Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2019 r. Dyrektor WOR ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w P. z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020.
Organ wskazał, że strona złożyła wniosek w dniu [...] czerwca 2018 r. o płatności wraz z załącznikiem.
Spółka ubiegała się o przyznanie płatności na realizację pakietu 4 – cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach [...] w wariancie
- 4.6.2. torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające na pow. [...] ha.
Do płatności zadeklarowano działki A 1 o pow. [...] ha – dz. ewid. [...] oraz działkę B 1 o pow. [...] ha dz. ewid. [...]. W sprawie dopuszczono dowód z kontroli działek dokonanej w daniach [...]-[...] marca 2017 r. u poprzedniego użytkownika. Co do działki [...] stwierdzono teren bagienny – nieużytkowanie rolnicze od minimum 3 lat. I w związku z tym w przypadku tej działki o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha stwierdzono powierzchnię [...] ha. Na działce [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha,stwierdzono powierzchnię trwałego użytku zielonego [...] ha.
Ostatecznie organ I instancji uznał, że warunki płatności są spełnione do pow. [...] ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach Wariant: 4.6.2 Torfowiska- wymogi obowiązkowe i uzupełniające a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wyniósł 100 % i z tego względu organ I instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności.
Po rozpatrzeniu odwołania strony organ II instancji stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.
Organ wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW na lata 2014-2020 płatność PRSK przyznaje się rolnikowi, jeżeli m. in. realizuje wskazane 5 letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia UE nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia komisji UE nr 807/2014 – w ramach określonego pakietu lub jego wariantu oraz spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów.
Wymogi dotyczące wariantu 4.6.2 zostały wymienione w § 4 ust. 1 pkt 4 lit g rozporządzenia. Zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia płatność jest przyznawana do trwałych użytków rolnych na których występują siedliska przyrodnicze, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty.
Trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 to grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres 5 lat lub dłużej
Dla oceny działek dotyczących płatności na rok 2018 organ przyjął ustalenia dokonane w trakcie kontroli w 2017 r. Deklaracja łąki trwałej na działce A 1 jest niezgodna z definicją trwałego użytku zielonego z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, a w przypadku działki B 1 uznano jedynie pow. [...] ha.
Wniosek nie spełniał przesłanki z § 12 ust. 4 pkt 1 lit a rozporządzenia PRSK.
Zdaniem organu nie było niezbędne dokonywanie kontroli w roku 2018, albowiem dane z kontroli z roku 2017 były wystarczające dla podjęcia decyzji.
W skardze strona podniosła, że kontrole działek dokonywane w 2017 r. dotyczyły kwestii przyznania płatności bezpośrednich za 2016. Na działce [...] w dniu składania wniosku o płatności bezpośrednie za 2018 widniało pole zagospodarowania trwałego użytku zielonego cennego przyrodniczo. Przy działkach [...] i [...] ekspert stwierdził występowanie w 2018 torfowiska. Obie działki były deklarowane przez poprzedniego użytkownika jako trwałe użytki zielone w wariancie 5.1. – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach [...]. Organ dokonał przekształcenia w swoim systemie informatycznym siedliska z trwałego użytku zielonego w nieużytek. Organ nie dokonał kontroli na miejscu w 2018 r. mimo zadeklarowania innego wariantu przyrodniczego oraz innej powierzchni niż została zadeklarowana w poprzednich wnioskach.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] września 2020 r. strona przedłożyła 3 kopie decyzji dotyczących 3 systemów płatności stwierdzając, że w tych sprawach była identyczna sytuacja faktyczna. Płatności dotyczą tych samych gruntów, które związane są z przedmiotową sprawą. W 2018 r. grunty zostały przejęte przez poprzednika, ale nie była to kontynuacja podjętych przez niego zobowiązań. W kolejnych decyzjach dotyczących płatności bezpośrednich organ przychylał się do stanowiska strony i nie było nowej kontroli po tej dokonanej w 2017 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu.
Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Spółka ubiegała się o przyznanie płatności na realizację pakietu 4 – cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach [...] w wariancie
- 4.6.2. torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające na pow. [...] ha.
Do płatności zadeklarowano działki A 1 o pow. [...] ha – dz. ewid. [...] oraz działkę B 1 o pow. [...] ha dz. ewid. [...]. W sprawie dopuszczono dowód z kontroli działek dokonanej w daniach [...]-[...] marca 2017 r. u poprzedniego użytkownika. Co do działki [...] stwierdzono teren bagienny – nieużytkowanie rolnicze od minimum 3 lat. Na działce [...] stwierdzono powierzchnię trwałego użytku zielonego [...] ha.
