Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 3 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Po 264/24

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14.03.2024 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 29.11.2023 r. o odmowie rejestracji pojazdu [...] nr rej. [...]

W uzasadnieniu organ II wskazał, że skarżąca wniosła 31 lipca 2023 r. o rejestrację przedmiotowego pojazdu. Jego nabycie zgłoszono 10 maja 2023 r. Nie posiadała umowy kupna pojazdu z 9 lipca 2020 r., w dniu dokonania tej czynności otrzymała jedynie jej kserokopię. Odpis umowy znajduje się w aktach Wydziału Komunikacji i Transportu w [...]. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu.

W dniu 21 sierpnia 2023 r. strona wniosła ponownie o rejestrację samochodu. Dołączyła ponownie kserokopię umowy z 9 lipca 2020 r.

Wydział Komunikacji i Transportu w [...] poinformował organ I instancji, że nie jest w posiadaniu oryginału przedmiotowej umowy. Przedłożono jedynie kserokopię umowy. Nie została ona potwierdzona za zgodność z oryginałem.

Skarżąca w toku postępowania załączyła pisemne oświadczenie nabywającego pojazd o złożeniu własnoręcznego podpisu na umowie z dnia 9 lipca 2020 r. oraz kserokopię pisma z 23 czerwca 2023 r.

Starosta [...] wydał w dniu 29.11.2023 r. decyzję o odmowie rejestracji pojazdu [...] nr rej. [...]

Po rozpatrzeniu zarzutów odwołania organ II instancji uznał je za niezasadne.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym rejestracji dokonuje się na podstawie:

1. 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;
2. 2) (uchylony)
3. 3) jednego z dokumentów:
4. a) świadectwa zgodności WE wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
5. b) świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
6. c) świadectwa zgodności, o którym mowa w art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
7. d) dopuszczenia jednostkowego pojazdu wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
8. e) świadectwa krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 33 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
9. f) uznania dopuszczenia jednostkowego pojazdu,
10. g) uznania świadectwa krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia,
11. h) świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu,
12. i) świadectwa unijnego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 32 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu – jeżeli są wymagane; świadectwa zgodności WE, świadectwa zgodności oraz oświadczenia zawierające dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu mogą być podpisane podpisem odbitym sposobem mechanicznym;
13. 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;
14. 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
15. 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;

6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy, pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e), samochód ciężarowy (kategoria homologacyjna N1), podrodzaj "furgon", "furgon/podest", "ciężarowo-osobowy", "terenowy", "wielozadaniowy" lub "van" lub samochód specjalny (kategoria homologacyjna M1 i N1), został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy.

Zgodnie natomiast z § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów:

1. 1. Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów:
2. 1) umowa sprzedaży;
3. 2) umowa zamiany;
4. 3) umowa darowizny;
5. 4) umowa o dział spadku;
6. 5) umowa o zniesienie współwłasności;
7. 6) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu;
8. 7) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności;
9. 8) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
10. 2. W przypadku gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela pojazdu zawartymi w dowodzie rejestracyjnym, dowodem własności są wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu.

Organ II instancji uznał ostatecznie, że strona nie przedłożyła do akt oryginału umowy kupna przedmiotowego pojazdu z 9 lipca 2020 r. Wykazanie prawa własności winno być natomiast wykazane autentycznymi dokumentami.

W skardze do WSA zarzucono naruszenie:

1. - art. 50 § 1 kpa poprzez zaniechanie wezwania G. P. i W. P. do potwierdzenia pisemnego oświadczenia z dnia 23 czerwca 2023 r., ewentualnie potwierdzenia zawarcia i autentyczności umowy z 9 lipca 2020 r.
2. - art. 220 § 1 kpa
3. - art. 7, 77 i 80 kpa
4. - art. 10 § 1 kpa i art. 81 kpa.

Wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji.

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zaskarżone decyzje organu II i I instancji podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym rejestracji dokonuje się na podstawie:

1. 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;
2. 2) (uchylony)
3. 3) jednego z dokumentów:
4. a) świadectwa zgodności WE wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
5. b) świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
6. c) świadectwa zgodności, o którym mowa w art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
7. d) dopuszczenia jednostkowego pojazdu wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
8. e) świadectwa krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 33 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu,
9. f) uznania dopuszczenia jednostkowego pojazdu,
10. g) uznania świadectwa krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia,
11. h) świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu,
12. i) świadectwa unijnego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 32 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu – jeżeli są wymagane; świadectwa zgodności WE, świadectwa zgodności oraz oświadczenia zawierające dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu mogą być podpisane podpisem odbitym sposobem mechanicznym;
13. 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;
14. 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
15. 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;

6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy, pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e), samochód ciężarowy (kategoria homologacyjna N1), podrodzaj "furgon", "furgon/podest", "ciężarowo-osobowy", "terenowy", "wielozadaniowy" lub "van" lub samochód specjalny (kategoria homologacyjna M1 i N1), został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy.

