Uzasadnienie
W dniu 19 października 2021 r. T. G. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] w odpowiedzi na ogłoszenie o naborze wniosków na operacje w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" z wyłączeniem projektów grantowych oraz operacji w zakresie podejmowania działalności gospodarczej objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 złożył do Stowarzyszenia "[...]" wniosek o przyznanie pomocy w wysokości 188.300 zł zarejestrowany pod numerem nr [...]
Uchwałą Rady Stowarzyszenia nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. operacja została uznana za zgodną z [...], uzyskując w ramach oceny 17 punktów. Ze względu na minimalną liczbę punktów wymaganą do uzyskania operacja nie została wybrana do finansowania, o czym wnioskodawca został poinformowany stosownym pismem.
Pismem z dnia 27 grudnia 2021 roku T. G. złożył protest wskazując, że jego wniosek nie otrzymał punktów w kryterium nr 3 – Wkład własny, nr 7 – Projekt zawiera rozwiązania sprzyjające ochronie środowiska lub klimatu oraz nr 8 – Spójność/poprawność wypełnienia dokumentacji. W uzasadnieniu wskazał, że nie otrzymał punktów w zakresie ww. kryteriów, które zapewniałyby projektowi uzyskanie minimalnej punktacji. Pomimo pisemnego wezwania do uzupełnień [pismo [...] z [...] r.] nie zawarto w nim informacji o wykryciu niespójności, konieczności poprawy podanych wartości lub poprawy wypełnienia dokumentacji, co było sprzeczne z instrukcją wypełnienia wniosku o płatność.
Pismem z dnia 24 lutego 2022 roku, nr [...] [...] Zarząd Województwa W. – Urząd Marszałkowski Województwa W. Departament Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich uwzględnił protest, co oznaczało konieczność przeprowadzenia ponownej oceny wniosku przez Radę Stowarzyszenia [...].
W odniesieniu do kryterium nr 3 – "Wkład własny" organ wskazał na brak wytłumaczenia reguł oceny kryterium i sprowadzenie go wyłącznie do stwierdzenia – poniżej, jakiego poziomu przewidziano wkład własny, co skutkowało niezrozumieniem oceny. Protestujący przypomniał o jaką kwotę wnioskował, jaką wartość procentową ona stanowiła oraz jaka była netto wartość planowanej do zakupu maszyny. W tym przypadku zabrakło rzetelnej informacji o warunkach i sposobie oceny. Jeśli wartość wkładu własnego znajdowała się poniżej wysokości przekraczającej intensywność pomocy określonej w [...], to zgodnie z przewidzianą w kryterium skalą oceny przyznaje się operacji 0 punktów. Wynik taki należało jednak uzasadnić w oparciu o preferencje określone w kryterium, co nie mogło sprowadzać się do powtórzenia frazy z kryterium odpowiadającej przyznanej punktacji. Uzasadnienie wymaga wyjaśnienia przesłanek przyznanej punktacji, przedstawienia wartości wkładu własnego oraz podania sposobu jego ustalenia, przedstawiając wnioskodawcy rzetelną informację.
Zasada przejrzystości oceny zobowiązuje instytucję oceniającą wniosek do wyczerpującego i precyzyjnego uzasadnienia oceny. Rzetelna ocena z uwzględnieniem wszystkich okoliczności wynikających z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji nie została w tym przedmiocie spełniona. Widząc w jaki sposób Protestujący interpretuje wkład własny, należało wytłumaczyć zasady jego ustalania, dając w ten sposób czytelny przekaz zajętego stanowiska dla swoich racji. Było to uzasadnione niniejszym protestem ale także pozostałymi protestami jakie wpłynęły do [...] w przeprowadzonym naborze wniosków - nabór nr [...]. Każdy protest obejmował kryterium Wkład własny i przedstawiał niemal identyczny sposób jego interpretacji, co świadczyło o wadliwości oceny, która w odniesieniu do uzasadnienia nie spełniła ustawowych kryteriów.
