Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Starosta Z., po przeprowadzeniu wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie decyzji Starosty Z., uchylił decyzję Starosty Z. z dnia [...] września 2014r. w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki Opel Frontera numer rejestracyjny [...], nr nadwozia [...], rok produkcji 2000, zarejestrowanego na rzecz B. S. (zwanej dalej skarżącą) oraz odmówił skarżącej rejestracji ww. pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca w dniu [...] sierpnia 2014 r. złożyła wniosek o zarejestrowanie samochodu Opel Frontera. Samochód ten skarżąca nabyła w drodze umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] lipca 2014 r. od K. P., którą załączyła do wniosku o rejestrację. Organ wskazał, że do wniosku załączono również dowód rejestracyjny nr [...], kartę pojazdu seria i numer [...] i zalegalizowane tablice rejestracyjne [...]. Organ wskazał, że dokumenty te zostały wydane przez poprzedni organ rejestrujący, tj. Starostę T. Pojazd zarejestrowano, wydając decyzję o czasowej rejestracji i dokonano czynności materialno-technicznej poprzez wydanie zalegalizowanych tablic rejestracyjnych [...], pozwolenia czasowego seria i numer [...] oraz nalepki kontrolnej [...]. W dniu [...] września 2014 r. wydano decyzję o rejestracji pojazdu.
Z kolei w dniu [...] listopada 2015 r. do organu wpłynęła decyzja Starosty T. z dnia [...] listopada 2015 r., w której Starosta T. uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu Opel Frontera. Organ wyjaśnił, że powyższa decyzja została uchylona albowiem fałszywa okazała się umowa sprzedaży pojazdu zawarta za granicą, co zostało potwierdzone wyrokiem skazującym wydanym w sprawie karnej przez Sąd Rejonowy S. P. i Z. w S. z dnia [...] lipca 2014 r., sygn. akt [...]. Z uwagi na powyższe Starosta T. wznowił postępowanie i następnie uchylił decyzję o rejestracji pojazdu na rzecz K. P. i odmówił dokonania rejestracji przedmiotowego pojazdu.
Powyższe okoliczności stały się dla organu podstawą do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] września 2014 r.
Organ podkreślił, że fakt uzyskania poprzedniego dowodu rejestracyjnego, dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu i tablic rejestracyjnych przez K. P. w drodze popełnionego przestępstwa skutkuje wadliwością dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu i tablic rejestracyjnych złożonych przez skarżącą. Nie jest bowiem możliwe, zdaniem organu, uzyskanie rejestracji pojazdu na podstawie poprzednich dokumentów, które zostały uzyskane w drodze przestępstwa poprzez przedstawienie sfałszowanej umowy kupna – sprzedaży pojazdu. W ocenie organu nie można skutecznie przenieść prawa własności jeżeli poprzednie dokumenty dotyczące prawa własności okazały się fałszywe.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Starosta Z. prawidłowo uznał, iż skoro przedstawione do rejestracji dokumenty, tj. umowa nabycia oraz dowód rejestracyjny były wadliwe (gdyż zostały wydane w oparciu o zakwestionowane dokumenty pierwotne), a organ rejestracyjny nie posiadał wiedzy w zakresie tych wad, to po ujawnieniu tych faktów organ zobowiązany był do wznowienia postępowania, a następnie uchylenia decyzji o rejestracji i odmowy zarejestrowania pojazdu. W ocenie organu skarżąca nie spełniła warunków określonych w przepisach prawa. Ustalenie bowiem fałszu w umowie kupna-sprzedaży ma ten skutek, że organy orzekające w sprawie nie mają podstaw do uznania, iż spełnia ona warunki dla dokumentu wymaganego przy złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu, a jeżeli na tej podstawie została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja Starosty T., to zasadne było również uchylenie następnej decyzji w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Organ II instancji podkreślił, że bez znaczenia jest, iż nabywca dopełnił należytej staranności i nie działał w złej wierze.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję.
Skarżąca wskazała, że decyzja jest dla niej krzywdząca albowiem poniosła koszty związane z eksploatacją samochodu, wymieniając niektóre jego części. Podkreśliła, że zarówno ona jak i poprzedni właściciel pojazdu stali się ofiarami oszustwa. Zdaniem skarżącej pod uwagę należało wziąć dobrą wiarę nabywcy pojazdu.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j., dalej "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji.
Decyzja Starosty Z. z [...] grudnia 2015 r. została wydana w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 art. 145 § 1 pkt 1 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 t.j. ze zm., zwanej dalej k.p.a.) w związku z art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 t.j. ze zm., dalej "p.r.d."). Postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu zostało wznowione z urzędu wobec ustalenia przez organ podstawy do wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 1 i 8 k.p.a., tj. stwierdzenia, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a decyzja została wydana w oparciu o decyzję, która została następnie uchylona.
Okoliczności faktyczne sprawy w świetle załączonych do akt administracyjnych dokumentów nie budzą wątpliwości. W szczególności z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego S. P. i Z. w S. IV Wydziału Karnego z dnia [...] lipca 2014 r. (sygn. akt [...]) wynika, że przedłożona przez K. P. wraz z wnioskiem o rejestrację umowa sprzedaży samochodu osobowego Opel Frontera o numerze VIN [...] była fałszywa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Następnie, w wyniku stwierdzenia powyższej okoliczności, decyzja o rejestracji pojazdu na rzecz K. P. została uchylona przez Starostę T. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. po wznowieniu postępowania. Podstawą wydania decyzji był sprzeciw prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. z dnia [...] października 2015 r., wskazujący na brak podstaw do rejestracji pojazdu na podstawie pierwotnej umowy sprzedaży z dnia [...] marca 2007 r., która to umowa okazała się fałszywa.
