Uzasadnienie
W dniu 28 września 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwał R., na podstawie art. 64 § 2 kpa, do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych jego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, płatności cukrowej i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 r. (m. in. poprzez wskazanie działek rolnych i ewidencyjnych błędnie wpisanych we wniosku oraz podanie informacji o braku umowy potwierdzającej prawo do ubiegania się o płatność cukrową). Wezwanie doręczono adresatowi w dniu 21 listopada 2007 r.
W dniu 28 listopada 2007 r. R. stawił się w siedzibie Biura Powiatowego. Przeglądał akta sprawy i uzyskał informacje dotyczące trybu usunięcia błędów w przedmiotowym wniosku. Nie złożył jednak korekty do wniosku obszarowego, oświadczając, iż ewentualne uzupełnienie zostanie przez niego dokonane po zakończeniu procesu rekonwalescencji (po pobycie w szpitalu), co nastąpi pod koniec grudnia 2007 r.
W piśmie z 10 grudnia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował R. o trybie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej wskazanym w przepisie art. 58 § 1 i 2 kpa, w związku z czym winien on do dnia 7 stycznia 2008 r. przedłożyć zwolnienie lekarskie obejmujące okres od 21 listopada do 31 grudnia 2007 r., dokonując jednocześnie złożenia przedmiotowej korekty wniosku.
W piśmie z dnia 7 stycznia 2008 r. R. wniósł o "dokonanie wykładni pism z dnia 28 września i 10 grudnia 2007 r." których treść pozostawała dla niego niezrozumiała oraz złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do dokonania przedmiotowej korekty z powodu ciężkiej choroby (do 31 grudnia 2007 r.). Wniósł ponadto "zażalenie na wezwanie organu z 28 września 2007 r. i jego pismo z 10 grudnia 2007 r.", domagając się ich uchylenia jako niezgodnych z prawem.
Postanowieniem Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 144 w zw. z art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność powyższego zażalenia na pismo Kierownika Biura Powiatowego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 grudnia 2007 r. (podając błędnie datę pisma 11 grudnia 2007 r.).
W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, iż w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego prowadzonego w zakresie przyznania dopłat do gruntów rolnych oraz z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie wydano postanowienia określonego w art. 123 § 2 kpa na które przysługiwałoby zażalenie. Sporne pismo z 10 grudnia 2007 r. stanowiło bowiem jedynie ogólną informację o aktualnym stanie postępowania, a nie jakikolwiek akt administracyjny wywołujący określone skutki prawne. Wobec braku przedmiotu zaskarżenia postępowanie zażaleniowe należało uznać za bezprzedmiotowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i nakazanie organowi nadania biegu zażaleniu jako dopuszczalnemu środkowi zaskarżenia od spornych pism.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację podniesioną w uzasadnieniu swojego postanowienia.
Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu wnosił i wywodził jak w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zgodnie z przepisem art. 123 § 1 i § 2 kpa organ administracji publicznej wydaje w toku postępowania postanowienia dotyczące poszczególnych kwestii wynikających z toku postępowania, a nie rozstrzygających o istocie sprawy (chyba że przepisy kpa stanowią inaczej). W orzecznictwie i doktrynie nie ulega wątpliwości, że postanowienie jest aktem administracyjnym indywidualnym, charakteryzującym się władczością i jednostronnością rozstrzygnięcia dotyczącego konkretnego przedmiotu i indywidualnie określonego podmiotu. Postanowienia o charakterze procesowym rozstrzygają przy tym o wszystkich bieżących doraźnych kwestiach postępowania, wyznaczając zakres jego czynności, odnosząc się do udziału stron i innych uczestników postępowania w tych czynnościach (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 555-559). Postanowienie jako akt administracyjny winno mieć przy tym takie obligatoryjne elementy jak oznaczenie organu, datę wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz pouczenie o ewentualnym trybie zaskarżenia (art. 124 § 1 kpa). Należy również wskazać, że na wydane w toku postanowienie służy stronie zażalenie wyłącznie wtedy, gdy stanowią tak przepisy kpa (art. 141 § 1 ustawy).
Po przeanalizowaniu akt administracyjnych niniejszej sprawy Sąd uznał, iż przedmiotowe pismo Kierownika Biura Powiatowego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 grudnia 2007 r. (a nie jak podał błędnie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zaskarżonym postanowieniu – 11 grudnia 2007 r.) nie nosiło cech postanowienia w podanym powyżej rozumieniu. Nie był to bowiem akt administracyjny rozstrzygający władczo w jakikolwiek sposób sytuacji procesowej skarżącego, decydujący o sferze jego praw czy obowiązków procesowych (czy tym bardziej materialnoprawnych). W piśmie tym organ wyjaśnił skarżącemu jedynie dotychczasowy stan postępowania oraz omówił kwestie związane z ewentualnym złożeniem przez niego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania korekty wniosku o dopłaty unijne (zał. 3 akt administracyjnych).
Rację miał wobec tego organ II instancji stwierdzając, że w toku przedmiotowego postępowania nie zostały wydane żadne postanowienia w rozumieniu art. 123 § 1 kpa, które mogłyby stanowić przedmiot zażalenia wskazanego w przepisie art. 141 § 1 kpa. Za akt administracyjny tego rodzaju nie może też zostać uznane sporne pismo z 10 grudnia 2007 r.
Wobec tego, w ocenie Sądu Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa był w pełni uprawniony do przyjęcia tezy o konieczności stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia R. w trybie art. 134 w zw. z art. 144 kpa. Niedopuszczalność taka obejmuje bowiem m. in. niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych polegających na faktycznym braku (nieistnieniu) przedmiotu zaskarżenia, co występuje np. w sytuacji, gdy kwestionowana czynność organu administracji nie jest w ogóle postanowieniem (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 596).
Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostało wydane zgodnie z prawem wobec czego należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
O przyznaniu od Skarbu Państwa pełnomocnikowi skarżącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd postanowił natomiast na podstawie przepisu § 18 ust. 1 pkt. 1 c w zw. z § 19 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
/-/ M. Ławniczak /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska
KS d