W odniesieniu do Kryterium nr 7 – "Projekt zawiera rozwiązania sprzyjające ochronie środowiska lub klimatu" organ wskazał, że skoro projekt oceniono na 0 punktów, to przyznana punktacja wskazał wprost na brak spełnienia warunków określonych w kryterium. Nie stanowiło to jednak uzasadnienia oceny. Ocena przejrzysta i rzetelna to taka, która zawiera również wyczerpujące i rzeczowe argumenty uzasadniające przyznanie takiej a nie innej liczby punktów. Przedstawiona argumentacja musi odnosić się do analizy przedmiotowego kryterium, a to wiąże się z koniecznością rzeczowego przeanalizowania i odniesienia do argumentów wskazanych przez Wnioskodawcę, które obejmują: spadek zużycia energii poprzez zakup maszyny o określonej wartości, wprowadzenie selektywnej zbiórki odpadów oraz ograniczenia w korzystaniu z toksycznych lakierów i klei. Brak przedstawienia w uzasadnieniu oceny dowodu na analizę informacji uzasadniających spełnienie kryterium sprawiło, że ocenę pierwotną przeprowadzono w sposób naruszający zasady.
Nie można było pominąć, że obejmuje ono kryterium "nieostre" - nieoceniane systemem zerojedynkowym, które wymaga od Rady większej przenikliwości oraz umiejętnego wyważenia przedstawionych racji. Takiej przenikliwości nie odzwierciedlało również stanowisko Rady wobec protestu. Stwierdzenie, że zakres rzeczowo-finansowy nie ma bezpośredniego wpływu na ochronę środowiska lub klimatu nie było wyczerpującą oceną. W kryterium preferowane są rozwiązania, które mają służyć ochronie środowiska lub przeciwdziałać zmianom klimatu. Nie wskazano ażeby miały one wywierać na środowisko bezpośredni wpływ. Dopuszcza to do analizy także działania pośrednio wspierające ochronę środowiska, które są dla niego korzystne; o ile mieszczą się w przewidzianym progu finansowym. Przeprowadzona ocena nie podejmuje w tym zakresie żadnych rozważań. W istocie stanowią jedynie próbę potwierdzenia przyznanej w ramach kryterium punktacji, która nie odzwierciedlała oceny przejrzystej i rzetelnej, ani nie była żadnym źródłem wiedzy o tym, w jaki sposób przedmiotowy projekt został oceniony.
W odniesieniu do Kryterium nr 8 – "Spójność/poprawność wypełnienia dokumentacji" organ wskazał, że umożliwia ono ocenę jakościową dokumentacji przez co ma ono szerokie spektrum oddziaływania. W dokumentacji stwierdzono braki uniemożliwiające ocenę wniosku, na które następnie Protestujący przedstawił w odpowiedzi, a więc wykonał czynności do jakich został wezwany, umożliwiając dokonanie oceny. Przedstawione uzasadnienie uzupełnień nie uwzględniało. Wykluczono zatem możliwość wzięcia pod uwagę uzupełnień złożonych w odpowiedzi na wezwanie, mimo iż ich brak uniemożliwiał ocenę. Postępowanie w tym zakresie nie było właściwe pozostając w sprzeczności z obowiązującymi zasadami. Uzupełnienia winny stanowić kluczowy materiał do oceny oraz obejmować zakres określony wezwaniem. Był on bowiem brakiem uniemożliwiającym ocenę wniosku. Kryterium wymagało analizy całości dokumentacji z uwzględnieniem informacji zawartych w poszczególnych dokumentach; umożliwiając wybór najlepiej przygotowanych projektów.
Ocenę w warunkach stanu wniosku, jeśli jest taka możliwa albo wezwania do uzupełnienia, wyszczególniając wszystkie braki i nieprawidłowości uniemożliwiające ocenę. W przedmiotowej sprawie stwierdzono braki, ale nie wyszczególniono ich w pełnym zakresie. Ocena kryterium była zatem niejasna. Nawet gdyby przyjąć zakres braków jako uzasadnienie wyniku oceny wniosku, to w żadnym razie nie powinny one być warunkowane niemożnością przeprowadzenia oceny. Jeśli jednak stanowiły przedmiot wezwania, to winny obejmować pełen zakres nieprawidłowości, które powodowały brak możliwości oceny w ramach tak sformułowanego kryterium.