Ostatecznie organ I i II instancji uznał, że warunki płatności są spełnione do pow. [...] ha. Z tego względu organ odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. 2018.627)- art. 26 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 32 ust. 1, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno- środowiskowo- klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (Dz. U. 2015.415, ze zm.) - § 2 i 18.
Zdaniem organów obu instancji wystarczające dla dokonania ustaleń dowodowych w sprawie było oparcie się na wynikach kontroli dokonywanej na przedmiotowych działkach w 2017 r., chociaż płatność dotyczy 2018 r.
W ocenie Sądu tego rodzaju ustalenia były zbyt arbitralne i uniemożliwiły dokonanie wyczerpujących ustaleń dotyczących stanu faktycznego.
Zgodnie z § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW na lata 2014-2020 płatność PRSK przyznaje się rolnikowi, jeżeli m. in. realizuje wskazane 5 letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia UE nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia komisji UE nr 807/2014 – w ramach określonego pakietu lub jego wariantu oraz spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów.
Wymogi dotyczące wariantu 4.6.2 zostały wymienione w § 4 ust. 1 pkt 4 lit g rozporządzenia. Zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia płatność jest przyznawana do trwałych użytków rolnych na których występują siedliska przyrodnicze, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty.
Trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 to grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres 5 lat lub dłużej
Dla oceny działek dotyczących płatności na rok 2018 organ przyjął ustalenia dokonane w trakcie kontroli w 2017 r. Przy takim założeniu deklaracja łąki trwałej na działce A 1 jest niezgodna z definicją trwałego użytku zielonego z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, a w przypadku działki B 1 uznano jedynie pow. 4,74 ha. Z tego względu zdaniem organu wniosek nie spełniał przesłanki z § 12 ust. 4 pkt 1 lit a rozporządzenia PRSK.
Zdaniem Sądu w postępowaniu dowodowym zabrakło kluczowego dowodu z oględzin przedmiotowych działek ukazujących stan ich użytkowania rolniczego w 2018 roku.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia Komisji UE nr 809/2014 kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że:
- a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia;
- b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych;
- c) wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności;
- d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Nie budzi wątpliwości, że kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy zadeklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj i stan upraw odpowiadają wymogom i normom dobrej kultury rolnej.
W pkt 77 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 wskazano, że kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność.
Bardzo istotne jest dla wyniku sprawy to, że wniosek nie dotyczył kontynuacji zobowiązania prowadzonego przez poprzednika, albowiem deklarował on trwałe użytki zielone w wariancie 5.1. – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach [...].
W przedmiotowej sprawie wniosek dotyczył innego wariantu, a zatem działki winne być oceniane w 2018 roku zgodnie z wymogami ustalanymi dla wariantu zadeklarowanego przez stronę skarżącą.
W przedmiotowej sprawie organy obu instancji w ogóle nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie.
Kontrola dotyczy wniosku o płatności za dany rok i nie ulega wątpliwości, że musi być związana z oceną danej powierzchni w roku za który wnioskowano o określone płatności. Brak oceny organów pod tym kątem wykorzystującej dane z oględzin gruntów w 2018 r. (która nie została dokonana) oznacza, że zaskarżona decyzja nie poddaje się praktycznie kontroli sądowej.
Wskazać należy ponadto, że na rozprawie w dniu [...] września 2020 r. strona przedłożyła 3 kopie decyzji dotyczących 3 systemów płatności stwierdzając, że w tych sprawach była identyczna sytuacja faktyczna. Płatności dotyczą tych samych gruntów, które związane są z przedmiotową sprawą. W 2018 r. grunty zostały przejęte przez poprzednika, ale nie była to kontynuacja podjętych przez niego zobowiązań. W kolejnych decyzjach dotyczących płatności bezpośrednich organ przychylał się do stanowiska strony pomimo, że nie było nowej kontroli po tej dokonanej w 2017 roku.
Wszystkie powyższe okoliczności wskazują na konieczność dokonania ponownego postępowania dowodowego w znacznym zakresie. Organy winny bowiem ustalić kategorycznie i jednoznacznie, jaki był stan użytkowania przedmiotowych gruntów w 2018 r. pod kątem wymogów określonych dla wariantu deklarowanego przez stronę skarżącą we wniosku o płatności za 2018 rok.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.
O zwrocie kosztów postanowiono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.