów art. 83 ust. 6 i 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Prezes Zakładu podpisuje zaś wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzje, ponieważ zgodnie z art. 77 ust. 1 powołanej ustawy reprezentuje Zakład na zewnątrz.
W zaskarżonej decyzji z dnia 2 lutego 2009r., jako organ, który wydał decyzję został wskazany Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organem wydającym decyzję z dnia 18 grudnia 2008r. roku był natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To, że Prezes Zakładu wydał decyzję, od której wniesiono skargę wynika nie tylko z nagłówka tej decyzji, ale i treści jej uzasadnienia.
Wobec powyższego decyzja ta została wydana przez organ niewłaściwy, co stanowi, wadę z art. 156 § 1 pkt. 1 kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS (pkt. 1 wyroku).
W oparciu o art. 152 cytowanej ustawy Sąd postanowił o wykonalności tej decyzji (pkt. 2 orzeczenia).
/-/M. Górecka /-/T.M. Geremek /-/W. Długaszewska