Pismem z dnia 14 marca 2020 roku Stowarzyszenie [...] poinformowało, że w wyniku ponownej oceny wniosku został on uznany za zgodny z [...] i podtrzymano ocenę według kryteriów wyboru. Wniosek uzyskał 17 punktów. Wniosek nie został przeznaczony do finansowania, gdyż nie uzyskał minimum punktowego. Do pisma załączono uchwałę nr [...] Rady Stowarzyszenia [...] z dnia 10 marca 2022 roku. W odniesieniu do kryterium nr [...] wskazano, że punkty we wskazanym kryterium wnioskodawca otrzymuje w przypadku zaplanowania wkładu własnego 10% od minimalnie wymaganych 30%. W odniesieniu do kryterium nr 7 wskazano, że przedstawiony we wniosku zakres rzeczowo-finansowy nie ma bezpośredniego wpływu na ochronę środowiska lub klimatu. W odniesieniu do kryterium nr 8 w uzasadnieniu napisano, że uzasadnienie zawarte w pierwotnej ocenie został o podtrzymane. Rada oceniała kompletność i poprawność wniosku na dzień jego złożenia w biurze [...]. Wezwanie do uzupełnienia dotyczy oceny wstępnej wniosku, a rada przyznaje punkty według kryteriów wyboru lokalnego.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2022 roku T. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Rady [...] Stowarzyszenia [...], nr [...] z dnia 10 marca 2022 roku w przedmiocie ponownej odmowy przeznaczenia wniosku nr [...] do finansowania, a co za tym idzie nieuwzględniania złożonego protestu złożonego w związku z uchwałą nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. Rady Stowarzyszenia [...] odmawiającą przeznaczenia wniosku do finansowania. Przedmiotowe uchwały zaskarżył w całości. Jednocześnie wniósł o uwzględnienie niniejszej skargi i uznanie, że ocena operacji została przeprowadzona w sposób naruszający prawo a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, a następnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Radę [...] [...]. Ponadto wniósł o zwrot kosztów postępowania.
W ocenie skarżącego po ponownym rozpoznaniu sprawy Rada podtrzymując swoją decyzję zdecydowała się jedynie na lakoniczne uzasadnienie swojego stanowiska tj. dokonanie punktacji, pomimo że Zarząd Województwa W. zwrócił uwagę, iż przedmiotowa ponowna analiza ukierunkowana powinna zostać na objęte protestem kryteria, uwzględniając zarówno zasady wyboru projektów, których naruszenie stanowić miało przesłankę rozstrzygnięcia oraz ramy preferencji kryteriów.
Pismem z dnia [...] marca 2022 roku Rada [...] Stowarzyszenia [...] poinformowała, iż komisja uznała wniosek za zgodny z [...] i podtrzymała swoją ocenę według kryteriów wyboru Pomimo stanowiska Zarządu Województwa W.. Wniosek otrzymał 17 punktów, przez co ponownie nie otrzymał on minimalnej ilości wymaganych punktów i nie został przeznaczony do finansowania. Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem zawartym w uchwale Rady [...] Stowarzyszenia [...] gdyż oprócz dokonania punktacji nie znalazły się w niej żadne odniesienia do dokonania analizy kryteriów objętych protestem. Operacja nie otrzymała punktów w kryterium nr 3, nr 7, nr 8, co zapewniłoby operacji osiągnięcie wymaganej liczby punktów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 t.j. ze zm.- dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w art. 3 § 2 P.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do ustaw szczególnych, o których mowa w tym przepisie, zalicza się ustawę z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 818 t.j. - dalej także jako: ustawa wdrożeniowa), jak również ustawę z 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2019, poz. 1167 t.j. ze zm., dalej jako: "u.r.l.").
