Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] - wydaną na podstawie art. 207 i 180 Ordynacji podatkowej, art. 64, 65 § 4 pkt. 2 lit. b i c w zw. z art. 23 § 7, art. 70, art. 209, art. 262 i art. 198 Kodeksu celnego oraz § 5 i § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 02.08.2001r. w sprawie wypadków, w których zgłoszenie celne może być unieważnione po zwolnieniu towarów, szczegółowego trybu postępowania organu celnego przy przeprowadzaniu rewizji celnej, pobieraniu próbek towarów, weryfikacji lub przy unieważnianiu zgłoszeń celnych oraz zwalnianiu towarów (Dz. U. Nr 84, poz. 914) - uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...].05.2002r. w części dotyczącej wartości celnej oraz kwoty długu celnego.
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż po przyjęciu powyższego zgłoszenia celnego oddano próbki importowanego towaru do zbadania do Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych AE w celu ustalenia jego wartości celnej. Po przeprowadzeniu ekspertyzy ustalono, iż ceny sprowadzonej bielizny damskiej (biustonoszy, majtek i kompletów bielizny) podane w fakturze nr [...] z [...].04.2002r. dołączonej do przedmiotowego zgłoszenia były zaniżone w stosunku do jej rzeczywistej wartości, co ustalono m. in. przez ich porównanie z cenami bielizny importowanej z obszaru Dalekiego Wschodu oraz wartością produktów tego typu podawaną w innych zgłoszeniach celnych.
Wartość celną towaru określono przy tym na podstawie metody "ostatniej szansy", określonej w art. 29 Kodeksu celnego m. in. z powodu braku materiału dowodowego dotyczącego cen towarów podobnych lub identycznych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co przedmiotowa bielizna. Organ celny I instancji pomniejszył cenę wykazaną w ekspertyzie dla każdego rodzaju produktu o 70 % marży, 22 % podatku VAT oraz 60 % cła.
W odwołaniu od tej decyzji Firma "A" I. S. wniosła o jej uchylenie w całości, podnosząc zarzut naruszenia art. 23 Kodeksu celnego (poprzez zakwestionowanie ceny towaru podanej na fakturze), art. 29 Kodeksu celnego poprzez nieuzasadnione przyjęcie metody "ostatniej szansy" oraz art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej. Zdaniem odwołującej się organ celny dysponował danymi o cenach towarów podobnych, a ceny podane na przedmiotowej fakturze nie odbiegały od wartości bielizny zawartej w innych zgłoszeniach celnych. Odnosząc się do ekspertyzy biegłego podniesiono, iż nie podano w niej w ogóle bliższych danych o towarze z którym porównywano pobrane próbki, a ustalone na podstawie danych z supermarketów, hurtowni i targowisk ceny, były w istocie cenami detalicznymi, zawierającymi dodatkowe elementy (m. in. prowizje pośredników) zawyżającymi wartość. Kolejną nieprawidłowością było arbitralne ustalenie wysokości marży na poziomie 70 %.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał decyzję organu celnego I instancji w mocy, podzielając poczynione przez niego ustalenia faktyczne i rozważania prawne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. S. wniosła o uchylenie powyższego orzeczenia i uznanie wartości celnej podanej w spornym zgłoszeniu za prawidłową, podnosząc argumenty zawarte w odwołaniu. Zarzuciła m. in. wydanie ekspertyzy cenowej w oparciu o "subiektywne przesłanki" i nie rzetelnie zgromadzone dowody.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organy celne obu instancji naruszyły w toku przedmiotowego postępowania celnego zasadę dążenia do prawdy obiektywnej - wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią art. 85 § 1 Kodeksu Celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towaru jest zasadniczo wartość transakcyjna - cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny (art. 23 § 1 Kodeksu celnego), ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i 31 ustawy. Organ celny nie może jednak przyjąć wartości transakcyjnej towaru za jego wartość celną, jeżeli z uzasadnionych przyczyn zakwestionował on wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Dokumenty takie stają się niewiarygodne w sytuacji, gdy podana w nich cena transakcyjna w oczywisty sposób budzi wątpliwości, albowiem nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru (ze względu na duże prawdopodobieństwo zaniżenia lub zawyżenia kwoty transakcji). Tylko bowiem rzeczywista wartość towaru może stanowić o jego wartości celnej.
W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej importowanej bielizny damskiej, podanej w fakturze zakupu uznając, że jest ona zaniżona w stosunku do rzeczywistej wartości handlowej. Ustalenie wartości celnej towarów w sytuacji, gdy wartość transakcyjna zostaje odrzucona przez organy celne, następuje stosownie do okoliczności przy wykorzystaniu metod, które zostały określone kolejno w art. 25 Kodeksu celnego (czyli według wartości transakcyjnej identycznych towarów), art. 26 (według wartości transakcyjnej podobnych towarów), art. 27 (przyjmując cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach) lub art. 28 (według wartości kalkulowanej), a dopiero gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie tych metod jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., Porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu oraz przepisami tytułu II, działu III Kodeksu celnego ("Wartość celna towarów").
