Uzasadnienie
W dniu 13 grudnia 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek M. K. o rozłożenie na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 12 kwietnia 2022 r. odmówił rozłożenia na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych. Rozpoznając zażalenie M. K. (dalej także jako wnioskodawca, skarżący) Dyrektor Izby Skarbowej (dalej także jako DIAS) postanowieniem z 26 sierpnia 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponownie rozpoznając wniosek Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 09 listopada 2022 r. nr [...], powołując się na art. 64f §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej także jako u.p.e.a.) odmówił rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie [...] tytułów wykonawczych wymienionych w decyzji, wskazując każdorazowo numer tytułu wykonawczego, okres zadłużenia (od-do) oraz kwotę należnych kosztów egzekucyjnych.
W terminowo wniesionym zażaleniu wnioskodawca napisał, że koszty egzekucyjne powstały z winy ZUS-u, w wyniku wieloletniego, opieszałego postępowania egzekucyjnego. ZUS zajmując emeryturę wnioskodawcy w 2021 roku wielokrotnie przekroczył żądane należności. Ocenił, że zaskarżone postanowienie niczego nowego nie wnosi i jest odzwierciedleniem poprzedniego postanowienia wydanego w sprawie.
Postanowieniem z 21 kwietnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i art. 18, a także art. 64f § 1 i art. 64e § 4 pkt 2 u.p.e.a. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadniając napisał, że zgodnie z art. 64 f § 1. u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może rozłożyć na raty zapłatę kosztów egzekucyjnych, w przypadku uzasadnionym względami społecznymi lub gospodarczymi. Przepisy art. 64e § 4-8 stosuje się odpowiednio. DIAS ocenił, że rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych z uwagi na "uzasadnione względy społeczne" powinno przynieść pozytywne rezultaty z punktu widzenia szerszej grupy ludzi rozumianej jako społeczność. W tym pojęciu z pewnością mieści się ochrona wartości powszechnie cenionych, wysoko usytuowanych w ich hierarchii, typu: życie, zdrowie ludzkie, rodzina, możliwość zarobkowania.
Natomiast rozłożenie na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych z uwagi na uzasadnione względy gospodarcze powinno przynieść pozytywne rezultaty z punktu widzenia ekonomicznego. W tym drugim przypadku może to dotyczyć korzyści, które dotyczą szerszego funkcjonowania mechanizmów rynkowych, w których pozostaje również zobowiązany. Przy czym DIAS zaznaczył, że w art. 64 f § 1. u.p.e.a. dodano przepis nakazujący odpowiednie stosowanie przepisów z art. 64e § 4-8 u.p.e.a., a zatem przepisów dotyczących pomocy publicznej w przypadku przedsiębiorców ubiegających się o tę ulgę.
Brzmienie art. 64e § 4 u.p.e.a. ma na celu wskazanie konieczności zastosowania przepisów prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy publicznej w sytuacji, gdy umorzenie lub rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych dotyczy zobowiązanego lub wierzyciela prowadzących działalność gospodarczą.
W świetle art. 64 e § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela prowadzących działalność gospodarczą, może rozłożyć na raty zapłatę kosztów egzekucyjnych, jeżeli rozłożenie na raty:
- 1) nie stanowi pomocy publicznej;
- 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
- 3) stanowi pomoc publiczną: a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione w lit. a i b.
Organ podkreślił, że wnioskodawca, zgodnie z Centralną Ewidencją i Informacją o Działalności Gospodarczej (CEIDG) od 23 listopada 2004 r. prowadzi działalność gospodarczą (działalność [...]). Biorąc pod uwagę złożenie wniosku o udzielenie ulgi w ramach pomocy de minimis, należało przeanalizować, czy w przypadku przyznania ulgi podatkowej wnioskodawca spełni warunki przewidziane w przepisach: art. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2023r. poz. 702), art. 3, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE.L.2013.352.1), zwanej dalej TFUE.
Organ podsumował, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznano, że wnioskodawca kwalifikuje się do udzielenia pomocy publicznej stanowiącej pomoc de minimis. Zaś organ i instancji dokonał prawidłowej oceny, że rozłożenie na raty przedmiotowych kosztów egzekucyjnych spełniałoby kumulatywnie przesłanki udzielenia pomocy publicznej.
Dalej organ napisał, że z aktualnego oświadczenia o stanie majątkowym, wynika, że wnioskodawca osiąga miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około [...] zł brutto. Ponadto pobiera emeryturę w wysokości [...] zł (kwota świadczenia po zmniejszeniu o [...] zł z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne oraz o [...] zł z tytułu pobieranej składki na ubezpieczenie zdrowotne). Żona wnioskodawcy, L. G. - K. pobiera emeryturę w wysokości [...]. Małżonkowie mieszkają w mieszkaniu kwaterunkowym o powierzchni 28 m2 i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca podkreślił w oświadczeniu, że główną przyczyna powstania zaległości jest konieczność opieki nad schorowaną żoną, przejęciem wszystkich obowiązków domowych, zmniejszające się dochody oraz wzrost kosztów utrzymania.
Dalej organ napisał, że w strukturze wydatków miesięcznych ponoszonych na bieżące utrzymanie wnioskodawca wykazał: opłaty za czynsz - [...] zł, opłaty za zużycie gazu oraz energii elektrycznej [...] zł, opłaty za użytkowanie RTV, Internetu -[...] zł, opłaty za zużycie wody oraz kanalizację -[...] zł rocznie, [...] zł miesięcznie, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania - [...] zł rocznie, [...] zł miesięcznie, opłaty za użytkowanie telefonu -[...] zł, ubezpieczenie na życie dla obojga małżonków - [...] zł, wydatki związane z leczeniem [...] zł. Łączna miesięczna kwota ww. wydatków wynosi [...] zł. Nadto wnioskodawca wskazał, że ponosi wydatki z tytułu ubezpieczenia samochodu OC w kwocie [...]zł oraz wydatki związane z eksploatacją samochodu np. zakupy paliwa, przeglądy, badania techniczne, testy, legalizacje. Nie wskazał jednak wysokości tych wydatków.
Ponadto należy wziąć pod uwagę ponoszone przez wnioskodawcę obciążenia kredytowe w wysokości około [...] zł miesięcznie, które wykazał w dokumentach przedłożonych przed organem I instancji. Łączna kwota stałych wydatków miesięcznych wynosi około [...] zł.
W oświadczeniu o stanie majątkowym firmy z 10 stycznia 2023 r. wnioskodawca wskazał, że prowadzona działalność gospodarcza jest opodatkowana w formie ryczałtu. Obroty w ostatnich trzech latach wynoszą: w roku 2020 - [...] zł, w roku 2021 - [...] zł, w roku 2022 - [...] zł. Z zestawienia dochodów podatnika z 15 lutego 2023 r. wynika, że wnioskodawca osiągnął przychody po zmniejszeniu o wydatki: w roku 2019 w kwocie [...]zł, w roku 2020 w kwocie [...]zł, w roku 2021 w kwocie [...]zł.
Dalej organ zaznaczył, że w oświadczeniu ORD-HZ z 10 stycznia 2023 r. wnioskodawca nie wykazał żadnych ruchomości oraz nieruchomości.
Następnie DIAS wskazał, że ustalił na podstawie pisma Dyrektora Oddziału ZUS z 16 marca 2023 r., że stan należności wnioskodawcy z tytułu składek i kosztów egzekucyjnych na dzień złożenia wniosku o udzielenie ulgi, tj. 13 grudnia 2021 r. wynosił: składki ZUS - [...] zł, odsetki za zwłokę [...] zł, koszty egzekucyjne - [...] zł. Wnioskodawca zawarł z organem egzekucyjnym sześć umów o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek ZUS oraz podpisał dwa aneksy do umowy nr [...] z 12 listopada 2014 r. Z kolei na dzień 15 marca 2023 r. kwota zaległości z tytułu składek ZUS łącznie z należnymi od nich kosztami egzekucyjnymi wynosi [...] zł, z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł.
ZUS poinformował także, że jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w wyniku, którego co miesiąc rozliczana jest kwota [...]zł z tytułu zajęcia świadczenia emerytalnego.
Uzasadniając utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia DIAS napisał, że w jego ocenie wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie wnioskowanej ulgi. Rozłożenie na raty zapłaty tylko kosztów egzekucyjnych, podczas gdy nie doszło do zawarcia umowy ratalnej w spłacie zadłużenia z tytułu składek ZUS nie jest uzasadnione względami społecznymi, czy też gospodarczymi. Dyrektor Oddziału ZUS sześciokrotnie zawierał z wnioskodawcą umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek ZUS. Podpisane zostały także dwa aneksy do umowy o numerze [...]. Zatem mimo wielokrotnie zawieranych umów pozwalających na regulowanie zaległych składek ZUS w ratach, wnioskodawca wygenerował kolejne zaległości. Łączna wysokość zaległości wobec ZUS wraz z odsetkami za zwłokę wynosi [...] zł na dzień 15 marca 2023 r.
DIAS zaznaczył, że mimo pozytywnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi do sfinalizowania umowy z ZUS nie doszło z powodu nie odesłania przez wnioskodawcę umowy w terminie wyznaczonym przez ten organ lub kwestionowania sposobu rozpatrzenia wniosku.
Następnie DIAS napisał, że biorąc pod uwagę miesięczne dochody osiągane przez wnioskodawcę ([...] zł) oraz zadeklarowane stałe comiesięczne wydatki (około [...] zł), zadeklarowana przez wnioskodawcę wysokość spłaty miesięcznej raty w kwocie [...]zł, jest zbyt niska. Biorąc pod uwagę wysokość należnych kosztów egzekucyjnych, o których rozłożenie na raty zawnioskowano ([...] zł) DIAS stwierdził, że ich spłata roczna wynosiłaby [...] zł, co czyni taki układ nieefektywnym oraz wieloletnim. DIAS wziął także pod uwagę, iż kwota należnych kosztów egzekucyjnych ([...] zł) stanowi zaledwie 3% kwoty należności ([...] zł) i ocenił, że udzielenie wnioskowanego układu ratalnego byłoby działaniem nieracjonalnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. napisał, że czuje się pokrzywdzony, bo nie można jemu zarzucić braku współpracy z ZUS ani z Izbą Administracji Skarbowej a propozycje umowy z ZUS nie doszły do skutku z uwagi na harmonogram nie do przyjęcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako P.p.s.a.), stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z tych względów niniejsza sprawa została rozpoznana w tym trybie.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził naruszenia prawa, dające podstawę do wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Przedmiotem niniejszego postępowania był wniosek skarżącego o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 64f § 1 u.p.e.a. (Dz.U. 2021.02.20), zgodnie z którym na wniosek zobowiązanego organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może rozłożyć na raty zapłatę kosztów egzekucyjnych, w przypadku uzasadnionym względami społecznymi lub gospodarczymi. Przepisy art. 64e § 4-8 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 64 e § 4-8 u.pe.a.:
§ 4.
Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela prowadzących działalność gospodarczą, może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne, jeżeli umorzenie:
- 1) nie stanowi pomocy publicznej;
- 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
- 3) stanowi pomoc publiczną:
- a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione w lit. a i b. § 5.
W przypadku pomocy publicznej, o której mowa w § 4 pkt 3 lit. a i b, można umorzyć koszty egzekucyjne w całości lub w części, jeżeli w przepisach odrębnych zostały określone szczegółowe warunki udzielania tej pomocy zapewniające jej zgodność z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej.
§ 6.
Pomoc publiczna, o której mowa w § 4 pkt 3 lit. c, może być udzielana na przeznaczenia określone w przepisach wydanych na podstawie art. 64 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych i zgodnie z warunkami określonymi w tych przepisach.
§ 7.
Na postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie.
§ 8.
Jeżeli koszty egzekucyjne przypadają na rzecz innego organu egzekucyjnego, postanowienie, o którym mowa w § 7, wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ.
Organ uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego skarżący kwalifikuje się do udzielenia pomocy publicznej stanowiącej pomoc de minimis oraz, że spełnia cztery przesłanki udzielenia takiej pomocy wskazane w art. 107 ust. 1 TFUE. Jednak odmówił rozłożenia kosztów egzekucyjnych na raty uznając, że względy społeczne i gospodarcze przemawiają przeciwko udzieleniu tej ulgi.
Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie w tym zakresie podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie w art. 64f § 1 u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonej przesłanki może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Należy jednak mieć na uwadze, że tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu zaistnienia ustawowej przesłanki. W przypadku stwierdzenia, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia stronie wnioskowanej ulgi.
Natomiast wobec stwierdzenia występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi, jej zastosowanie jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Ponadto oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a w z. z art. 18 u.p. e.a. Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola ta sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a w szczególności, czy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy, przeanalizowały wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach - czy organ egzekucyjny, a także organ wyższego stopnia, prawidłowo zinterpretował pojęcia niezdefiniowane (niedookreślone) na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie - czy wreszcie uzasadnienie rozstrzygnięcia zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi
Znajdujący zastosowanie w sprawie art. 64 f § 1 zawiera pojęcia nieostre: uzasadnione względy społeczne i gospodarcze.
"Uzasadnione względy", o których stanowi ten przepis to względy szczególne, wyjątkowe, które w danym, konkretnym przypadku uzasadniają możliwość rozłożenia na raty obowiązku uiszczenia należności pieniężnej o charakterze publicznoprawnym, tu: kosztów egzekucyjnych.
Ważne względy społeczne lub gospodarcze to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności zobowiązany nie jest w stanie uregulować zaległości płatniczej, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Przesłankę tę należy oceniać w oparciu o kryteria zobiektywizowane albowiem z subiektywnego punktu widzenia praktycznie każdy obowiązek zapłaty jest dolegliwy dla zobowiązanego do jego wykonania.
Organ uznał, że względy społeczne przemawiają za respektowaniem obowiązku ponoszenia ciężarów pieniężnych o charakterze publicznoprawnym, zaś brak dobrowolnego wykonania tych obowiązków przez skarżącego, nie może, biorąc pod uwagę inne zobowiązania, w tym kredytowe, skutkować przyznaniem preferencji w postaci udzielenia ulgi w zapłacie kosztów egzekucyjnych. Stanowiłoby to uprzywilejowanie skarżącego w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy bez udzielenia im ulg, rzetelnie wywiązują się ze swoich obowiązków publicznoprawnych. Zdaniem organu byłoby to odstępstwo od równości wobec prawa. Taka argumentacja w ocenie Sądu w sposób niewystarczający wyjaśnia brak zaistnienia "względów społecznych". Argumentowanie przez proste zestawienie przedsiębiorców nie korzystających z ulg w postaci rozłożenia na raty ze skarżącym, który z taki wnioskiem wystąpił i wskazywanie na konieczność równego ich traktowania skutkuje tym, że instytucja rozłożenia na raty stałaby się w praktyce iluzoryczna.
Oczywistym jest bowiem, że możliwość rozłożenia na raty adresowana jest do tych podmiotów, które mają zadłużenie i problemy z jego natychmiastową spłatą. Możliwość ta przewidziana jest nie tylko do spłaty głównego zadłużenia i odsetek ale na mocy art. 64 f § 1 u.p e.a. do uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Złożenie wniosku w świetle tego przepisu nie może samo w sobie być traktowane jako nieuzasadnione uprzywilejowanie wobec podmiotów, które wniosków takich nie składają.
Uzasadniając brak względów gospodarczych organ podał, że u skarżącego pomimo posiadanych obciążeń finansowych nie występuje zagrożenie bytu ekonomicznego. Osiąga on bowiem dochody przewyższające ponoszone wydatki. To również w ocenie Sądu nie zostało przez organ dostatecznie i przekonująco wyjaśnione. Organ ustalił, że miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] zł a stałe comiesięczne wydatki (opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, leczeniem, ubezpieczeniem, telefonem, kredytem) wynoszą [...] zł. Pozostała na zakup wyżywienia, środków czystości, ubrania, etc kwota [...]zł miesięcznie nie powoduje w ocenie organu zagrożenia bytu ekonomicznego a deklarowana spłata kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł miesięcznie jest zbyt niska.
Biorąc pod uwagę aktualne ceny artykułów spożywczych i usług nie sposób uznać za uzasadnione takie stanowisko organu. Tym bardziej, że skarżący ma 70 lat, opiekuje się chorą żoną, co przekłada się na niższe możliwości zarobkowe, czego organ nie rozważał.
Organ wskazywał również na nieracjonalność udzielenia układu ratalnego w stosunku do kosztów egzekucyjnych, które stanowią zaledwie 3 % kwoty należnych składek ZUS ([...] zł) i podał, że rozłożenie na raty zapłaty tylko kosztów egzekucyjnych, podczas gdy nie doszło do zawarcia umowy ratalnej w spłacie zadłużenia z tytułu składek ZUS nie jest uzasadnione względami społecznymi czy gospodarczymi. Podał, że skarżący sześciokrotnie zawierał z ZUS-em umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek ZUS. Podpisane zostały także dwa aneksy do umowy o numerze [...] a skarżący mimo wielokrotnie zawieranych umów pozwalających na regulowanie zaległych składek ZUS w ratach wygenerował kolejne zaległości.
W ocenie Sądu ta argumentacja również nie odnosi się do całokształtu okoliczności w jakich znajduje się skarżący. Podał on bowiem w skardze, że nie można mu zarzucić braku współpracy z ZUS a propozycja umowy z ZUS nie doszła do skutku z uwagi na harmonogram nie do przyjęcia. Z decyzji ZUS nr [...] z dnia 31.10.2018r. wynika, że warunkiem umorzenia należności jest m.in. spłata kosztów egzekucyjnych. W decyzji organu I instancji z 9 listopada 2022r. podano (przedostatnia strona decyzji), że rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych miało na celu umożliwienie skarżącemu rozłożenie na raty należności z tytułu składek i z jednej strony organ rozważając rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych, traktował je jako "wstęp" do rozłożenia na raty należności z tytułu składek, a jednocześnie uzależnił raty co do kosztów od zawarcia umowy co do rat w zakresie składek. Organ zażaleniowy utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, a tym samym zaakceptował stanowisko organu I instancji w zakresie przedstawionych argumentów a jednocześnie uznał, że samo rozłożenie na raty kosztów przy braku rozłożenia na raty zaległych składek jest działaniem nieracjonalnym.
W ocenie Sądu organ odmawiając rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych nie dokonał gruntownej analizy zaistnienia względów społecznych i gospodarczych. W świetle art. 64f § 1 u.p.e.a. jest to jedyna przesłanka rozłożenia na raty tych kosztów i to ona powinna być przedmiotem analizy. Organ odmawiając rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych wskazał brak zawarcia układu ratalnego w przedmiocie spłaty należności z tytuły składek ubezpieczeniowych a art. 64f § 1 u.p.e.a. nie uzależnia możliwości rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych od zapłaty bieżących (wymagalnych należności), czy od zawarcia układu ratalnego, co do egzekwowanej kwoty. Nie można też uznać w świetle uzasadnień organów, że rozłożenia na raty kosztów byłoby nieracjonalne, skoro warunkować mogło rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek.
W ocenie Sądu dla oceny czy zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia wniosku strony o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych istotne jest to, czy została spełniona przesłanka względów społecznych i gospodarczych, o której mowa w art. 64f § 1 u.p.e.a. W niniejszej sprawie ocena taka nie została dokonana w dostatecznym stopniu. Sąd nie neguje, że organ oceniając te przesłanki ma prawo ocenić sposób realizowania przez stronę jej zobowiązań, ale uzależnienie udzielenia rat od tego, że nie złożył kolejnego wniosku o układ ratalny w odniesieniu do składek, nie wypełnia oceny/rozważenia zaistnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien gruntownie odnieść się do określonej w przepisach prawa przesłanki rozłożenia na raty kosztów postępowania egzekucyjnego sformułowanej w art. 64f § 1 u.p.e.a., tj. względów społecznych i gospodarczych. Organ powinien ustalić, czy przesłanka ta została spełniona i w dalszej kolejności - w ramach uznania administracyjnego – ocenić, czy skarżącemu należy udzielić ulgi. Rzeczą organu będzie także ustalenie w sposób spójny i jednolity, czy skarżący ma możliwości jednorazowej zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego, czy też jego sytuacja jest na tyle trudna, że nawet ratalna spłata byłaby uciążliwa i tym samym udzielona ulga byłaby pozorna. Obowiązkiem organu będzie więc wszechstronne rozpatrzenie całego materiału dowodowego pod kątem zaistnienia względów społecznych i gospodarczych określonych w art. 64f § 1 u.p.e.a. (art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) i odzwierciedlenie poczynionych w sprawie ustaleń w uzasadnieniu wydanych postanowień, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Z przytoczonych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.