Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia... 2014 r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.; dalej: "u.s.u.s."), odmówił J. umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące: wrzesień 2011 r. oraz od maja 2012r. do lipca 2014 r. w łącznej kwocie... zł.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia... 2014 r. skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W toku postępowania ustalono, że strona prowadzi działalność gospodarczą, jednocześnie pobiera emeryturę wypłacaną przez Oddział ZUS w X. w kwocie... zł miesięcznie i osiąga dochody z tytułu zatrudnienia w wysokości... zł miesięcznie. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Wobec strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Na stałe miesięczne wydatki składają się opłaty związane z utrzymaniem w kwocie...zł oraz koszty związane z leczeniem, których wysokość wynosi... zł.
Organ wskazał, że sytuacja strony została ustalona na podstawie dokumentów i oświadczeń złożonych w toku postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, z których w szczególności zostały wzięte pod uwagę: wniosek o umorzenie z dnia... 2014 r., oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej pełnej księgowości z dnia... 2014r., PIT-28 za lata 2011-2013, formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia... 2014 r., oświadczenie z dnia... 2014 r., wyciąg z rachunku z dnia... 2014 r.
W ocenie organu, w świetle przepisów art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s., § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365; dalej: "rozporządzenie z dnia 31 z dnia 31 lipca 2003 r.") oraz art. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej (Dz.U. z 2007r. Nr 59, poz. 404 z późn. zm.), nie zaistniały podstawy do uznania, że sytuacja strony wyczerpuje przesłanki stanowiące uzasadnienie dla umorzenia zadłużenia z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego.
J. złożył w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zgadzając się z uzasadnieniem przyczyn odmowy umorzenia.
Decyzją z dnia... 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia... 2014 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
Organ wskazał, że z ponownej analizy sprawy wynika, że nie zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia w świetle przepisu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej z dniem.. 2014 r. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego miesięczne dochody wynoszą.... zł. Stałe wydatki miesięczne strony wynoszą... zł. Z dostarczonego rachunku bankowego wynika, że skarżący regulował zobowiązania kredytowe. Niezależnie od tego wobec strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, z tytułu którego ze świadczeń strony są dokonywane potrącenia na rzecz komornika sądowego w wysokości... zł miesięcznie. Przy czym skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki... z 1991 r., który może stanowić przedmiot egzekucji.
Zakład uznał, że nie może przedkładać celowości spłaty zadłużenia wobec innych wierzycieli ponad obowiązek uregulowania zaległości wobec Funduszu, tym samym działać na szkodę FUS, który jest źródłem finansowania świadczeń emerytalno-rentowych. W ocenie Zakładu, uwzględniając całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak jest podstaw do zakwalifikowania sytuacji materialnej oraz zdrowotnej wnioskodawcy jako stanu wskazanego w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w przywołanym rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Według organu, umorzenie zaległości jest instytucją wyjątkową i nie zachodzi konieczność jego zastosowania.
J. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie, wskazując, że nie przyjmuje uzasadnienia decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał wszechstronnej oceny tych ustaleń. Do tak ustalonego stanu faktycznego organ zastosował właściwe przepisy prawa materialnego, co znalazło potwierdzenie w uzasadnieniu decyzji.
W myśl art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z tym zastrzeżeniem, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie m.in. stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne (art. 32 u.s.u.s.).
W świetle § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Nie ulega zatem wątpliwości, że w art. 28 ust. 1–3 u.s.u.s. ustawodawca dopuścił możliwość umorzenia w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek, jeżeli zachodzi ich całkowita nieściągalność, natomiast w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek – przesłankę całkowitej nieściągalności zastąpiono istnieniem ich ważnego interesu przemawiającego za koniecznością umorzenia należności. Przy umarzaniu nieopłaconych przez nich należności nie stosuje się wymogu zaistnienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, lecz ocenia niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny po ewentualnym opłaceniu należności, z uwzględnieniem jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej (zob. wyroki NSA: z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 650/08; z dnia 25 sierpnia 2010 r. sygn. akt II GSK 724/09 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/)
Podkreślić należy, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Z jednej strony na uznaniu opiera się decydująca dla rozstrzygnięcia ocena, czy skutki odmowy umorzenia byłyby zbyt ciężkie dla zobowiązanego i jego rodziny, a z drugiej strony ZUS musi wziąć pod uwagę stan swoich finansów (zob. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1565/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jakkolwiek jednak decyzje wydawane przez ZUS w tego rodzaju sprawach mają charakter uznaniowy, to jednak uznanie administracyjne w żadnym razie nie może oznaczać dowolności. Rolą Sądu jest kontrola orzeczenia organu pod kątem zgodności z obowiązującym prawem.
Zgodnie z art. 7 k.p.a., organ administracji publicznej powinien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wpływającą na kwestię odpowiedniego rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu. Organ powinien co do zasady przeprowadzać niezbędne dowody z urzędu. Nie znaczy to jednak, że sama strona jest całkowicie zwolniona z realizacji tego obowiązku, zwłaszcza gdy nieudowodnienie danej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Nie ma wobec tego wątpliwości, że w sprawach z wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek strona powinna aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym poprzez wskazywanie odpowiednich okoliczności i dowodów uzasadniających podjęcie przez organ rozstrzygnięcia korzystnego dla zobowiązanego.
W postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu składek zadaniem organu jest precyzyjne i wyczerpujące ustalenie danych o stanie rodzinnym, majątkowym i zdrowotnym strony oraz o jej możliwościach finansowych (w tym zarobkowych). W ocenie Sądu, w niniejszym przypadku organ sprostał tym wymogom, gdyż poczynił ustalenia na podstawie kompletnego materiału dowodowego. Dokonane ustalenia, jak i ich ocena w kontekście przesłanek umorzenia należności składowych, nie wzbudziły zastrzeżeń Sądu.
Organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie zachodziła całkowita nieściągalność długu ani ważny interes strony przemawiający za koniecznością umorzenia należności. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego miesięczne dochody wynoszą... zł. Stałe wydatki miesięczne strony wynoszą zaś... zł. Ponadto wobec strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, z tytułu którego ze świadczeń strony są dokonywane potrącenia na rzecz komornika sądowego w wysokości... zł miesięcznie. Przy czym skarżący posiada składniki majątkowe, z który możliwe jest prowadzenie skutecznej egzekucji, która nie doprowadzi do stanu całkowitej nieściągalności zaległości.
Należało wobec tego zgodzić się z organem, że skarżący nie uprawdopodobnił, że spłacenie należności jest zupełnie niemożliwe obecnie, jak i w przyszłości. Skarżący nie wykazał także, by w sprawie zaistniały szczególne, wyjątkowe okoliczności mogące być podstawą uwzględnienia wniosku.
Organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wbrew jednak oczekiwaniom strony skarżącej wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnień decyzji. Nie wzbudziły też zastrzeżeń Sądu z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego.
Należy wskazać, że w zakresie przyznania ulgi skarżący może ponownie złożyć wniosek o ulgę w spłacie należności z tytułu składek, jeżeli wykaże istnienie lub pogorszenie jej sytuacji życiowej, istnienie ważnego interesu, który uniemożliwia spłatę należności z tytułu składek.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają prawu, wobec czego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.