Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia H. Ś. (dalej: "strona", "zobowiązany") na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. (dalej: "NUS") z [...] marca 2020 r., nr [...], o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
NUS wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. tytułów wykonawczych nr [...] i [...], a także nr [...] wystawionego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z [...] grudnia 2019 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P.. Zawiadomienie to doręczone zostało wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] grudnia 2019 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie [...] grudnia 2019 r.
Zobowiązany pismem nadanym [...] stycznia 2020 r. złożył do organu egzekucyjnego skargę na powyższą czynność egzekucyjną, podnosząc że nie była mu znana podstawa wszczęcia postępowania egzekucyjnego, bowiem wcześniej nie otrzymywał korespondencji od organu, która doręczana była osobie nieuprawnionej.
NUS postanowieniem z [...] marca 2020 r., nr [...], oddalił skargę jako bezzasadną.
DIAS – utrzymując w mocy postanowienie I instancji – stwierdził, że analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, że sporna czynność egzekucyjna dokonana została prawidłowo. Zawiadomienie o zajęciu zgodne było ze wzorem określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804). Zostało ono skutecznie doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz stronie. Stosownie do zapisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") organ egzekucyjny wezwał organ rentowy, aby należnej od niego kwoty bez zgody tego organu nie uiszczał zobowiązanemu, lecz przekazał ją na pokrycie należności. Zaskarżona czynność była pierwszą czynnością dokonaną w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], stąd wraz z powyższym zawiadomieniem doręczony został odpis tego tytułu.
W skardze do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a."), 2. art. 35 § 1, art. 54 § 1, art. 79 § 4 u.p.e.a.
Skarżący podniósł, że w 2015 r. wniósł zarzuty wobec tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P.. Do chwili obecnej jednak nie otrzymał rozstrzygnięcia w tej sprawie. Korespondencję w sprawie złożonych zarzutów odebrała osoba, która nigdy nie była domownikiem skarżącego. Była to osoba znana skarżącemu mieszkająca w dalszym sąsiedztwie, lecz w stosunku do niego obca i nie uprawniona do odbioru korespondencji. O fakcie odbioru korespondencji dowiedział się dopiero pod koniec 2019 r. w trakcie wizyty w urzędzie prowadzącym sprawę. Pomimo wniesienia przez skarżącego zarzutów sprawa nie została zawieszona. Organ egzekucyjny dokonał natomiast zajęcia w oparciu o sporne tytuły wykonawcze.
Skarżący wskazał, że doręczone mu zawiadomienie o zajęciu świadczeń zawiera informację, że dochodzona należność wynosi [...] zł. Tymczasem podane w tytułach egzekucyjnych kwoty zaległości są zupełnie odmienne.
W skardze zawarto wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Odnosząc się do kwestii zarzutów wniesionych w 2015 r. organ wskazał, że postępowanie w tej sprawie nie było prowadzone, bowiem organ egzekucyjny postanowieniem z [...] września 2015 r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Kwota w zawiadomieniu o zajęciu, na które wskazuje skarżący, stanowi sumę należności głównej, kosztów i odsetek liczonych do dnia sporządzenia zawiadomienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie ze znajdującym w tym względzie zastosowanie art. 119 pkt 3 in fine ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym pozostaje także w zgodzie z wnioskiem skarżącego wyrażonym w petitum skargi (zob. art. 119 pkt 2 P.p.s.a.). W trybie uproszczonym, o czym stanowi art. 120 P.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] czerwca 2020 r., nr [...], jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. z [...] marca 2020 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. stanowi podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem rozpoznania w sprawie poddanej kontroli tut. Sądu była złożona przez skarżącego, w oparciu o art. 54 § 1 u.p.e.a., skarga na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej (art. 79 § 1 u.p.e.a.). Stosownie do wskazanego art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodzić należy się z twierdzeniami organu egzekucyjnego, że przewidziany w tym przepisie środek zaskarżenia ma charakter subsydiarny, będąc uzupełnieniem innych środków prawnych, jakie przysługują zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. Omawiany środek zaskarżenia służy kontroli prawidłowości podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. art. 1a pkt 2 u.p.e.a.) z perspektywy ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę ich dokonania.