Stosownie do art. 22 ust. 1 pkt 3 u.r.l., od wyniku wyboru, który powoduje, że operacja nie mieści się w limicie środków wskazanym w ogłoszeniu o naborze wniosków o udzielenie wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013, przysługuje podmiotowi ubiegającemu się o wsparcie, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013, prawo wniesienia protestu. Z kolei zgodnie z art. 22 ust. 8 u.r.l., do wnoszenia protestu i postępowania wszczętego na skutek jego wniesienia przepisy art. 53 ust. 2 i 3, art. 56 ust. 2 oraz art. 57-67 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. W myśl z art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. Ustawa nie określa innego kryterium sprawowania kontroli sądowej niż przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, ze zm.), a mianowicie pod kątem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 58 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, w przypadku uwzględnienia protestu właściwa instytucja, o której mowa w art. 55, może przekazać sprawę instytucji, o której mowa w art. 39 ust. 1, w celu przeprowadzenia ponownej oceny projektu, jeżeli stwierdzi, że doszło do naruszeń obowiązujących procedur i konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na wynik oceny, informując wnioskodawcę na piśmie o przekazaniu sprawy. Tak też się stało w niniejszym postępowaniu. Ponieważ stosownie do art. 54 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy wdrożeniowej wnioskodawca wskazał w proteście kryteria wyboru projektów, z których oceną się nie zgadza oraz zarzuty o charakterze proceduralnym w zakresie przeprowadzonej oceny, to kontrola sądu w tej sytuacji polega na weryfikacji oceny projektu już tylko w zakresie zaskarżonych kryteriów nr 3, nr 7 i nr 8.
Przechodząc do zarzutu nie przyznania punktów za kryterium 3 - Wkład własny, wskazać należy, iż Rada Stowarzyszenia [...] uargumentowała swoją decyzję tym, iż, że wkład własny jest poniżej 10%. Niemniej jednak wnioskodawca ubiegał się o dofinansowanie w ramach projektu w wysokości 188.300,00 zł co stanowi 70% wartości netto wnioskowanej maszyny, wartość zakupu maszyny to bowiem 269.000,00 zł netto. Z takim stanowiskiem organu już wcześniej nie zgodził się Zarząd Województwa W., który uwzględnił protest co do tego kryterium wskazując: Uzasadnienie wymaga wyjaśnienia przesłanek przyznanej punktacji. Przede wszystkim przedstawienia wartości wkładu własnego- jeśli jego poziom podlega ocenie-oraz podania sposobu jego ustalenia, przedstawiając wnioskodawcy rzetelną informację. Zasada przejrzystości oceny zobowiązuje instytucję oceniającą wniosek do wyczerpującego i precyzyjnego uzasadnienia oceny.
Rzetelność z kolei, to dokonanie oceny z uwzględnieniem wszystkich okoliczności wynikających z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji. Ocena tych warunków nie spełniała. Brak przejrzystej i rzetelnej oceny był więc ewidentny. Powtórzenie frazy wynikającej z kryterium, wskazując kiedy punkty są przyznawane nie stanowiło uzasadnienia. W tym względzie należy uznać, że rozpoznając ponownie wniosek T. G. Rada Stowarzyszenia [...] nie uwzględniała wytycznych jakie w odniesieniu do tego kryterium sformułowano w orzeczeniu z dnia 24 lutego 2022 roku uwzgledniającym protest.
W odniesieniu do zarzutu nie przyznania punktów za kryterium 7 – Projekt zawiera rozwiązania sprzyjające ochronie środowiska lub klimatu, należy również przyznać rację skarżącemu, który wskazał, że w przesłanej informacji po ponownym rozpoznaniu protestu nie zawarto w uzasadnieniu odniesienia do przyjętych w projekcie rozwiązań sprzyjających ochronie środowiska. W tym względzie jak trafnie podniósł skarżący w punkcie 4.1.8 biznesplanu zawarta została informacja, że zakupiona w ramach projektu maszyna wpłynęłaby korzystnie na spadek zużycia energii elektrycznej. Zawarta została również informacja o wprowadzeniu selektywnej zbiórki odpadów oraz ograniczeniu korzystania z toksycznych lakierów oraz klejów do drewna.
