Uzasadnienie
III SA/Po 279/06
UZSADNIENIE
W dniu [...] roku Kierownik Wydziału Rolnictwa i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego złożył w Wydziale Geodezji i Katastru tegoż urzędu wniosek o podział nieruchomości położonej w K., obręb M., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem działki [...], powierzchni [...] ha i stanowiące własność Skarbu Państwa.
Pismem z dnia [...] roku o Nr [...] Prezydent Miasta zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w powyższej sprawie Zarządcę nieruchomości tj. Spółkę "A".
Po przeprowadzonym postępowaniu,decyzją z dnia [...] roku o Nr [...] Prezydent Miasta zatwierdził projekt podziału przedmiotowej nieruchomości na dwie działki: o nr [...] i o nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż projekt podziału został opracowany przez uprawnionego geodetę i miał na celu wydzielenie działki przeznaczonej do zwrotu, na podstawie art.136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku –" o gospodarce nieruchomościami "(Dz. U z roku 2004 r, Nr 261, poz.2603 ze zmianami).
W dniu [...] roku odwołanie od powyższej decyzji złożył w imieniu Spółki "A" jej radca prawny, podnosząc argument, iż nieruchomość nabyta została w drodze umowy kupna- sprzedaży, a nie wywłaszczenia. Odwołujący się podkreślił nadto, iż roszczenie o zwrot nieruchomości jest sporne i z tego powodu nie można przeprowadzić podziału nieruchomości przed prawomocnym orzeczeniem o jej zwrocie.
Po rozpoznaniu środka odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] roku,o Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż jeżeli przedmiotem postępowania o zwrot jest część nieruchomości, to część ta musi zostać wcześniej wydzielona geodezyjnie z nieruchomości w trybie przepisów o podziale nieruchomości. Przy czym organ wskazał, że przepis artykułu 95 pkt. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku " o gospodarce nieruchomościami "(Dz. U z roku 2004. Nr 261, poz 2603 ze zmianami) stanowi, iż podział nieruchomości, niezależnie od ustaleń planu miejscowego może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów tejże ustawy. Organ odwoławczy podniósł nadto,iż postępowanie podziałowe ma na celu wyodrębnienie i zidentyfikowanie przedmiotu postępowania o zwrot nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust.3 w/w regulacji i nie przesądza o własności wydzielonych w ten sposób nieruchomości.
W imieniu Spółki "A" skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył jej radca prawny. Skarga, podobnie jak odwołanie podnosi zarzut przedwczesnego orzekania o podziale nieruchomości - przed prawomocnym i ostatecznym orzeczeniem o zwrocie nieruchomości byłym właścicielom.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w decyzji organu II instancji, podkreślając, iż w skardze podniesiono te same argumenty co w odwołaniu od decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do dyspozycji art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku " Prawo o ustroju sądów administracyjnych" (Dz. U Nr 153, poz 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji pod względem zgodności wydanych decyzji z prawem. Kontrola legalności decyzji dotyczy zgodności z prawem zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że tryb podziału nieruchomości normuje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku " o gospodarce nieruchomościami"(Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zmianami). Artykuł 93 ust.4 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych orzeczeń stanowił,że " zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art.95, opiniuje wójt, burmistrz, albo prezydent miasta. W przypadku podziału nieruchomości położonej na obszarze,dla którego brak jest planu miejscowego, opinia dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust 1". Zastrzeżenie odnoszące się do art.95 tej ustawy obejmuje między innymi sytuacje, gdy " niezależnie od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić w celu(...) 4) realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub odrębnych ustaw ".
Ustawodawca jednoznacznie wskazał powody i zasady podziału nieruchomości w różnych stanach prawnych, niezależnie od uregulowań planu miejscowego, przewidując- co oczywiste- także zwrot jedynie części nieruchomości. Domaganie się zwrotu nieruchomości jest realizacją roszczenia opartego na przepisach powyższej ustawy, albowiem takiego terminu wprost użył ustawodawca w art. 229.Inaczej mówiąc, domaganie się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości uzasadnia dokonanie jej podziału, przy czym do postępowania podziałowego w takim wypadku nie ma zastosowania tryb opiniowania o zgodności takiego podziału z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi, o jakich mowa w art. 93 ust.4 ustawy " o gospodarce nieruchomościami". Podział, który dokonywany jest w trybie postępowania administracyjnego w tym konkretnym wypadku ma na celu wydzielenie w trybie art.95 pkt 4 niewykorzystanej części nieruchomości, a następnie jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi.
Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że okoliczność, iż nieruchomość została nabyta w drodze umowy kupna-sprzedaży poddaje w wątpliwość skuteczność roszczenia o zwrot części nieruchomości. Otóż w niniejszym postępowaniu Sąd nie bada, ani nie ocenia zasadności roszczeń o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, a jedynie legalność decyzji podziałowej. Niemniej w tym zakresie Sąd zwraca uwagę na treść art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku " o gospodarce nieruchomościami". Mianowicie artykuł ten konstruuje w sposób wyczerpujący zakres odesłania i zawartego w nim wyliczenia aktów normatywnych odejmujących w swoim czasie własność nieruchomości. Podzielić należy pogląd, iż przez termin wywłaszczenie należy rozumieć władcze odjęcie prawa własności lub innego prawa rzeczowego w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, a nie nieruchomości nabyte dla realizacji celów publicznych w drodze umowy cywilnoprawnej. Niemniej wyjątek od tej zasady stanowi właśnie art. 216 cytowanej ustawy, w którym jest mowa o nieruchomościach przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa pod rządami wymienionych w nim ustaw.
Wynika z tego jednoznacznie, iż dopuszczalny jest zwrot niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie i na jakiej podstawie prawnej. W przepisie użyto sformułowania "zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części ", a nie " zwrot wywłaszczonej na podstawie przepisów niniejszej ustawy nieruchomości lub jej części". Ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż brak decyzji wywłaszczeniowej nie wyklucza stosowania przepisów art.136 i 137 omawianej ustawy. Nabycie nieruchomości także na podstawie umowy cywilnoprawnej rodzi roszczenia wynikające z tych przepisów.
Powyższe rozważania mają jednak charakter uboczny w stosunku do przedmiotu niniejszego postępowania i odnoszą się jedynie do zarzutu skargi w części dotyczącej nabycia nieruchomości w drodze umowy kupna- sprzedaży, a nie wywłaszczenia.
W ocenie Sądu postępowanie podziałowe ma na celu jedynie wyodrębnienie i zidentyfikowanie przedmiotu postępowania; nie przesądza ono ani o własności wydzielonych w ten sposób działek, ani przede wszystkim nie stanowi o zasadności roszczenia o zwrot części nieruchomości. Wobec powyższego- domaganie się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości uzasadnia dokonanie jej podziału. Czynności takiej należy dokonać, aby wydzielić z dotychczas istniejącej i oznaczonej jednej działki ewidencyjnej nowo utworzonych dwóch lub więcej działek ewidencyjnych, po dokonaniu pomiaru i nadaniu im nowego oznaczenia wraz z powierzchnią. Skoro bowiem przedmiotem postępowania o zwrot jest część, a nie cała nieruchomość- to część ta musi zostać wcześniej wydzielona geodezyjnie z nieruchomości w trybie przepisów o podziale nieruchomości. Tym samym nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącego,ze decyzja podziałowa winna być decyzją wykonawczą w stosunku do decyzji wywłaszczeniowej.
Uwzględniając powyższe oraz całość zebranego materiału dowodowego Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
/-/M. Ławniczak /-/B. Sokołowska /-/M. Górecka (za nieobecnego Sędziego
/-/ B. Sokołowska)