Uzasadnienie
W dniu 31 sierpnia 2006 roku A Spółka Jawna złożyło do Prezydenta Miasta [...] wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z posiadanego ujęcia mioceńskiego; do wniosku dołączono operat wodnoprawny, powołano się także na istniejącą dokumentację hydrogeologiczną, znajdująca się w zasobach archiwalnych Wydziału Ochrony Środowiska.
W toku przeprowadzonego postępowania uzyskano stanowisko Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] odnośnie warunków korzystania z wód regionu, a po przeprowadzeniu rozprawy stanowisko Gminy D., iż nie wyraża ona zgody na pobór wód z planowanego ujęcia, z uwagi na zwiększające się zużycie wody pitnej przez mieszkańców S. W dniu 15 stycznia 2007 roku Prezydent Miasta [...] wydał decyzję, o Nr [...], w której odmówił udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód obejmujące pobór wód podziemnych z utworów mioceńskich trzeciorzędowych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgodnie z treścią art. 32 Ustawy z dnia18 lipca 2001 roku – Prawo wodne wody podziemne wykorzystuje się przede wszystkim do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, na cele socjalno – bytowe oraz na potrzeby produkcji artykułów żywnościowych i farmaceutycznych. Ponieważ wnioskodawca ubiegał się o pozwolenie na pobór wody wyłącznie dla celów przemysłowych – odmówiono wydania pozwolenia wodnoprawnego.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyło A Spółka Jawna argumentując, iż z badań modelowych dokonanych w ramach dokumentacji hydrogeologicznej wynika, iż zasoby eksploatacyjne nowoplanowanego ujęcia w ilości Q=6,0m3 mają pokrycie w obszarze zasilania, a obszar ten i obszar zasobowy ujęcia w żaden sposób nie koliduje z obszarem zasobowym ujęcia wody w S. jak i w P. Podniesiono również, iż stanowisko Gminy D. nie jest wiążące dla decyzji o wydaniu pozwolenia, a nadto zakwestionowano cel udzielenia pozwolenia. Mianowicie odwołujący wskazał, iż tym celem są także potrzeby socjalno – bytowe dla pracowników zakładu.
Na skutek odwołania organ II instancji – Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty wydając jednocześnie pozwolenie wodnoprawne, zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu wskazano, iż zasoby eksploatacyjne ujęcia w ilości Q=6,0m3/h i obszaru zasobowego F=3,6 km2 mają pokrycie w obszarze zasilania. Opierając się na treści operatu wodnoprawnego organ stwierdził, iż obszary powyższe w żaden sposób nie kolidują z obszarem zasobowym ujęcia w S. i innych np. w P. Podkreślono, iż zgodnie z treścią art. 126 Ustawy – Prawo wodne tylko istnienie przesłanek z tegoż artykułu obliguje do wydania orzeczenia o odmowie udzielenia zezwolenia, co w niniejszym stanie faktycznym nie miało miejsca. Organ odwoławczy uznał też, iż wobec braku wpływu planowanego ujęcia na ujęcia sąsiednie, w tym mieszczące się na nieruchomościach należących do Gminy D. – zgodnie z treścią art. 127 ust 7 ustawy – podmiot ten nie ma statusu strony. Uznano ponadto, iż powołanie się przez organ I instancji na treść art. 32 Ustawy – nie ma znaczenia, gdyż artykuł ten umożliwia korzystanie z wód także na inne cele niż wskazane w tym przepisie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina D. podniosła argumenty zawarte w odwołaniu, ale ponadto poszerzyła zakres skargi o argumenty związane z nieuznaniem tegoż podmiotu za stronę postępowania, wskazała uchybienia procesowe organu związane z przebiegiem postępowania oraz prawidłowością sporządzenia decyzji. W skardze zakwestionowano treść operatu wodnoprawnego i dołączono do niej w ramach uzasadnienia opinię prof. dr hab. J. G. zawierającą polemikę z treścią dokumentacji hydrogeologicznej załączonej do akt.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji II instancyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Materialnoprawne zagadnienia związane z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego określa ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (tekst jedn. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zmianami), zwana dalej Ustawą i przepisy tej ustawy należało brać pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem wynika dalej konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan istniejący na dzień wydania decyzji. Przedmiotem wystąpienia strony było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód poziemnych z posiadanego ujęcia mioceńskiego na terenie zakładu A Spółka Jawna przy ulicy [...] w [...]. Zasadniczym zaś zarzutem wynikającym z treści skargi jest okoliczność, iż organ udzielający pozwolenia wodnoprawnego wbrew treści art. 32 ust 1 Prawo wodne nie uwzględnił okoliczności szczególnej ochrony korzystania z wód podziemnych.
