Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 6 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z 11 marca 2024 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu wymienionego w postanowieniu pojazdu.
Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 oraz art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a." oraz art. 15zzzzzn˛ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19".
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i dokumentów zawartych w aktach postępowania wynika następujący stan sprawy.
Decyzją z 8 lutego 2023 r. Starosta O. orzekł o nałożeniu na M. K. kary pieniężnej w wysokości 400 zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1, ust. 2a i ust. 4 oraz art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej: "P.r.d.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 3 czerwca 2020 r. zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu nie dokonała do dnia wydania decyzji. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w terminie 180 dni, zgodnie z art. 31i ustawy COVID-19. Z tego powodu nałożono na stronę karę administracyjną w wysokości 400 zł.
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z 3 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że na zgłoszenie zbycia pojazdu strona miała 180 dni od dnia jego zbycia. Zgłoszenie to w tym terminie nie nastąpiło. Dokonano go dopiero 14 lutego 2023 r.
Strona wniosła skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 8 listopada 2023 r. o sygn. akt III SA/Po 607/23 uchylił decyzje organów obu instancji z uwagi na niezastosowanie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy Covid-19 obligujących organ, w przypadku uchybienia terminu zawitego, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (czyli także terminu do złożenia zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu), do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczeniu jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Starosta O. pismem z 23 stycznia 2024 r. zawiadomił stronę o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu i wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismo to doręczono pełnomocnikowi strony 25 stycznia 2024 r.
Pismem z 8 lutego 2024 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, a jako przyczynę jego uchybienia wskazał epidemię i związane z tym częste zmiany przepisów oraz nieobecność pracowników.
Postanowieniem z 11 marca 2024 r. Starosta O. odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu z uwagi na niewykazanie przesłanek z art. 58 K.p.a., gdyż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Odpowiedzialność za funkcjonowanie firmy strony nie może być przenoszona na osoby trzecie (jej pracowników).
SKO w P. postanowieniem z 6 maja 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji uznając, że w sprawie miał zastosowanie art. 58 K.p.a., a strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a jedynie ogólnie wskazała na epidemię i związane z tym częste zmiany przepisów oraz nieobecność pracowników. Wskazano, że czynność zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie jest skomplikowana, a odpowiedzialność za funkcjonowanie firmy strony nie może być przenoszona na osoby trzecie (jej pracowników). Ponadto podniesiono, że wniosek o przywrócenie terminu nie złożono w terminie 30 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu.
Strona wniosła skargę na postanowienie SKO w P. zarzucając naruszenie:
- 1. art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskutek bezpośredniego odwołania w tym przepisie do art. 58 § 2 K.p.a. wniosek o przywrócenie terminu złożony na podstawie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 podlega zasadom rozpatrywania w oparciu o przesłanki określone w art. 58 § 1 K.p.a., w sytuacji gdy przepis ten obejmuje swą dyspozycją jedynie wnioski o przywrócenie uchybionych terminów wyłączonych spod szczególnej ochrony, wskazanych w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 1-6 ustawy COVID-19;
- 2. art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 przez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony;
- 3. art. 9, art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 przez:
- a) błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że gdy podmiot zobowiązany pozostaje profesjonalistą, wyłączony jest spod ochrony norm bezwzględnie obowiązujących, różnicując tym samym pozycję prawną stron postępowania administracyjnego,
- b) wyłączne, bezrefleksyjne obciążenie strony konsekwencjami trudności w realizacji ustawowych obowiązków w okresie epidemii, przy jednoczesnym pominięciu tożsamych naruszeń organu.
Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
W sprawie nie jest sporne, że skarżący uchybił terminowi do zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu. Termin do dokonania tej czynności, wynoszący co do zasady 30 dni (art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.), został przedłużony do 180 dni (art. 31i ustawy COVID-19). Skarżący zbył pojazd 3 czerwca 2020 r., zaś poinformował o tym organ dopiero 14 lutego 2023 r., czyli już po upływie przedłużonego terminu.
Sporne były natomiast dwie kwestie. Po pierwsze, skarżący - odmiennie niż organy - twierdził, że wniosku, o którym mowa w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19, nie ocenia się według przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 58 § 1 K.p.a. Po drugie, skarżący podważał ustalenie, że uchybienia terminu nie można uznać za niezawinione. Stanowisko skarżącego w obu tych kwestiach nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy Covid-19).
W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu (art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy Covid-19).
Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, powinno nastąpić w trybie art. 58 K.p.a., zgodnie z którym warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Modyfikacja zasad rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu wprowadzona przez art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 polega jedynie na innym terminie do złożenia tego wniosku - 30 dni zamiast 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (por.: wyroki o sygn. II GSK 907/22, I GSK 177/23 i II GSK 247/24 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Odesłanie w art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy Covid-19 do art. 58 § 2 K.p.a. oznacza, że przepis ten nie ma samodzielnego bytu, odrębnego od przepisów K.p.a., i jako taki nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie omawianej regulacji organ jedynie informuje o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak samo jego rozpatrywanie odbywa się w oparciu o przesłanki stanowiące podstawę przywrócenia terminu określone w art. 58 K.p.a. Nadzwyczajne i epizodyczne były bowiem jedynie okoliczności w jakich ustawodawca dopuścił zastosowanie instytucji przywrócenia określonych w art. 15zzzzzn˛ terminów, ale przesłanki ich przywrócenia i tryb postępowania określa art. 58 K.p.a. Organy zasadnie zatem rozpoznały wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o przesłanki określone w tym przepisie.
Pismem z 23 stycznia 2024 r. organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu i wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismo to doręczono pełnomocnikowi strony 25 stycznia 2024 r. Organ wywiązał się zatem z obowiązku określonego w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 i zastosował się tym samym do wskazania sformułowanego w wyroku WSA w Poznaniu z 8 listopada 2023 r. o sygn. akt III SA/Po 607/23. Skoro pełnomocnikowi skarżącego doręczono powyższe zawiadomienie 25 stycznia 2024 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożono 8 lutego 2024 r., to zachowano termin 30 dni do dokonania tej czynności, o którym mowa w art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy Covid-19.
Organy prawidłowo zastosowały art. 58 § 1 K.p.a. uzależniający przywrócenie terminu od uprawdopodobnienia przez stronę, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Skarżący w uzasadnieniu wniosku wskazał jedynie, że okres epidemii Covid-19 był szczególnie trudny dla przedsiębiorców, wiązał się z częstymi zmianami w przepisach i regularną nieobecnością pracowników. Zasadne jest zatem stanowisko organów, że ogólnikowość sformułowań wniosku uniemożliwia poznanie rzeczywistych i konkretnych okoliczności potwierdzających, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego.
Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Skarżący natomiast zawiadomienie o nabyciu pojazdu złożył dopiero 14 lutego 2023 r., a zatem niemal 9 miesięcy po odwołaniu stanu epidemii. Powoływanie się zatem wyłącznie na stan epidemii (i związane z nim częste zmiany przepisów i absencję pracowników) nie jest wystarczającym uprawdopodobnieniem brak winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie wskazał też przyczyn, dla których nie mógł zawiadomienia dokonać osobiście.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, gdyż art. 7a § 1 K.p.a. nie dotyczy sytuacji, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w sprawie. Zastosowanie art. 7a § 1 K.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości co do wykładni przepisów stosowanego prawa, a tych w sprawie nie było.
Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935).