Uzasadnienie
Decyzją z 17 maja 2021 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wskazując na art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 182, zwanej dalej ustawą PROW 2014-2020), § 3, § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 382, zwanego dalej rozporządzeniem dobrostanowym) art. 31 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz.
UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 640/2014) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej K.p.a.) odmówił przyznania Ł. K. płatności dobrostanowej, o którą ubiegał się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 w ramach: wariant: 2.1 Dobrostan krów mlecznych – wypas, wariant: 2.2 Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach. Nadto odmówił przyznania Ł. K. kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia planu poprawy dobrostanu zwierząt. W odwołaniu od decyzji Ł. K. (dalej także jako skarżący) napisał, że krowy mleczne, wyszczególnione w decyzji, zostały zakupione 18 września 2020 r. Czas na ich zarejestrowanie był do 25 września 2020 r. W natłoku pracy zarejestrowanie zwierząt odłożył na ostatni dzień terminu.
Gdy chciał zarejestrować zwierzęta przez Internet, pojawił się komunikat, że od godz. 18.00 w dniu 25 września 2020 r. do 27 września 2020 r. trwać będzie przerwa techniczna. Dlatego nie zmieścił się w terminie.
Decyzją z 06 września 2021 r. nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając napisał, że wniosek o przyznanie płatności został złożony 15 czerwca 2020 r. Liczba zwierząt objętych wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowej w ramach wariantu 2.1 wynosiła 78 szt. Natomiast w wariancie 2.2 dopuszczalna maksymalna liczba krów mlecznych w gospodarstwie, które ze względu na wymogi mogą przebywać w gospodarstwie rolnym wynosi 141 szt. Zgodnie z systemem identyfikacji zwierząt w okresie referencyjnym od 15 czerwca 2020 roku do 14 marca 2021 r. wyznaczona liczba zwierząt w pakiecie 2.2 wynosiła 70,36 sztuk.
W dniach 5-6 października 2020 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu i stwierdzono, iż 25 sztuk, oznakowanych numerami identyfikacyjnymi wymienionymi w decyzji, zostały zgłoszono nieterminowo.
Płatność dobrostanową, zgodnie z regulacją zawartą w § 3 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego, przyznaje się rolnikowi, jeżeli zobowiązał się do realizacji określonych pakietów i ich wariantów w ramach operacji, o której mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013 oraz:
- 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o tę płatność;
- 2) który posiada, na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej, co najmniej jedną oznakowaną zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz zarejestrowaną w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt:
- a) lochę, która jest oznakowana kolczykiem z indywidualnym numerem identyfikacyjnym lochy zgodnie z tymi przepisami - w przypadku wariantów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 lit. a i c,
- b) krowę - w przypadku pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2.
Według § 14 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów, płatność dobrostanowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:
- 1) iloczynu:
- a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i
- b) współczynnika trwałości danego uchybienia
- - określonych w załączniku nr 5 do rozporządzenia oraz
- 2) kwoty wysokości płatności dobrostanowej, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów.
Zgodnie z art. 31 ust 2 rozporządzenia UE 640/2014, jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust 3 przekracza 20% za dany rok składania wniosków, nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony, zgodnie z art. 30 ust 3 w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia.
Dalej organ wyższego stopnia napisał, że odsetek ten we wniosku skarżącego wynosił 32.05%. Odnosząc się do argumentów odwołania organ wskazał, że zdarzenie przemieszczenia zwierząt miało miejsce 17 września 2020 r. Zgodnie z przepisami prawa posiadacz bydła, owiec i kóz zobowiązany jest zgłosić do ARiMR każdą zmianę miejsca pobytu zwierzęcia w ciągu 7 dni od daty zaistnienia zdarzenia. Zgłoszeń można dokonywać zarówno osobiście, za pośrednictwem osoby trzeciej, drogą pocztową lub przez portal IRZplus. Obowiązkiem wnioskodawcy jest z należytą starannością wykorzystać wszystkie dostępne możliwości tak aby zgłoszenie zostało złożone w terminie. O wszystkich przerwach technicznych użytkownicy są powiadamiani z wyprzedzeniem.