Podzielić należy w tym zakresie stanowisko organu, iż podkreślenie w art.32 wykorzystania wód podziemnych "przede wszystkim" na cele wymienione w tym przepisie nie wyłącza korzystania z tych wód na inne cele, jeżeli zasoby wody podziemnej występują w takiej ilości, że mogą zaspokajać również inne potrzeby, bez ograniczenia korzystania z wody przeznaczonej do spożycia. Organ opierając się na zebranym materiale dowodowym uznał, iż zasoby eksploatacyjne planowanego ujęcia mają pokrycie w obszarze zasilania, a obszar ten i obszar zasobowy w żaden sposób nie koliduje z obszarem zasobowym ujęcia w S. i w P..
Trafnie też organ uznał, iż stwierdzenie w toku postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego istnienia którejkolwiek z wymienionych w art. 126 ustawy Prawo wodne przesłanek obliguje do wydania orzeczenia o odmowie jego wydania. Tym samym uznać należy, iż odmowa udzielenia pozwolenia wodnoprawnego w przypadku spełnienia przez stronę warunków z art. 131 Prawo wodne dopuszczalna jest wyłącznie, gdy zaistnieją okoliczności przewidziane w art. 126 ustawy. Pozwolenia wodnoprawne są decyzjami związanymi, więc jeżeli ubiegający się o pozwolenie spełnia warunki określone przez prawo wodne – musi otrzymać pozwolenie. W zaskarżonej decyzji organ dokonał właściwej wykładni art. 125 i 126 Ustawy, jednakże wadliwe, bo wbrew przepisom postępowania administracyjnego było twierdzenie organu, iż nie zostały ujawnione okoliczności, które zgodnie z cytowanym przepisem dawałyby podstawę do odmowy udzielenia takiego pozwolenia.
Ani bowiem organ I, ani II instancji w tym zakresie nie poczynił żadnych ustaleń, o których mówi art. 125 Ustawy a dotyczących zgodności treści pozwolenia wodnoprawnego z przepisami systemu obowiązującego prawa. Wprawdzie trafnym jest ustalenie organu, iż projektowany sposób korzystania z wód regionu wodnego, co potwierdził Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] nie narusza warunków korzystania z wód, lecz brak jest jakichkolwiek ustaleń odnośnie zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego czy też decyzją o warunkach zabudowy. Organ winien dokonać samodzielnych ustaleń na podstawie treści planu, jeśli dla tego terenu został on uchwalony, bowiem brzmienie art. 125 pkt 2 Ustawy nakłada na organ obowiązek zbadania przed wydaniem pozwolenia wodnoprawnego, czy pozwolenie nie narusza ustaleń planu. Brak wyjaśnienia sprawy w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa mające wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Sąd uznał – wbrew twierdzeniom skarżącego, iż nie należy do okoliczności uzasadniających odmowę udzielenia pozwolenia kwestia wpływu pozwolenia wodnoprawnego na inne przedsięwzięcia, ma ona jednak znaczenie dla sformułowania określonych warunków jego wykonywania i obowiązków korzystającego z wody. To pozwolenie wodnoprawne określa zasady wspólnego i zależnego od siebie korzystania z wód, w takim właśnie postępowaniu podmioty korzystające ze wspólnych obszarów wodnych są stronami postępowania w myśl postanowień art.127 ust.7 Prawa wodnego. Dlatego organ II instancji winien wyznaczyć krąg stron postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia, albowiem udzielone pozwolenie może oddziaływać na jego prawa i obowiązki. Tymczasem organ II instancji odmawiając Gminie D. statusu strony oparł się na jedynie na sformułowaniu operatu wodnoprawnego, iż "eksploatacja ujęcia nie wpłynie negatywnie na znajdujące się w sąsiedztwie ujęcia wsi S. i byłego H. w P.".
Ta część operatu w powiązaniu z dokumentacją hydrogeologiczną, która wskazuje jednie, iż zasoby eksploatacyjne mają pokrycie w obszarze zasilania i że obszar zasobowy dokumentowanego ujęcia graniczy z obszarem zasobowym ujęcia S. i ujęciem po byłym H. – nie stanowią wbrew twierdzeniom organu jednoznacznie o braku wpływu na pozostałe ujęcia w aspekcie brzmienia art.127 ust 7 Ustawy, iż stroną postępowania jest władający powierzchnią ziemi w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Dokumentacja hydrogeologiczna, zgodnie z przepisem art. 42 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo górnicze i geologiczne (Dz. U z 1994 r., Nr 27, poz. 96 ze zm.) sporządzona jest między innymi w celu ustalenia zasobów eksploatacyjnych, a nie określenia oddziaływania na grunty sąsiednie. W istocie ten aspekt dokumentacji podkreślił obecny na rozprawie pełnomocnik uczestnika postępowania tj. Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] wskazując, iż obszar zasilania ujęcia, o które wnioskowało przedsiębiorstwo graniczy z obszarami ujęć sąsiednich, ale nie narusza ich stanu.