Okoliczności te uzasadniały wszczęcie z urzędu postępowania wznowieniowego przez Starostę Z. i uchylenie decyzji z dnia [...] września 2014 r. o rejestracji pojazdu marki Opel Frontera o nr rej. [...], nr VIN [...] oraz wydanie decyzji odmawiającej rejestracji pojazdu.
Do oceny Sądu należała kwestia czy organ zasadnie wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu w związku z ustaleniem, że umowa kupna-sprzedaży pojazdu z dnia [...] marca 2007 r. była fałszywa, a wcześniejsza decyzja w przedmiocie rejestracji pojazdu dokonana na podstawie ww. umowy została uchylona po wznowieniu postępowania.
Stwierdzić należy, że organy administracji dokonują rejestracji pojazdu na podstawie dokumentów wymienionych w art. 72 p.r.d. Między innymi rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 (ust. 1 pkt 1). Natomiast rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, w § 2 ust. 1 stanowi, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu, składa wniosek w organie rejestrującym i dołącza do wniosku następujące dokumenty: dowód własności pojazdu, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, kartę pojazdu, jeżeli była wydana.
W sprawie niniejszej organ zasadnie wznowił postępowanie albowiem zaistniała podstawa wznowienia z art. 145 §1 pkt 1 k.p.a, która stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Sfałszowanie pierwotnej umowy sprzedaży, co znalazło potwierdzenie w prawomocnym wyroku sądu karnego, powoduje - jak słusznie przyjęły organy obu instancji - że dokument ten nie stanowił dowodu, że K. P. stał się uprawnionym właścicielem pojazdu, a w konsekwencji skarżąca nie mogła zgodnie z przepisami prawa skutecznie nabyć prawa własności przedmiotowego pojazdu.
Zatem stanowisko organu, wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż zaistniały okoliczności powodujące istnienie podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2014 r. w sprawie rejestracji pojazdu (w oparciu o treść art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a) i odmowy jego rejestracji (wobec niespełnienia warunku z ust. 1 pkt 1 art. 72 p.r.d), nie może zostać uznane za wadliwe. Co więcej, na skutek uchylenia wcześniej decyzji o rejestracji samochodu na rzecz K. P. dowód rejestracyjny pojazdu wydany przez Starostę T. utracił moc. Tym samym dowód, który skarżąca przedstawiła wraz z wnioskiem o rejestrację nie mógł stanowić podstawy do rejestracji pojazdu. Powyższe stanowiło kolejną przesłankę do wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
Należy wskazać, że w orzecznictwie podkreśla się, iż nieoryginalność, a więc sfałszowanie numeru nadwozia, powoduje, że dokumenty, w oparciu o które pojazd był uprzednio zarejestrowany, nie stanowiły podstawy do przeniesienia prawa własności samochodu na rzecz skarżącej (wyrok NSA z dnia 3 września 1998 r., II SA 927/98, LEX nr 41327; wyrok NSA z dnia 23 lipca 1998 r., II SA 661/98, LEX nr 41331). Sfałszowanie numeru silnika powoduje, że dokumenty, na podstawie których pojazd został poprzednio zarejestrowany, nie stanowią podstawy do przeniesienia własności samochodu na rzecz nabywcy. Powyższe rozważania należy uznać również za aktualne w niniejszej sprawie, w której nie doszło do sfałszowania numerów silnika, lecz do sfałszowania pierwotnej umowy kupna-sprzedaży.
Podkreślenia wymaga, że w toku sprawy wznowieniowej skarżąca nie przedłożyła nowych dokumentów, niezbędnych do rejestracji pojazdu z mocy art. 73 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 p.r.d. W szczególności nie przedłożono dowodu własności pojazdu, zaś organy administracji nie posiadają kompetencji do ustalenia tytułu prawnego do pojazdu. Spór na tle prawa własności ma bowiem charakter cywilnoprawny i do jego rozstrzygnięcia powołane są sądy powszechne. Nie może mieć natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia ww. sprawy okoliczność pozostawania skarżącej w dobrej wierze i ponoszenia nakładów na samochód. Przesłanka ta powinna stanowić przedmiot badania w ewentualnym postępowaniu cywilnym, w której sąd rozstrzygnie, czy skarżąca dysponuje tytułem prawnym do przedmiotowego samochodu i jak powinny być rozliczone nakłady poniesione na rzecz. W orzecznictwie podkreśla się, że w postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy kupna - sprzedaży pojazdu, zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własność.
Należy to do właściwości sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2001 r., II SA 2611/00, Legalis). W orzeczeniu NSA wskazał także, że: "Nie do przyjęcia jest, ażeby spór dotyczący zagadnienia własności samochodu mógł być rozstrzygnięty przez niekompetentny do tego organ administracji państwowej, prowadzący postępowanie administracyjne o rejestrację określonego pojazdu mechanicznego" (wyr. NSA z dnia 23 czerwca 1994 r., SA/Ka 2084/93, OSN Prok. i Pr. 1995, nr 5, poz. 54).
Z powyższych względów, skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił.