Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2005 r. pełnomocnik Parafii w P. wniósł zażalenie do Wojewody na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta Miasta P. sprawy o zapłatę odszkodowania za zajęte i znacjonalizowane grunty zalane wodami Jeziora. Jednocześnie wniósł o rozpatrzenie pisma jako skargi na bezczynność organu w rozumieniu art. 227 kpa. w przypadku uznania przedmiotowego zażalenia za bezzasadne.
W uzasadnieniu wskazał, że wieloletnie próby uzyskania przez Parafię odszkodowania za grunty zalane wodami Jeziora nie dały efektu i ostatecznie pełnomocnik Parafii pismami z dnia [...] marca, [...] czerwca i [...] lipca 2004 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta o przyznanie odszkodowania za zajęcie i nacjonalizację nieruchomości Parafii zalanych przez wody Jeziora.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r., Nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 37 kpa oraz art. 134 kpa w zw. z art. 144 kpa odmówił rozpoznania zażalenia na nie załatwienie w terminie przez Prezydenta Miasta P. sprawy o zapłatę odszkodowania za zajęte i znacjonalizowane grunty zalane wodami Jeziora.
W uzasadnieniu postanowienia organ administracji II instancji wyjaśnił, iż sprawa odszkodowania za zajęte i znacjonalizowane grunty zalane wodami Jeziora ma charakter sprawy cywilnej. Żaden obowiązujący bowiem przepis prawa materialnego nie daje podstawy do rozpatrzenia sprawy takich odszkodowań w drodze decyzji administracyjnej, a Prezydent Miasta w takiej sprawie występuje nie jako podmiot prawa publicznego, lecz jako podmiot prawa cywilnego. Zdaniem Wojewody, drogą właściwą do dochodzenia powyższych roszczeń jest droga sądowa i w związku z tym niniejsza sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej i niedopuszczalne jest wniesienie zażalenia na bezczynność organu. Z tych samych względów niedopuszczalne jest wniesienie w niniejszej sprawie skargi na bezczynność organu w rozumieniu art. 227 kpa.
W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik Parafii wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewodzie celem rozpoznania zażalenia Parafii, zgodnie z pismem Parafii z dnia [...] września 2005 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 104 kpa, ewentualnie art. 66 § 3 kpa, a także art. 37 i 1 kpa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie z mocy art. 6, 7, 8, 9, 10, 11 i 12 kpa.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazał, że jeżeli z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, to organ, do którego podanie wniesiono nie jest uprawniony do bezczynności, a jego obowiązkiem jest wydanie stosownego postanowienia zgodnie z art. 66 § 3 kpa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Pismami z dnia [...] v marca, [...] czerwca i [...] lipca 2004 r. pełnomocnik Parafii zwrócił się do Prezydenta Miasta o wypłatę odszkodowania za zajęte i znacjonalizowane grunty, zalane wodami Jeziora.
Po otrzymaniu powyższych pism, organ administracji publicznej winien w pierwszym rzędzie ustalić dokładną treść żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, a w szczególności wyjaśnić, czy złożone pisma mają charakter żądania, które zgodnie z wolą strony ma zainicjować wszczęcie postępowania administracyjnego.
Pozostawienie bez rozpoznania wniosku strony w przekonaniu, że pismo jej stanowi wyłącznie zgłoszenie roszczeń cywilnoprawnych i skierowane zostało do organu jako reprezentanta podmiotu zobowiązanego cywilnoprawnie, uznać należy za przedwczesne, skoro nie zostało poprzedzone ustaleniem charakteru tego żądania, skierowanego do organu administracji publicznej.
W niniejszym przypadku organ I instancji tego nie uczynił i nie wezwał wnoszącego do uzupełnienia podania, z pouczeniem, ze nieusunięcie jego braku spowoduje pozostawienie pisma bez rozpoznania (art. 64 § 2 kpa).
Wniesienie w tych warunkach przez strony zażalenia w trybie art. 37 kpa, a więc skorzystanie z instytucji przewidzianej w przepisach regulujących postępowanie administracyjnoprawne w sposób jednoznaczny określało treść żądania strony, co winien uwzględnić Wojewoda rozpoznając skierowane do niego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ I instancji. Niezależnie zatem od prawidłowości oceny czy sprawa wypłaty odszkodowania za znacjonalizowane grunty, jest sprawą o charakterze indywidualnym i dopuszczalne jest jej rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, organ administracji publicznej nie był uprawniony do pozostawienia żądania strony bez rozpoznania.
Stwierdzając zaś, że nie jest właściwy do załatwienia sprawy winien wydać postanowienie o przekazaniu sprawy do organu właściwego (art. 65 § 1) lub postanowienie o zwrocie podania, jeżeli, tak jak wskazano to w zaskarżonym postanowieniu, w sprawie właściwym był sąd powszechny (art. 66 § 3 kpa). Tylko bowiem w takiej sytuacji, jednostka występująca do organu z określonym żądaniem mogła bronić się przed jego bezczynnością, chociażby w drodze wniesienia zażalenia na podstawie art. 37 kpa.
Organ nadzorczy, do którego wniesiono zażalenie nie może zaś, tak jak to uczynił w zaskarżonym postanowieniu, odmówić dokonania tego aktu nadzoru z powołaniem się na przepisy art. 134 w związku z art. 144 kpa.
Przepisy te regulują bowiem postępowanie odwoławcze i zażaleniowe od wydanych decyzji (art. 127 kpa) oraz wydanych w toku postępowania postanowień (art. 141 § 1 kpa) i nie mogą być stosowane do tego szczególnego środka zaskarżenia, jakie jest uregulowane w rozdziale 7 "Załatwianie spraw" zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 kpa).
Zażalenie to stanowi prawny środek zwalczania bezczynności organu, powołane zaś przez organ II instancji jako podstawa dla odmowy rozpoznania zażalenia przyczyny, dotyczą sytuacji, w której w toku postępowania zostało wydane postanowienie, na które strona wniosła zażalenie.
Z powyższych względów należało uznać, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania (art. 66, art. 37, art. 144 i art. 134 kpa) w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jego uchylenie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym wyroku.
/-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska
KS