Organ wyższego stopnia ocenił, że skarżący miał możliwość złożenia ww. zgłoszenia w innej formie, nie uchybiając terminowi na jego zgłoszenie. Nadto organ stwierdził, że nie znalazł potwierdzenia zaistnienia takiej przerwy, w tak odległym okresie. Zaznaczył, że skarżący, na 235 dokonanych zgłoszeń, 176 z nich dokonał przez portal IRZplus, 59 bezpośrednio w biurze powiatowym. Zdaniem organu na uwagę zasługuje fakt, iż 216 zgłoszeń dokonanych jest po terminie wymaganym ustawą, co stanowi 91%. Biorą powyższe pod uwagę organ ocenił, że odwołujący miał inne możliwości zgłoszenia zwierząt w terminie, nawet w przypadku przerwy technicznej we wskazanych dniach.
Następnie organ wyższego stopnia napisał, że także prawidłowo oceniono żądanie w wariancie 2.2. Zgodnie z § 4 ust. 4 pkt 4 rozporządzenia dobrostanowego rolnik przestrzega wymogów w ramach wariantów, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. b od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej do dnia 14 marca roku następującego po roku, w którym został złożony ten wniosek. Zgodnie z § 5 ust. 3 pkt 4 oraz ust. 4 pkt 1 rozporządzenia dobrostanowego, podstawą ustalenia wysokości płatności dobrostanowej w ramach wariantów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 lit. b. jest średnia liczba krów mlecznych utrzymywanych przez rolnika w okresie, w którym ten rolnik przestrzega wymogów w ramach tego wariantu. Średnią liczbę zwierząt ustala się jako iloraz sumy dziennych liczb tych zwierząt i liczby dni w okresie, w którym rolnik przestrzega wymogów w ramach odpowiednich wariantów.
Natomiast § 5 ust. 5 określa, iż okres utrzymywania zwierząt przez rolnika i liczbę tych zwierząt w tym okresie ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Wymogi dla wariantu 2.2 Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach określone są w załączniku nr 3 rozporządzenia dobrostanowego, W ust. 5 pkt. 2 lit. tego załącznika wskazano, że powierzchnia bytowa w budynkach inwentarskich dla wszystkich krów mlecznych w gospodarstwie rolnym, w przeliczeniu na jedną sztukę, wynosi:
- a) w systemie wolnostanowiskowym z wydzielonymi legowiskami dla:
- - wydzielonego legowiska: długość - co najmniej 2,1 m, szerokość - co najmniej 1,1 m,
- - powierzchni odpasowo-ruchowej - co najmniej 4 m2,
- b) w systemie wolnostanowiskowym bez wydzielonych legowisk na ściółce - co najmniej 5,4 m2.
Jak wykazała kontrola na miejscu, doszło do przekroczenia powierzchni 5,4 m2 na 1 szt., co potwierdza raport z kontroli na miejscu na str. 1 części dotyczącej wariantu 2.2.
Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Ł. K., zaskarżając decyzję w części tj. zakresie płatności w ramach wariantu 2.1, tj. dobrostan krów mlecznych - wypas. Zarzucił nieuwzględnienie wszystkich faktów przez organ oraz nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych wskazanych w odwołaniu.
Uzasadniając skargę napisał, że Biuro Powiatowe ARiMR w Turku wydało zaświadczenie, w którym wskazuje, iż aplikacje Portal IRZplus, e-wniosekPlus (Wniosek przez internet), PA (Platforma Aplikacyjna), interfejs "ARiMR S. 2020" były niedostępne z powodu prac konserwacyjnych w dniu 25 września od godziny 18:00. W związku z tym, iż termin zgłoszenia nowych zwierząt upływał o północy dnia 25 września 2020 r., sprawę chciał załatwić z dotrzymaniem terminu, jednakże było to niemożliwe. Kolejnego dnia, 26 września 2020 r. udało się zarejestrować zwierzęta, jednakże był już to dzień po terminie.
Następnie skarżący napisał, że uzyskanie zaświadczenia było bardzo trudne i przez długi czas spotykał się z odmową. Nie udało się uzyskać zaświadczenia do momentu składania odwołania. Gdyby miał możliwość rejestracji zwierząt w dniu 25 września 2020 r., to odsetek zwierząt zatwierdzonych wynosiłby niemalże 100% oraz byłaby to przesłanka do przyznania płatności dobrostanowej w ramach wariantu 2.1 dobrostan krów mlecznych - wypas.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Akt administracyjny podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Realizując wyżej określone granice kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ obie decyzje wydane w sprawie naruszają przepisy prawa, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie jest poza sporem, że skarżący nieterminowo zgłosił przemieszczenie zwierząt kwalifikowanych do płatności, w ramach wariantu 2.1.: Dobrostan krów mlecznych – wypas. W konsekwencji zwierzęta te zostały uznane za niezatwierdzone, zaś wyliczona procentowa różnica między liczbą zwierząt objętych wnioskiem w ramach tego wariantu a liczbą zwierząt stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 32,05%. Zgodnie zaś z art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli odsetek przekracza 20% za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.