W ocenie Sądu organy celne nie uzasadniły w wystarczający sposób braku podstaw do ustalenia wartości celnej towaru za pomocą zasad określonych w art. 25-28 Kodeksu celnego, co skutkowało według nich koniecznością zastosowania metody "ostatniej szansy", opisanej w art. 29 Kodeksu celnego. Wątpliwość budzi przede wszystkim fakt powołania się przez nie na dane zawarte w zgłoszeniu celnym nr [...], które było podstawą do zakwestionowania spornej faktury handlowej [...] z [...].04.2002r. Skoro bowiem ceny podane w tym zgłoszeniu porównano z ceną widniejącą na powyższej fakturze to należało uznać, iż zdaniem samych organów dotyczy ona w istocie towaru podobnego, sprzedanego i wprowadzonego na polski obszar celny w zbliżonym czasie, co ewentualnie uzasadniałoby skorzystanie przy ustalaniu wartości celnej importowanej bielizny z metody określonej w art. 26 Kodeksu celnego. Tymczasem organy celne w uzasadnieniach swoich orzeczeń stwierdziły arbitralnie, iż nie posiadały materiału dowodowego dotyczącego cen towarów identycznych czy podobnych, nie czyniąc jednakże szerszych rozważań w tym zakresie.
Wątpliwości Sądu budzi ponadto sposób ustalenia wartości celnej importowanej bielizny na zasadzie art. 29 Kodeksu celnego, a zatem z wykorzystaniem danych dostępnych na polskim obszarze celnym. W tym celu organ celny zlecił przeprowadzenie wyceny spornej bielizny Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej. W ekspertyzie wykonanej w dniu [...].06.2002r. opisano próbki odzieży podając ich ceny hurtowe netto, pochodzące z hurtowni i targowisk - k. 32-33 akt administracyjnych. W piśmie z dnia [...].11.2002r. biegły dodał informację, iż bielizna przyjęta do wyceny była porównywana do "bielizny o podobnej charakterystyce, pochodzącej z Wietnamu, Chin oraz innych państw tego regionu".
Zdaniem Sądu powyższa opinia jako zbyt lakoniczna i niejednoznaczna nie mogła stanowić podstawy do precyzyjnego określenia wartości celnej towaru, a jej wykorzystanie przez organy celne w niniejszym postępowaniu oznaczało naruszenie przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, wprowadzającego nakaz dążenia do prawdy obiektywnej poprzez dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim podnieść należy, iż w przedmiotowej ekspertyzie nie wskazano praktycznie w ogóle, z jakim konkretnie towarem (i jakiego pochodzenia) porównywano badaną bieliznę - informacja o pochodzeniu towaru z krajów obszaru Chin i Azji Południowo - Wschodniej była bowiem z oczywistych powodów niewystarczająca. Nie podano też z jakich elementów składały się ceny poszczególnych rzeczy, czy zawierały prowizje pośredników w obrocie towarem, koszty składowania, bonifikaty różnego typu itd.
Ze względu na powyższe okoliczności zasadny był zarzut strony skarżącej odnośnie oparcia się w dokonywanym porównaniu cenowym na danych z supermarketów, targowisk i hurtowni prowadzących w rzeczywistości głównie sprzedaż detaliczną, a nie na danych pochodzących od profesjonalnych importerów bezpośrednich, co przyznał sam biegły w piśmie z dnia [...].09.2003r. Równie arbitralne było przyjęcie przez organy celne marży handlowej na poziomie 70 %. Jej wysokość jest przecież indywidualną sprawą danego przedsiębiorcy, wobec czego może się ona kształtować np. na poziomie dużo wyższym.
Z powyższych względów przedmiotowa opinia biegłego towaroznawcy nie spełniała kryteriów określonych w art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, gdyż nie dostarczyła ona w istocie wyczerpujących danych, niezbędnych do prawidłowego określenia wartości celnej towaru.
Rozpatrując sprawę ponownie rzeczą organów celnych będzie uwzględnienie przedstawionych wyżej uwag (w szczególności dotyczących konieczności sporządzenia uzupełniającej opinii biegłego), a także zmian stanu prawnego spowodowanych ustawami z dnia 19.03.2004 r. - Prawo celne i Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622, 623).
Z powodu wydania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z naruszeniem przepisów postępowania (art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego oraz art. 29 Kodeksu celnego), które mogło mieć istotny wpływ na jego wynik, Sąd orzekł o jej uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 "c" ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).
O kosztach postanowiono w myśl art. 200, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w myśl art. 152 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/M. Kosewska /-/T. Geremek /-/B. Sokołowska
/za nieobecnego sędziego/ T. Geremek