Ponadto w załączonej do wniosku ofercie handlowej również zawarto informację o energooszczędności urządzenia. W związku z tym projekt zawierał rozwiązania wpływające na ochronę środowiska. W tym względzie rozpoznając protest również nie uwzględniono wytycznych zawartych w piśmie z dnia 24 lutego 2022 roku, zgodnie z którym "w kryterium preferowane są rozwiązania, które mają służyć ochronie środowiska lub przeciwdziałać zmianom klimatu. Nie wskazano, ażeby miały one wywierać na środowisko bezpośredni wpływ. Powoduje to zupełnie inne postawienie akcentów. Dopuszcza bowiem do analizy także działania bezpośrednio wspierające ochronę środowiska, które są dla niego korzystne: o ile mieszczą się w przewidzianym kryterium progu finansowym. Zasadniczo przeprowadzone oceny nie podejmują w tym zakresie żadnych rozważań."
W zakresie zarzutu skierowanego wobec kryterium 8 – Spójność/poprawność wypełnienia dokumentacji należy zgodzić się ponownie ze stroną skarżącą, iż w wezwaniu do uzupełnienia wniosku/złożenia wyjaśnień, nie została zawarta informacja o wykryciu niespójności lub/i braku poprawności wypełnienia dokumentacji, a tym samym zabrakło informacji o ewentualnej konieczności dokonania korekty we wszystkich punktach wniosku. W istocie w wezwaniu do uzupełnienia braków powinien zostać podany pełen zakres nieprawidłowości uniemożliwiający dokonanie oceny, a nie jedynie zakres określony wybiórczo. W przypadku ocenianego kryterium należało wziąć pod uwagę, że składane uzupełnienia wnioskodawcy powinny stanowić jeden z istotnych materiałów do oceny, a zatem wezwanie powinno w sposób precyzyjny obejmować pełen zakres stwierdzonych nieprawidłowości. Na tą kwestię zwrócono też uwagę w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 24 lutego 2022 roku uwzględniającego protest.
Zdaniem Sądu również w tym względzie oceniając ponownie wniosek T. G. nie uwzględniono w pełnym zakresie wytycznych sformułowanych w orzeczeniu z dnia 24 lutego 2022 roku uwzględniającym przedmiotowy protest.
Reasumując należy stwierdzić, że Rada Stowarzyszenia [...] w uchwale nr [...] nie poddała wnikliwej ocenie przedmiotowej operacji, a następnie nie wskazała pełnej argumentacji popierającej dokonaną punktację, co powoduje, że ocena została przeprowadzoną w sposób naruszający prawo a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. W szczególności zabrakło wyczerpujących argumentów uzasadniających przyznanie określonej liczby punktów, a samo stwierdzenie, że wnioskodawca otrzymał 0 punktów w danej kategorii nie mogło zostać uznane za właściwe uzasadnienie, z którego wynika przeprowadzona w sposób rzeczowy analiza. Tym bardziej, że na organie spoczywała konieczność odniesienia się do faktów i argumentów wskazanych przez skarżącego w proteście, a następnie umotywowanie swojego stanowiska, co przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nie nastąpiło. W orzecznictwie trafnie podnosi się, że dla zapewnienia realizacji zasad: równego dostępu do pomocy oraz przejrzystości kryteriów stosowanych przy ocenie projektów, jak również rzetelności i bezstronności ich oceny (art. 37 ustawy w zakresie polityki spójności), konieczne jest, by formułowane przez właściwe instytucje zarzuty, na których opierają one negatywną ocenę projektu, były szczegółowo i w sposób nie budzący wątpliwości uzasadnione.
Uzasadnienie zatem musi być zrozumiałe dla strony i wyraźnie wskazywać na przyczyny rozstrzygnięcia, a w niniejszym postępowaniu nie spełnia ono tych warunków w zakresie zaskarżonych kryteriów. W ocenie sądu nie przedstawiono argumentacji, która wyczerpująco uzasadniałaby dokonaną ponownie ocenę i nie odniesiono się do wątpliwości, jakie wskazała instytucja rozpoznająca protest w sprawie. Brak było zatem podstaw do uznania, że ocena ta została przeprowadzona w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, tak jak wymaga tego przepis art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Pomimo stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia 24 lutego 2022 roku po uwzględnieniu protestu, podejmując się oceny przedmiotowego wniosku nie uzasadniono podjętego rozstrzygnięcia ograniczając się jedynie do podania punktacji przez co ocena operacji została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 61 ust.8 pkt 1 lit. a ustawy wdrażającej, Sąd w punkcie I uznał, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, dlatego przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1800 ze zm.).