Zdaniem Sądu postępowanie organów w przedmiotowej sprawie było wadliwe. Należy zwrócić uwagę, że orzekając w sprawie organy naruszyły przepisy prawa, bowiem całkowicie pominęły uregulowania ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., zwanej dalej ustawą COVID-19), w szczególności art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19.
Przepis ten dodano do ustawy COVID-19 na podstawie art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255), z mocą obowiązującą od 16 grudnia 2020 r.
Sąd zaznacza, że powołany przepis obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono zaś od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020, poz. 491).
Zatem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 obowiązywał w dacie przemieszczenia zwierząt (17 września 2020 r.) i w siedmiodniowym terminie do zgłoszenia zmiany miejsca pobytu zwierząt. Innymi słowy, skarżący uchybił terminowi do zgłoszenia zmiany miejsca pobytu zwierząt w okresie obowiązywania stanu epidemii.
Zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust 1 ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
- 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
- 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
- 3) przedawnienia,
- 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
- 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
- 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju,
- - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 stanowi, że w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z kolei przepis art. 15zzzzzn2 ust. 3 stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Wymaga wyjaśnienia, że omawiany przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 to szczególne rozwiązanie prawne, które reguluje kwestie związane z terminami w prawie administracyjnym i postępowaniu administracyjnym w sposób odmienny, niż w normalnych okolicznościach. Niewątpliwie przywoływane w niniejszej sprawie przepisy regulujące przyznanie płatności producentowi rolnemu, należą do przepisów prawa administracyjnego.
Zdaniem Sądu z treści art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wynika, że wprowadza on instytucję przywrócenia terminów prawa materialnego/zawitych. Świadczy o tym jednoznacznie posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem: w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów (...) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (ust 1 pkt 2) organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust 2).
Przywołana regulacja wyznacza kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu. Ustawodawca wprowadził przepisy szczególne, dające obywatelom ochronę przed skutkami ograniczeń związanych z epidemią w postaci zawieszenia biegu terminów prawa materialnego/ zawitych przewidzianych przepisami prawa administracyjnego na czas stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, zatem rolą organu jest stosowanie tych przepisów z uwzględnieniem ich celu (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021r., sygn. III FSK 4485/21, wyrok WSA w Opolu z dnia 31 grudnia 2021r., sygn. I SA/Op 319/21) Jak wyżej wspomniano, organy obu instancji całkowicie pominęły omawiany przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 i nie rozważyły możliwości jego zastosowania. Z akt sprawy nie wynika żadna informacja na temat wdrożenia procedury objętej wyżej przytoczonymi normami. Tymczasem okoliczności sprawy wskazują, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19.
Po stwierdzeniu uchybienia terminu organ winien zawiadomić stronę o uchybieniu terminu (art. 15 zzzzzn2 ust.
- 1) oraz wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).
W ocenie Sądu, brak zastosowania regulacji art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 i co najmniej przedwczesne wydanie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania płatności dobrostanowej narusza analizowane przepisy oraz obowiązek stania na straży praworządności, nałożony w art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020.
Niezastosowanie przez organ tego przepisu i brak wyznaczenie stronie 30 – sto dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu pozbawiło skarżącego możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp II SA/Go 274/22). Z akt administracyjnych ani z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby organy informowały zgłaszającego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie przedmiotowego 30 – sto dniowego terminu. Wspomniany przepis wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, nie wymaga wykazania braku winy strony.
W niniejszej sprawie skarżący przedłożył zaświadczenie, z którego wynikało, ze w ostatnim dniu terminu nie miał możliwości dokonania zgłoszenia internetowego z przyczyn braku prawidłowego działania portalu internetowego organu. To, że mógł wcześniej dowiedzieć się o nieprawidłowościach działania portalu czy też złożyć dokumenty w formie pisemnej nie oznacza, że brak dochowania terminu miał charakter subiektywny i wynikał z zaniedbań po stronie skarżącego..
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wdroży procedurę z art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19.
Z powyższych względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a uchylić obie decyzje wydane w sprawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a