Zgodnie natomiast z § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów:

1. 1. Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów:
2. 1) umowa sprzedaży;
3. 2) umowa zamiany;
4. 3) umowa darowizny;
5. 4) umowa o dział spadku;
6. 5) umowa o zniesienie współwłasności;
7. 6) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu;
8. 7) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności;
9. 8) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
10. 2. W przypadku gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela pojazdu zawartymi w dowodzie rejestracyjnym, dowodem własności są wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła 31 lipca 2023 r. o rejestrację przedmiotowego pojazdu. Jego nabycie zgłoszono 10 maja 2023 r. Nie posiadała umowy kupna pojazdu z 9 lipca 2020 r., w dniu dokonania tej czynności otrzymała jedynie jej kserokopię. Odpis umowy znajduje się w aktach Wydziału Komunikacji i Transportu w [...]. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu.

W dniu 21 sierpnia 2023 r. strona wniosła ponownie o rejestrację samochodu. Dołączyła ponownie kserokopię umowy z 9 lipca 2020 r.

Skarżąca w toku postępowania załączyła pisemne oświadczenie nabywającego pojazd o złożeniu własnoręcznego podpisu na umowie z dnia 9 lipca 2020 r. oraz kserokopię pisma z 23 czerwca 2023 r.

W przedmiotowej sprawie organ II instancji uznał ostatecznie, że strona nie przedłożyła do akt oryginału umowy kupna przedmiotowego pojazdu z 9 lipca 2020 r. Wykazanie prawa własności winno być natomiast wykazane autentycznymi dokumentami.

Zdaniem Sądu takie ustalenia organu II i I instancji były przedwczesne i zbyt arbitralne.

Pismem z dnia 28 sierpnia 2023 r. organ I instancji zwrócił się do Wydziału Komunikacji i Transportu w [...] o potwierdzenie, czy ten organ jest w posiadaniu oryginału umowy z dnia 9 lipca 2020 r. lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przedłożonej do zgłoszenia przedmiotowego pojazdu.

Wydział Komunikacji i Transportu w [...] pismem z dnia 7 września 2023 r. przedłożył jedynie kserokopię umowy. Nie została ona potwierdzona za zgodność z oryginałem.

W ocenie Sądu w takiej sytuacji organ I instancji winien poczynić dodatkowe ustalenia dotyczące tego, dlaczego Wydział Komunikacji i Transportu w [...] nie był w posiadaniu oryginału przedmiotowej umowy lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przedłożonej do zgłoszenia przedmiotowego pojazdu. Należało ustalić, czy i dlaczego organ ten dokonał czynności procesowych dotyczących zgłoszenia pojazdu jedynie na podstawie kserokopii umowy nie poświadczonej za zgodność z oryginałem.

W przypadku ustalenia, że Wydział Komunikacji i Transportu w [...] nie jest w stanie definitywnie przedłożyć oryginału przedmiotowej umowy lub kopii poświadczonej za zgodność organy obu instancji winny rozważyć możliwość przeprowadzenia dowodu na okoliczność, czy przedmiotowa umowa z dnia 9 lipca 2020 r. została faktycznie zawarta w tej dacie przez podmioty określone jako jej strony.

Zgodnie bowiem z art. 75 kpa § 1. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny § 2. Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio.

W tym celu należałoby rozważyć m. in. możliwość przesłuchania stron umowy z dnia 9 lipca 2020 r. w charakterze świadków (albo odebrania od nich pisemnych oświadczeń o określonej treści). Za niewystarczające uznać należy działania organu w następstwie skierowanego do strony żądania z dnia 12 września 2022 roku o uzupełnienie dokumentów rejestracyjnych. Otóż niezwłocznie po tym wezwaniu pełnomocnik strony zajął stanowisko w sprawie przedkładając kopię umowy oraz oświadczenia stron. W dniu 19 października 2023 roku organ poinformował stronę,że w sytuacji uzupełnienia oświadczenia o podpis G. P. podpisy właściciela i współwłaściciela będą podstawą uznania ich za wiarygodne.

Również i tym razem strona niezwłocznie zwróciła się do G. P. o uzupełnienie podpisu, jednakże nie uzyskała żadnej odpowiedzi. Dysponując treścią pisma organu i zawiadomieniem o przedłużeniu czasu trwania postępowania strona miała prawo oczekiwać, że organ podejmie z urzędu kroki w celu uzupełnienia materiału dowodowego po bezskutecznym upływie 7 dniowego terminu na uzyskanie podpisu G. P.. Tak się jednak nie stało, a organ po uprzednim przedłużeniu postępowania do dnia 31 grudnia 2023 roku, zakończył je już 2 listopada 2023 roku. Strona powinna wprawdzie przekazać organowi dowody dotyczące okoliczności, których wykazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków procesowych i powinna też przedłożyć dowody, gdy ich przekazanie zależy wyłącznie od jej woli, ale skoro wyczerpała takie możliwości i wynika to wprost z akt sprawy, to organ zgodnie z zasadą określoną w art. 7 Kpa winien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy

Uchybienia procesowe w zakresie postępowania dowodowego uzasadniały więc konieczność uchylenia decyzji organu II i I instancji, o czym Sąd orzekł w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania postanowiono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.