Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2010 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Poznaniu – na podstawie art. 165 a) § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku T. K. z dnia 25 października 2010 r. o zwrot zapłaconego podatku akcyzowego wraz z odsetkami ujętego w deklaracji [...].
W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z dnia 13 września 2010 r. wszczęto postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu kempingowego marki Fiat Ducato. Powyższe postępowanie zostało umorzone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu z dnia 22.10.2010 r., ponieważ podatnik – T. K. złożył w dniu 27.09.2010 r deklarację AKC-U z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego pojazdu oraz w tym samym dniu zapłacił należny podatek akcyzowy w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. W/w decyzją stwierdzono również nadpłatę podatku akcyzowego w wysokości [...] zł dotyczącą kwoty odsetek za zwłokę wpłaconych przez podatnika.
Następnie organ wskazał, że w myśl art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nadpłata nie powstaje, gdyż podatek został zapłacony w wysokości zobowiązania podatkowego, co – zdaniem organu, uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania.
W zażaleniu na powyższe postanowienie T. K. zarzucił naruszenie:
- - art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie powstała nadpłata,
- - art. 165 a) Ordynacji podatkowej poprzez nieuprawnione zastosowanie trybu odmowy wszczęcia postępowania,
- - art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy i zebrania materiału dowodowego dla jego potwierdzenia.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o podjęcie czynności wyjaśniających w postępowaniu merytorycznym.
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2011 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że strona odebrała decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w dniu 25 października 2010 r. Natomiast pismo wraz z korektą deklaracji AKC-U, w której podatnik wskazał podstawę opodatkowania w wysokości [...] zł, stawkę podatku 0% i kwotę podatku 0 zł, (na skutek którego wydane zostało zaskarżone postanowienie) zostało złożone w dniu 26 października 2010 r., a więc przed upływem terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W uzasadnieniu złożonego pisma strona podniosła, iż nie zgadza się z zasugerowaną przez Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu klasyfikacją sprowadzonego pojazdu oraz wniosła o zwrot zapłaconego podatku akcyzowego w kwocie [...] zł oraz nienależnie pobranych odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami od obu ww. kwot.
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ odwoławczy wskazał, że jeżeli pismo skarżącego zostało wniesione w ustawowym terminie do złożenia odwołania i jednoznacznie świadczy o tym, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu, to organ podatkowy winny jest wyjaśnić charakter prawny pisma, wezwać skarżącego do sprecyzowania jego żądań oraz przedmiotu zaskarżenia albo wniosku, wyjaśnić, czy pismo jest odwołaniem od konkretnej decyzji, czy też wnioskiem o merytoryczne rozstrzygnięcie konkretnej sprawy. Pismo złożone przez stronę w terminie przewidzianym do złożenia odwołania, w którym kwestionuje ona zasadność rozstrzygnięcia w doręczonej jej decyzji podatkowej I instancji, należy uznać za odwołanie od tej decyzji, jeżeli w zakreślonym przez organ podatkowy terminie strona potwierdzi, że jest to jej odwołanie i uzupełni jego treść.
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że skoro zaskarżone rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z wnioskiem strony oraz z uwagi na fakt, że przedmiotowa decyzja w dniu złożenia tego wniosku nie nabyła przymiotu ostateczności, organ I instancji zobligowany był wezwać podatnika do sprecyzowania trybu, w jakim wniesione pismo winno być rozpatrzone, w szczególności czy pisma tego nie należy traktować jak odwołanie.
T. K. złożył skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając:
- - naruszenie art. 220 i art. 222 Ordynacji podatkowej poprzez nieuprawnione przyjęcie, że wystąpienie skarżącego z dnia 25 października 2010 r. mogło stanowić odwołanie od decyzji z dnia 22 października 2010 r.,
- - naruszenie art. 75 Ordynacji podatkowej poprzez "odrzucenie" wniosku z dnia 25 października 2010 r. jako wniosku o stwierdzenie nadpłaty,
- - naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego mającego na celu merytoryczne rozpoznanie zażalenia,
- - naruszenie wynikających z art. 125 Ordynacji podatkowej reguł szybkości i prostoty postępowania,
- - orzeczenie na niekorzyść odwołującego się wbrew postanowieniom art. 234 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w piśmie z dnia 25 października 2010 r. zakwestionował wcześniej wykonany obowiązek zapłaty akcyzy, domagając się jej zwrotu w charakterze nadpłaty. W treści tego wniosku brak natomiast jakichkolwiek elementów odwołania, nie spełnia on też wymogów z art. 222 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie zawiera ani zarzutów przeciwko decyzji z dnia 22 października 2010 r., ani też żądań w tym zakresie, nie ma w nim również stwierdzenia, że strona nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. Skarżący podkreślił, że posiada świadomość, jakie wymogi powinno spełniać odwołanie i czemu ono służy, a załączając do wniosku z dnia 25 października 2010 r. korektę deklaracji miał przekonanie, że realizuje wyłącznie dyspozycję art. 75 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego zaskarżone rozstrzygnięcie jedynie wydłuży postępowanie (co nie jest korzystne dla strony), ponieważ strona podtrzyma swoje stanowisko, że wystąpienie z dnia 25 października 2010 r. nie stanowi odwołania od decyzji z dnia 22 października 2010 r. (lecz wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty). Skarżący wyjaśnił bowiem, że nie kwestionuje prawidłowości tej decyzji, która zawiera jedynie rozstrzygnięcie formalne w przedmiocie umorzenia na skutek samoopodatkowania się strony.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie złożonym w dniu 13 maja 2011 r. skarżący ustosunkował się do treści odpowiedzi na skargę, podtrzymując zarzuty i argumentację skargi.
