Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 22 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Po 505/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia... listopada 2013 r., nr..., na podstawie art. 21 § 1 pkt. 2 i § 5, art. 47 § 1 i § 2, art. 53 §1 i § 4, art. 68 § 2, art. 207, art. 210, art. 245 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), art. 2 - 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613), Prezydent Miasta... orzekł o:

1. - uchyleniu w części decyzji z dnia 17 stycznia 2013 r. w sprawie ustalenia X podatku od nieruchomości za 2013 r., tj. w zakresie opodatkowania powierzchni budynków mieszkalnych i pozostałych,
2. - ustaleniu wysokości zobowiązania podatkowego i sposobu płatności z uwzględnieniem nowych okoliczności faktycznych w podatku od nieruchomości za rok 2013, po wznowieniu postępowania podatkowego w wysokości... zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wyjaśnił, że ustalił podatek od nieruchomości za 2013 r. dotyczący nieruchomości położonej w... w stosunku do X od: pozostałych gruntów o powierzchni... m kw., budynków mieszkalnych (wysokość 1,40 - 2,20) o powierzchni użytkowej... m. kw., budynków mieszkalnych (wysokość pow. 2,20 m) o powierzchni użytkowej....m kw., pozostałych budynków (wysokość powyżej 2,20 m) o powierzchni użytkowej...m kw.

Organ wskazał, że powyższe dane wynikają z kontroli przeprowadzonej przez pracowników Urzędu. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że... m kw. budynku mieszkalnego nr... oraz... m kw. budynku "innego mieszkalnego" nr... wykorzystywana jest na działalność gospodarczą firmy Z. Podatnik nie wniósł zastrzeżeń do protokołu kontroli, wobec czego organ przyjął powierzchnie dotyczące gruntów i budynków ustalone podczas kontroli. Funkcje budynków ustalono na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków oraz ustaleń pokontrolnych.

Podatnika wezwano do skorygowania złożonej w dniu 9 września 2013 r. informacji, jednak nie złożył korekty.

W rezultacie złożonego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w... decyzją z dnia... lutego 2014 r., nr..., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że jest związany danymi z ewidencji gruntów i budynków, co wynika bezpośrednio z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jest to dokument o charakterze urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej i można przeprowadzać dowód przeciwko danym w niej zawartym, ale strona nie może posługiwać się danymi z aktu notarialnego nie odzwierciedlającymi stanu faktycznego.

W wyniku kwestionowanej kontroli organ ustalił, że w 2012 r X była właścicielem działek o numerach ewidencyjnych:... i... o powierzchni... ha gruntów pozostałych. Powierzchnia budynków mieszkalnych wynosi...m kw. a budynków pozostałych... m kw. Stawki dla podatku od nieruchomości i podatku rolnego organ ustalił na podstawie obowiązujących przepisów podatkowych prawa miejscowego.

Organ drugiej instancji stwierdził, że podatnik został prawidłowo pouczony o prawie do złożenia zastrzeżeń pokontrolnych i z tego uprawnienia nie skorzystał skutecznie. Z tego względu organ na podstawie art. 291 § 3 Ordynacji podatkowej uznał, że strona nie kwestionuje ustaleń kontrolnych. Po wezwaniu organu pierwszej instancji przesłała informację podatkową, ale nie uwzględniła danych ustalonych podczas przeprowadzanej kontroli. Dane przekazane przez nią nie uwzględniały wobec tego stanu faktycznego.

Niezasadny był ponadto zarzut strony dotyczący nieuwzględnienia powierzchni budynków oraz ich funkcji zgodnie z treścią aktu notarialnego, na podstawie którego nabyto przedmiotową nieruchomość.

W skardze X, reprezentowana przez adwokata, zarzuciła decyzji SKO w...

1. - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że budynek nr.... należący do skarżącej był zajęty przez Z na działalność gospodarczą i w konsekwencji nieprawidłowe naliczenie jej podatku;
2. - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pomieszczenie w budynku nr... o pow.... m kw. było przeznaczone na magazyn do działalności gospodarczej męża skarżącej i w konsekwencji nieprawidłowe naliczenie podatku skarżącej;
3. - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że konstrukcja stalowa na gruncie skarżącej jest reklamą co doprowadziło do nieprawidłowego naliczenia podatku;
4. - naruszenie prawa procesowego – art. 7 i 107 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności pominięcie w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu decyzji obowiązku potrącenia przez organ kwoty podatku już uiszczonego przez skarżącą w latach 2008 - 2013.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że lokal od skarżącej wynajmował dla celów mieszkalnych z prowadzący działalność gospodarczą.... Podał on omyłkowo co Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, że miejscem wykonywania przez niego działalności gospodarczej jest nieruchomość przy..... Działalność gospodarczą wykonywał on głównie w terenie. Z tego względu niezasadne było naliczanie podatku według stawek dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W pomieszczeniu w budynku nr... o pow.... m kw nie ma magazynu, co strona podnosiła wielokrotnie w toku kontroli. Konstrukcja stalowa na działce nr.... nie jest reklamą, są na tej tablicy wyłącznie treści o charakterze informacyjnym. Skarżąca nie czerpie korzyści materialnych z faktu istnienia tej tablicy.

