Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10.12.2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiesiło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności swojej decyzji z 23.09.2009 r. do chwili prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przez sąd administracyjny.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż skargę na powyższą decyzję SKO z 23.09.2009 r. wniosła S.A. Firma ta złożyła ponadto pismem z dnia 22.10.2009 r. wniosek o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. Istnienie przesłanek nieważności decyzji z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej podlega badaniu z urzędu przy rozpoznawaniu skargi na decyzję przez sąd administracyjny. Dokonanie sądowej kontroli danej decyzji wyklucza możliwość wszczynania nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Po wniesieniu skargi na decyzję postępowanie takie nie powinno być wszczynane, albo należy je zawiesić do czasu prawomocnego zakończenia sprawy przez sąd administracyjny. Organ uznał ostatecznie, iż ze względu na istnienie zagadnienia wstępnego należało postępowanie administracyjne zawiesić na podstawie art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej.
W zażaleniu od tego postanowienia strona wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji, zarzucając mu bezpodstawne przyjęcie istnienia zagadnienia wstępnego w sprawie. Przepisy regulujące stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego nie są bowiem związane w żaden sposób z kwestią sądowego rozstrzygnięcia skargi na ten akt.
Postanowieniem z dnia 24.02.2010 r. SKO utrzymało w mocy postanowienie wydane w ramach I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ powtórzył generalnie stan faktyczny i rozważania prawne zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wydanego przez organ w I instancji. W jego ocenie wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności aktu po jego zaskarżeniu skutkować winno zawieszeniem nadzwyczajnego postępowania administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o uchylenie postanowień organu wydanych w obu instancjach, zarzucając im naruszenie art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej poprzez bezpodstawne przyjęcie istnienia zagadnienia wstępnego powodującego konieczność zawieszenia postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż nie ma konieczności oczekiwania na sądowe rozstrzygnięcie skargi na sporną decyzję administracyjną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się uzasadniona.
Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, iż w niniejszym postępowaniu podatkowym nie zachodziło tzw. zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, albowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji merytorycznej SKO z 23.09.2009 r. nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia określonej kwestii przez tutejszy Sąd w ramach rozpoznania sprawy ze skargi wniesionej na to orzeczenie.
Wskazać należy bowiem, iż wszczęcie postępowania administracyjnego (podatkowego) w trybie nadzwyczajnym (m. in. stwierdzenia nieważności decyzji) jest możliwe po uprzednim zawiśnięciu sprawy w sądzie administracyjnym, na skutek zaskarżenia danego aktu administracyjnego. Jeżeli postępowanie administracyjne zakończy się stwierdzeniem nieważności decyzji (czyli wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego) przed zakończeniem równolegle prowadzonej sprawy sądowej, postępowanie sądowe zostanie umorzone – z powodu bezprzedmiotowości. Z kolei w razie wcześniejszego zakończenia sprawy sądowej poprzez uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności bezprzedmiotowe stanie się postępowanie administracyjne, czego skutkiem winno być orzeczenie o jego umorzeniu (zob. m. in. S. Babiarz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 727). Wcześniejsze zakończenie sprawy sądowej oddaleniem skargi powoduje ograniczenie możliwości wzruszenia danej decyzji w administracyjnym trybie nadzwyczajnym, co wynika z art. 249 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, nakazującego odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w przypadku, gdy sąd oddali skargę na tę decyzję, za wyjątkiem żądania opartego na art. 247 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej (decyzja dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną).
Na możliwość badania określonych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji również po oddaleniu skargi na tą decyzję prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego wskazuje też uchwała NSA z 07.12.2009 r., sygn. I OPS 6/09, ONSAiWSA 2010/2/18.
W przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji już po wniesieniu skargi na nią do sądu administracyjnego organ może wobec tego wszcząć nadzwyczajne postępowanie administracyjne i do czasu wydania wyroku dokonywać samodzielnej oceny istnienia przesłanek z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.
Natomiast – jak już wskazano powyżej – wydanie przez sąd wyroku eliminującego decyzję z obrotu prawnego (poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności) oznaczać będzie konieczność umorzenia danego postępowania nadzwyczajnego. Podobny skutek procesowy wywoła wydanie wyroku oddalającego skargę, chyba że organ ustali istnienie określonych przesłanek skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie administracyjnej nie zachodziło zagadnienie wstępne, wobec czego postanowienie o zawieszeniu postępowania było nieuzasadnione.
Ze względu na wydanie zaskarżonego postanowienia organu II i I instancji z naruszeniem przepisów postępowania (art. 201 § pkt. 2 Ordynacji podatkowej) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł o uchyleniu tych orzeczeń.
O zwrocie kosztów i wstrzymaniu wykonania orzeczenia orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z §2 pkt 1 ppkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075) i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/M. Górecka /-/B. Sokołowska /-/B. Koś