Nie przesądza to jednak zdaniem Sądu o uznaniu, że będąca własnością Gminy D. nieruchomość, sąsiadująca bezpośrednio z nieruchomością, na której znajduje się planowane ujęcie – nie znajduje się w zasięgu zamierzonego korzystania z wód, niekoniecznie przecież negatywnego oddziaływania.
Kwestia wpływu pozwolenia wodnoprawnego na inne przedsięwzięcia, ma znaczenie dla sformułowania określonych warunków jego wykonywania i obowiązków korzystającego z wody. Uściślenie pojęcia zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód w aspekcie niniejszej sprawy wymagałoby albo powołania biegłego, albo dodatkowego operatu, dostarczonego przez stronę, gdyż organ odwoławczy nie może powołując się na własną wiedzę podważać operatu wodnoprawnego. W tym miejscu wypada podkreślić, iż organ odwoławczy wskazując w pkt 2 ustaleń, iż organ I instancji miał wątpliwości w tym zakresie, zastrzegł jednocześnie, że to na etapie wydawania decyzji zatwierdzającej projekt prac geologicznych organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie zmierzające do wyjaśnienia wpływu ewentualnego poboru na przyległe ujęcia. Stanowisko takie nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów prawa geologicznego i górniczego, a wobec takich stwierdzeń organu odwoławczego i wobec faktu, że orzekł odmiennie co do istoty – winien wyjaśnić oraz uzasadnić powstałe rozbieżności, zwłaszcza w przypadku odmiennych, istotnych dla sprawy ustaleń.
W tym zakresie rozpatrzenie sprawy w dotychczasowym postępowaniu nastąpiło z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 KPA poprzez nieuwzględnienie całego zebranego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Następstwem stanowiska organu było uznanie, iż Gmina D. nie była stroną przedmiotowego postępowania i pozbawiona została możliwości dowodzenia swojego stanowiska w kwestii oddziaływania inwestycji, bowiem nie umożliwiono jej wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji organ nie wstrzymał się od wydania decyzji do czasu złożenia oświadczenia strony. Podkreślenia wymaga, iż organ I instancji odmówił udzielenia pozwolenia wodnoprawnego wnioskodawcy, tym samym sytuacja ta nie miała wpływu na sytuację prawną podmiotu tj. Gminy D. Znacząca zmiana jednakże nastąpiła w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji, w wyniku którego udzielono wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego, bowiem udzielone pozwolenie mogło oddziaływać na prawa i obowiązki podmiotu, stąd uzasadniony był udział skarżącego w tymże postępowaniu. Skoro więc dopiero decyzja organu II instancji zmieniła zakres praw i obowiązków – to tym samym skarżący zasadnie swojego interesu prawnego upatrywał w obawie o przyszły sposób korzystania z wody, przy czym z uwagi na stanowisko organu w kwestii braku wpływu przedsięwzięcia wodnoprawnego, nie mógł wykazać go w postępowaniu przed organem odwoławczym.
Strona winna mieć zagwarantowany czynny udział, co wyraża się w tym, że ma nie tylko prawo być obecna "czynnie" przy czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale też prawo do czynnego kształtowania stanu faktycznego, przez prawo żądania przeprowadzenia dowodów (Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego – B. Adamiak, J. Borkowski).Tym samym mogła żądać wyjaśnienia kwestii spornych, wynikających ze stanowiska zajętego już w piśmie z dnia 19 grudnia 2006 roku w którym to piśmie, po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej nie wyraziła zgody na pobór wody z planowanego ujęcia. Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym obejmował przecież nie tylko protokół rozprawy, ale także inne czynności i dokumenty, a skarżąca wykazała, iż nie zawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej czynności procesowe związane z kwestionowaniem treści operatu wodnoprawnego.
Już tylko na marginesie wskazać należy, iż treść udzielonego pozwolenia wodnoprawnego wskazuje na naruszenie przepisu art. 128 ust 1 Ustawy, zgodnie z którym w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, organ winien jednoznacznie określić potrzeby jakim woda ma służyć, potrzeby jako sposoby gospodarowania wodą. Udzielone pozwolenie nie zawiera celu korzystania z wód, a kwestia ta była także kwestią sporną w toku postępowania administracyjnego.
Reasumując, ponownie rozpoznając sprawę organ administracji ustali prawidłowo zakres wniosku, w tym cel korzystania z wód, a przede wszystkim czy brak jest przesłanki negatywnej udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, ustali prawidłowo strony postępowania, a także wyjaśni w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności oddziaływania zamierzonego korzystania z wód.
Stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.
/-/Sz. Widłak /-/M.Ławniczak /-/B. Sokołowska
KS d