Organ wniósł o oddalenie skargi, powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy w dniu 22 stycznia 2015 r. Sąd dopuścił dowód z dokumentu – zawiadomienia o zmianie danych ewidencyjnych Prezydenta Miasta...z dnia 12 marca 2014 r. wraz z wydrukiem z kartoteki budynków dotyczącego działki nr... położonej na nieruchomości przy....

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż organy podatkowe obu instancji naruszyły prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w... z dnia 17 lutego 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta...z dnia 13 listopada 2013 r. o uchyleniu w części decyzji z dnia...stycznia 2013 r. w sprawie ustalenia x wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2013 r. w zakresie przedmiotu opodatkowania powierzchni budynków mieszkalnych i pozostałych oraz ustaleniu wysokości tego zobowiązania i sposobu płatności – po wznowieniu postępowania podatkowego. Podstawą wznowienia tego postępowania było stwierdzenie przez organ w postanowieniu z dnia... listopada 2013 r., że w dniu wydania decyzji istniał odmienny stan faktyczny od uwzględnionego przy naliczaniu podatku od nieruchomości za 2013 r. W związku z tym, w ocenie organu, wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej).

Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że w zaskarżonej decyzji organ podatkowy przyjął prawidłowe założenie, według którego organy podatkowe są związane – co do zasady – danymi z ewidencji gruntów i budynków, co wynika z art. 21 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Równocześnie wydruk z rejestru gruntów stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Należy dodać, że zwiększona moc dowodowa dokumentu urzędowego sprowadza się do przyjęcia dwóch domniemań, a mianowicie: prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Moc dowodowa dokumentów urzędowych nie jest jednak absolutna. Funkcjonowanie domniemań związanych z dokumentem urzędowym w postępowaniu podatkowym nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko temu dokumentowi (art. 194 §3 Ordynacji), w tym przeciwko jego wiarygodności.

Należy przy tym zaznaczyć, że możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu względem dokumentu urzędowego w postępowaniu podatkowym nie stoi w sprzeczności z regułą, wedle której zmiany dotyczące danych w ewidencji gruntów i budynków należy dokonywać w odrębnym postępowaniu przed organami ewidencyjnymi. Informacje ujęte w operacie ewidencyjnym nieruchomości, dotyczące na przykład powierzchni czy też przeznaczenia gruntu i budynku, wprowadzone do tego rejestru przez właściwego starostę w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego, wywierają skutki materialnoprawne, mające również wpływ na zawartość danych ewidencji podatkowej nieruchomości (art. 7a ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Dopiero zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków, dokonana przez uprawnione do tego organy geodezyjne, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego.

W powyższej perspektywie należy stwierdzić, że w rozpoznawanym przypadku chodzi jednak nie tyle o kwestionowanie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, lecz o to, czy organy podatkowe wykazały, że istniała podstawa do wznowienia postępowania w sprawie ustalenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r., na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ze względu na zgłoszenie do opodatkowania i – na tej podstawie – opodatkowanie zaniżonych powierzchni budynków. W rezultacie chodzi o stwierdzenie, czy organy miały podstawę uchylenia – w trybie wznowienia postępowania – decyzji z dnia... stycznia 2013 r. w części dotyczącej przedmiotu opodatkowania powierzchni gruntów, budynku mieszkalnego i budynku pozostałego, w zakresie wskazanym w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej.

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Powyższy przepis wskazuje, że aby można było mówić o zaistnieniu tej podstawy wznowienia postępowania, muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności: wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody; nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji; nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję.

Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykły, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej – doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

W myśl art. 245 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję, w której:

1. 1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie;
2. 2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1;
3. 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz:
4. a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo
5. b) wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70.

W realiach rozpoznawanej sprawy organ podatkowy wydał decyzję dotyczącą 2013 r. wyłącznie na podstawie ustaleń z kontroli nieruchomości dokonanej w dniu... maja 2013 r. oraz na podstawie wydruku z rejestru gruntów z dnia...9 grudnia 2013 r.