W realiach kontrolowanej sprawy organ nieprawidłowo jednak – przy przeprowadzeniu oceny prawidłowości kwestionowanej przez skarżącego czynności egzekucyjnej – ograniczył się wyłącznie do odnośnych przepisów art. 79 u.p.e.a. oraz wydanego na podstawie art. 67 § 1 u.p.e.a. rozporządzenia Ministra Finansów z 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Organ egzekucyjny pominął natomiast argumentację skarżącego i wynikające z niej ewentualne konsekwencje prawne.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że skarżący w swej argumentacji odnosi się do nie otrzymania od organu egzekucyjnego korespondencji, która odebrana została – zdaniem skarżącego – przez ocenę nieuprawnioną do jej odbioru (vide: treść skargi z [...] stycznia 2020 r., k. [...] akt administracyjnych). W dalszych pismach (vide: zażalenie z [...] marca 2020 r., k. [...] akt administracyjnych), skarżący sprecyzował, że argumentacja ta odnosi się do korespondencji, jaką otrzymać miał w związku z jego zarzutem złożonym [...] sierpnia 2015 r. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący pismem z [...] sierpnia 2015 r. złożył oparty o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji. Postanowieniem z [...] września 2015 r., nr [...], NUS odmówił w tym względzie wszczęcia postępowania. Postanowienie to odebrane zostało przez M. M.. Jak wynika zatem z przywołanego stanowiska skarżącego, kwestionuje on prawidłowość doręczenia rzeczonego postanowienia, podając, że dowiedział się o nim dopiero [...] stycznia 2020 r. Jednocześnie – co w kontekście niniejszych rozważań jest najistotniejsze – w każdym z pism skarżący zwraca uwagę na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 u.p.e.a.
Wobec powyższego zwrócić należy uwagę na to, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. – w brzmieniu sprzed nowelizacji z 30 lipca 2020 r. – zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Jak stanowi zaś art. 35 § 2 u.p.e.a. w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny może dokonać na podstawie tytułu wykonawczego zabezpieczenia na wniosek wierzyciela lub z urzędu. Organ egzekucyjny w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego – które to zawieszenie następuje z mocy prawa, na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., z chwilą zgłoszenia przez zobowiązanego stosownego zarzutu i trwa co do zasady do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu – nie może zatem zasadniczo podejmować dalszych czynności, w tym zwłaszcza stosować dalszych środków egzekucyjnych.
W kontrolowanej sprawie konieczna wobec tego stała się ocena, której to oceny organ egzekucyjny nie dokonał, konsekwencji prawnych, jakie dla toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego – w świetle art. 35 § 1 u.p.e.a. – ma fakt zgłoszenia przez niego [...] sierpnia 2015 r. zarzutu w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i wydania przez NUS postanowienia z [...] września 2015 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w tym zakresie. Organ egzekucyjny powinien bowiem jednoznacznie stwierdzić, czy zgłoszenie rzeczonego zarzutu przez skarżącego doprowadziło w świetle art. 35 § 1 u.p.e.a. do zawieszenia postępowania egzekucyjnego i jaki wpływ na to zawieszenie miało wydanie przez NUS postanowienia z [...] września 2015 r. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z treścią art. 35 § 1 u.p.e.a. zawieszenie postępowania egzekucyjnego trwa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, w konsekwencji czego niezbędne może okazać się także przeprowadzenie oceny odnośnie prawidłowości doręczenia rzeczonego postanowienia.
Brak bowiem skutecznego doręczenia tego postanowienia powodowałby, że w świetle art. 141 § 2 w zw. z art. 61a § 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. nie rozpocząłby biegu termin do jego zaskarżenia, a więc zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. nie stałoby się ono ostateczne. Organ egzekucyjny nie dokonał jakichkolwiek rozważań w powyższym zakresie, arbitralnie przyjmując dopuszczalność dokonania kwestionowanej przez skarżącego czynności egzekucyjnej, przez co dopuścił się istotnego uchybienia wymogom z art. 7 oraz z art. 124 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Wobec nie odniesienia się przez organ egzekucyjny do powyżej wykazanej problematyki niedopuszczalne jest, jako przedwczesne, wypowiedzenie się w jej kwestii przez tut. Sąd, jak również przedwczesna okazała się ocena zasadności dalszych zarzutów skarżącego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania, co do dalszego postępowania, a zwłaszcza przeprowadzi ocenę, której wyraz da w uzasadnieniu, czy w sprawie – wobec zgłoszenia przez skarżącego zarzutów [...] sierpnia 2015 r. – znalazł zastosowanie art. 35 § 1 u.p.e.a., to jest czy doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a jeżeli tak to, jakie znaczenie w tym względzie ma wydanie przez NUS postanowienia z [...] września 2015 r., nr [...], odmawiającego wszczęcia postępowania w zakresie rzeczonego zarzutu.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono, jak w pkt. I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na podstawie art. 200 P.p.s.a., postanowiono w pkt. II. sentencji wyroku.