Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 roku, nr [...], na podstawie art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym (Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił M. Dz.-G. przyznania odszkodowania w kocie 500zł w związku z niesłusznym zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego.
Postanowienie zostało doręczone adresatce w dniu 19 stycznia 2010 roku. Organ pouczył stronę, że na wydane postanowienie przysługuje jej prawo wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., za pośrednictwem Prezydenta Miasta P. w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.
W dniu 08 lutego 2010 roku M. Dz.-G. złożyła w Urzędzie Miasta Poznania zażalenie na powyższe postanowienie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 roku, nr [...], na podstawie art. 134 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 18 i art. 168b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym (Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że termin do wniesienia odwołani upływał z dniem16 stycznia 2010 roku. Natomiast zażalenie zostało sporządzone w dniu 04 lutego 2010 roku, a wniesione w dniu 08 lutego 2010 roku, czyli po upływie 7-dniowego terminu. Strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
M. Dz.-G. skorzystała z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi zakwestionowała prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, co do odmowy przyznania odszkodowania. Ponadto podniosła, że przyczyną niedotrzymania terminu do wniesienia zażalenia, wskazaną w treści wniesionego środka odwoławczego, było oczekiwanie na wystawienie przez bank zaświadczenia o zablokowaniu jej rachunku bankowego. Zarzuciła, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy oraz, że nie została poinformowana o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Ostatecznie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Ustosunkowując się postawionych zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że instytucja przywrócenia terminu regulowana jest przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie nakładają na organ obowiązku informowania strony postępowania o takiej możliwości. Wniesione zażalenie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast zgodnie z art. 58 §1 Kpa w tej sprawie organ nie może działać z urzędu. Dodatkowo SKO wskazało, że oczekiwanie na wydanie zaświadczenia przez bank, nie jest okolicznością, która uniemożliwia stronie terminowe wniesienie zażalenia. Zatem nie jest okolicznością, która może być uznana za uprawdopodobnienie braku winy osoby zainteresowanej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się uzasadniona.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art.3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oraz, na podstawie art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2010 roku, którym M. Dz.-G. odmówiono przyznania odszkodowania w kwocie 500zł.
Prezydent Miasta Poznania nie powołał w postanowieniu podstawy prawnej określającej jego kompetencję do wydawania rozstrzygnięć w zakresie spraw o odszkodowanie za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nie wskazał zresztą żadnej podstawy materialnoprawnej przedmiotowego rozstrzygnięcia; nie podał jej także w uzasadnieniu postanowienia. Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazało, że orzeczenie zapadło w sprawie określonej przepisem art. 168b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.).
Wskazać należy, że w świetle treści art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "Zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela, a jeżeli wierzycielem jest obce państwo - od organu wykonującego, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego".
Jednoznaczna treść powołanego przepisu wskazuje, że zasadność roszczenia odszkodowawczego ocenia się według przepisów Kodeksu cywilnego. Powołany przepis nie wskazuje przy tym, że podmiotem uprawnionym do rozstrzygania tej kwestii jest organ egzekucyjny. Mając na uwadze powyższe uznać należy, iż kwestia odszkodowania za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.). W konsekwencji sprawa rzeczonego odszkodowania należy do właściwości sądów powszechnych.
Z tych względów należało usunąć z obrotu prawnego zarówno ostateczne rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta P., jak i postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia w przedmiotowej sprawie.
Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią, że podanie Skarżącej w zakresie odszkodowania powinno otrzymać bieg zgodnie z treścią art. 66 §3 i §4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa) w związku z 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym (Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej u.p.e.a).
Natomiast w zakresie kompetencji organów egzekucyjnych pozostaje rozpoznanie kwestii, które mogą być przedmiotem środków prawnych zastrzeżonych dla zobowiązanego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym, czy w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego. Organy, w pierwszej kolejności, powinny rozważyć czy podanie M. Dz.-G. z dnia 02 grudnia 2009 roku dotyczy jednej, czy też kilku spraw (skarga w trybie art. 227 Kpa, skarga złożona na podstawie art. 54 u.p.e.a., czy też zarzuty – art. 33 i nast. u.p.e.a.), a następnie, w zależności od wyniku postępowania wyjaśniającego, postąpić stosownie do dyspozycji art. 66 §1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.
Podkreślić przy tym należy, że skarga uregulowana w art. 54 u.p.e.a. nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie z 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (porównaj wyrok WSA w Warszawie z dnia 09 lipca 2008 roku, sygn. akt Iii SA/Wa 644/08. Lex nr 489600).
Zgodnie z treścią art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż wymienione powyżej uchybienia dotyczą rozstrzygnięć organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie 1 wyroku.
O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd postanowił zaś w oparciu o art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jak w punkcie 2 orzeczenia.
/-/Sz. Widłak /-/M. Ławniczak /-/W. Długaszewska