Należy wskazać, że w 2012 r. Prezydent Miasta... dokonał zmian w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek ewidencyjnych należących do strony (zob. zawiadomienie Prezydent Miasta... z dnia... sierpnia 2012 r.).

Organy podatkowe nie wyjaśniły, jakie znaczenie miały powyższe zmiany w odniesieniu do opodatkowania przedmiotowych nieruchomości w 2013 r. Niemiarodajne w tym względzie są ustalenia kontroli organu z dnia 15 maja 2013 r. oraz dane wynikające z wydruku z rejestru gruntów z dnia... grudnia 2013 r. Organ nie wyjaśnił, czego dotyczyły zmiany w ewidencji nieruchomości skarżącej, które miały miejsce w 2012 r. – czy jedynie zmian funkcji budynku nr... na działce nr... (pow..... m kw.) z "inne niemieszkalne" na "mieszkalne", czy też innych zmian, a w konsekwencji, dlaczego w wydruku z rejestru gruntów z 2013 r. widnieją wyłącznie grunty oznaczonych symbolem "B" – a także, jaki wpływ miały te okoliczności na opodatkowanie przedmiotowych nieruchomości w 2013 r.

W aktach podatkowych rozpoznawanej sprawy brak jest wypisu oraz wyrysu geodezyjnego z ewidencji gruntów i budynków według stanu na styczeń 2013 r. Równocześnie, jak wskazano powyżej, organy podatkowe nie odniosły się do okoliczności istniejących w tym roku podatkowym.

Strona skarżąca podnosiła w toku postępowania podatkowego szereg istotnych okoliczności odnoszących się do przedmiotu sprawy, w tym m.in. wskazując, że: "(...) nastąpiła pomyłka w Wydziale Geodezji i Kartografii, ze złym wskazaniem pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych, i naniesieniem ich błędnie na mapach geodezyjnych" oraz "(...) jest wniosek złożony na początku czerwca 2013 r. w Wydziale Geodezji i Kartografii o naniesienie zmian na mapach" (vide: pismo z dnia 27 czerwca 2013 r.). Okoliczności te zostały przez skarżącą rozwinięte w kolejnych pismach procesowych, w tym w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Pomimo tego organy obu instancji nie zweryfikowały twierdzeń strony w tym zakresie.

Co więcej, organy błędnie przyjęły, że skoro skarżąca nie zgłosiła zastrzeżeń do protokołu kontroli, to nie mogła w toku postępowania jurysdykcyjnego składać prawnie skutecznych oświadczeń. Naruszyły w ten sposób podstawową zasadę procesową, w myśl której organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 123 § 1 Ordynacji).

Ponowienie rozpoznając sprawę organy podatkowe rozważą w pierwszej kolejności, czy zaistniała podstawa do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, tzn. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Przy tym organy powinny działać w zgodzie z przepisami działu IV Ordynacji podatkowej, w tym z postanowieniem zasady prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji), która w odniesieniu do niniejszego przypadku zakłada konieczność zbadania okoliczności faktycznych w czasie, w którym powstał obowiązek podatkowy, czyli w 2008 r. Organy powinny zebrać oraz rozpatrzyć cały niezbędny materiał dowodowy, w tym wypis i wyrys geodezyjny dotyczący spornych nieruchomości według stanu na styczeń 2013 r.

Ponadto organy powinny szczegółowo zweryfikować zasadność argumentów podniesionych przez stronę w pismach procesowych złożonych w toku postępowania, w których podniosła ona zastrzeżenia dotyczące kontroli podatkowej z dnia... maja 2012r. oraz ustaleń poczynionych przez organy w toku postępowania podatkowego.

Zebrane dowody powinny precyzyjnie i dokładnie wskazywać na to, czy zaistniały podstawy do wznowienia postępowania oraz w konsekwencji – do uchylenia decyzji z dnia 16 stycznia 2008 r. i orzeczenia co istoty sprawy, czy też znajdujące się w posiadaniu organu dowody nie pozwalają na przyjęcie ku temu podstaw, w związku z czym istnieje podstawa do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 245 § 1 pkt. 1 i 2 Ordynacji). Tak poczynione ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji, które powinny odpowiadać rygorom z art. 210 Ordynacji podatkowej.

W toku powyższych czynności organy będą respektowały reguły procesowe postępowania podatkowego, w tym zasady: prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz wyjaśniania stronie zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, wobec stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, Sąd orzekł w punkcie I sentencji o uchyleniu decyzji obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270).

Rozstrzygając w punkcie II sentencji o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze treść art. 200 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 461).

W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji postanowiono w punkcie III sentencji na podstawie art. 152 p.p.s.a.