Na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku T. K. z dnia 25 października 2010 r. i przekazujące sprawę organowi I instancji do ponownego rozparzenia, a istota sporu sprowadza się do prawidłowej kwalifikacji powyższego pisma strony z dnia 25 października 2010 r.
Zgodnie z art. 168 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) podanie (a więc stosownie do art. 168 § 1: żądanie, wyjaśnienia, odwołanie, zażalenie, ponaglenie, wniosek) powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Natomiast w myśl art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
Z powyższej regulacji wynika, że organy winny kwalifikować podanie strony zgodnie z jego treścią, czyli rzeczywistą intencją wnioskodawcy. Natomiast wezwanie do złożenia wyjaśnień i sprecyzowania treści wniosku jest uzasadnione w sytuacji, gdy żądanie jest niejednoznaczne i uniemożliwia dokonanie właściwej kwalifikacji podania.
W niniejszej sprawie żądanie wnioskodawcy w ocenie Sądu można wprost wyinterpretować z samej treści wniosku z dnia 25 października 2010 r. W sposób jednoznaczny wynika z niego, że wnioskodawca domaga się zwrotu podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu jako zapłaconego nienależnie (bez podstawy prawnej), czyli orzeczenia stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tego tytułu. Tak też, słusznie, zakwalifikował to podanie organ I instancji, a potwierdzeniem takiej kwalifikacji jako zgodnej z intencją samego wnioskodawcy, jest zażalenie, w którym skarżący nie kwestionował tejże kwalifikacji, lecz sformułował zarzuty merytoryczne przeciwko zaskarżonemu postanowieniu, kwestionując odmowę wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty i domagając się merytorycznego rozpoznania sprawy w tym przedmiocie. Jak wynika z treści zażalenia, w przekonaniu skarżącego decyzja o umorzeniu nie zawiera bowiem rozstrzygnięcia co do zobowiązania podatkowego ani nadpłaconego podatku.
Ponadto zarówno w samym wniosku z dnia 25 października 2010 r., jak i w zażaleniu na postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w spawie nadpłaty, skarżący nie kwestionował – wbrew stanowisku organu odwoławczego – decyzji z dnia 22 października 2010 r., czyli umorzenia postępowania w sprawie podatku akcyzowego (lecz "zasugerowaną przez Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu klasyfikację sprowadzonego pojazdu" wykazaną w złożonej deklaracji AKC-U), co – jak wyjaśnił w skardze – wynikało z uznania rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji za prawidłowe wobec samoopodatkowania się skarżącego.
Co więcej, w zażaleniu skarżący wprost określa swój wniosek z dnia 25 października 2010 r. jako wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, odwołując się do art. 72 Ordynacji podatkowej oraz podkreślając, że wniosek ten spełnia wymogi przewidziane w art. 75 Ordynacji podatkowej, gdyż została do niego załączona korekta deklaracji AKC-U.
W tej sytuacji uchylenie przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji w celu wyjaśnienia rzeczywistej treści podania z dnia 25 października 2010 r. jest – jak słusznie zarzuca skarżący – nieuzasadnione i powodowałoby jedynie przedłużanie postępowania. Należy też zauważyć, że wobec tak jednoznacznego stanowiska strony wyrażonego w skardze, organ odwoławczy, mając na względzie ekonomię postępowania mógł zastosować tryb autokontroli przewidziany w art. 226 § 1 Ordynacji podatkowej i przystąpić do rozpatrzenia sprawy na skutek zażalenia na postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty.
Wobec powyższego konieczne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ II instancji z uwzględnieniem wskazań wynikających z powyższych rozważań oraz zarzutów podniesionych w zażaleniu na postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty podatku akcyzowego.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punktach: I i III sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postanowiono w punkcie II sentencji wyroku zgodnie z art. 200 powyższej ustawy oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).