Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia 19 lipca 2012 r., Prezydent Miasta Poznania, działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. C. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 września 2011 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu opłaty dodatkowej za niewniesienie opłat za parkowanie pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w latach 2006-2009 w łącznej wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie odpis tytułu wykonawczego nr [...] został uznany za doręczony z dniem 14 stycznia 2012 r., zgodnie z art. 44 Kpa, natomiast zarzuty zostały złożone w dniu 25 czerwca 2012 r. (data nadania w placówce pocztowej), tj. po upływie ustawowego terminu do ich wniesienia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. C. wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 44 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że wielokrotnie wskazał Wydziałowi Finansowemu Urzędu Miasta Poznania adres swojej Kancelarii jako adres dla doręczeń we wszelkich sprawach. W tym stanie rzeczy doręczenie w trybie art. 44 Kpa było, zdaniem Skarżącego, nieskuteczne, a co za tym idzie termin do złożenia zarzutów nigdy nie rozpoczął biegu. Stąd też brak było podstaw do stwierdzenia uchybienia terminowi, który nie rozpoczął biegu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 865 ze zm.), art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.).
W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że odpis tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu – w trybie art. 44 Kpa – w dniu 14 stycznia 2012 r. Termin do wniesienia zarzutów upłynął więc 21 stycznia 2012 r. Natomiast Zobowiązany złożył zarzuty w dniu 7 lipca 2012 r., czyli z upływem ustawowego terminu. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wyjaśnił, że Zobowiązany wskazał jako adres do korespondencji adres Kancelarii Adwokackiej J. S. C. – Adwokat w pismach do Prezydenta Miasta Poznania z dnia 1 marca 2010 r., 9 lutego 2011 r. i 16 marca 2011 r., tj. w trakcie postępowania prowadzonego, co prawda przez Prezydenta Miasta Poznania, ale w zupełnie innej sprawie. Treść załączonych pism wskazuje, że dotyczą one najprawdopodobniej podatku od nieruchomości, a więc postępowania odrębnego od niniejszego postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe postępowanie egzekucyjne dotyczy bowiem egzekucji nie podatku od nieruchomości, lecz nieuregulowanych należności z tytułu opłat dodatkowych za niewniesienie opłat za parkowanie pojazdu.
W skardze na powyższe postanowienie J. C. wniósł o jego uchylenie, zarzucając obrazę art. 59 § 1 pkt 2 i art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 7 i art. 77 Kpa w zw. z art. 42 i art. 44 Kpa.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że wielokrotnie (oświadczenia z dnia 1.03.2010 r., 9.02.2011 r., 16.03.2011 r. oraz z dnia 13.10.2010 r.) wskazywał Prezydentowi Miasta Poznania, Urzędowi Miasta Poznania, Wydziałowi Finansowemu, Oddziałowi Egzekucyjnemu w Poznaniu, że jego adresem dla doręczeń we wszelkich sprawach jest siedziba Kancelarii, będąca miejscem wykonywania pracy. Oddziałowi Egzekucyjnemu prowadzącemu czynności w tej konkretnej sprawie z urzędu wiadome było więc, że adres dla doręczeń jest inny niż adres zamieszkania Skarżącego. Zdaniem Skarżącego w przypadku wszczynania postępowania z urzędu na organie ciąży nadto szczególny wymóg ustalenia właściwego adresu dla doręczeń zgodnie z art. 7 i 77 Kpa, ponieważ strona nie wiedząc o wszczęciu postępowania nie mogła być pouczona o skutkach z art. 41 § 2 Kpa.
Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie istniała możliwość doręczenia przesyłki zgodnie z art. 42 § 1 Kpa w miejscu wykonywania pracy Skarżącego. W tej sytuacji zastosowanie fikcji z art. 44 Kpa było, zdaniem Skarżącego, pozbawione podstaw.
Niezależnie od powyższego Skarżący wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że zastosowanie art. 44 Kpa było w tej sprawie zasadne i doręczenie Zobowiązanemu tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu 14 stycznia 2012 r., to biorąc pod uwagę, że biegu terminu przedawnienia wskazanego w art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115) nie przerywa samo wydanie tytułu wykonawczego, lecz pierwsza czynność egzekucyjna, o której zobowiązany został powiadomiony, zobowiązanie do uiszczenia należności za rok 2006 uległo przedawnieniu z końcem roku 2011, a tym samym wygasło, ponieważ pierwsza czynność została podjęta w dniu 14 stycznia 2012 r. Stąd też postępowanie co najmniej w zakresie roku 2006 winno być umorzone z urzędu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Całkowite pominięcie tej bezspornej okoliczności przez Kolegium narusza – zdaniem Skarżącego, zasadę legalizmu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie złożonym w dniu 2 lipca 2013 r. Skarżący ponownie podniósł zarzut przedawnienia należności za 2006 rok objętych tytułem wykonawczym, która to okoliczność, zdaniem Skarżącego, winna być wzięta pod uwagę przez organ egzekucyjny z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Dokonując kontroli zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia według kryterium określonego w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), tj. pod względem zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które uzasadniałoby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd, działając w granicach sprawy i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., pragnie odnieść się do sformułowania rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przypadku stwierdzonego uchybienia terminu do wniesienia zarzutów. Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. nie regulują tej kwestii. Przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. stanowi jedynie, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Natomiast orzecznictwo sądowoadministracyjne nie jest w tej kwestii jednolite. Sąd w składzie orzekającym w niniejszym składzie podziela stanowisko WSA w Gdańsku wyrażone m.in. w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 987/10 (Lex nr 748166), że prawidłowym rozstrzygnięciem w powyższej sytuacji jest odmowa uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. przewiduje bowiem wydanie postanowienia "w sprawie zgłoszonych zarzutów", a zatem w sytuacji, gdy zarzutów nie można uwzględnić, to należy odmówić ich uwzględnienia. Zarzutów nie można zaś uwzględnić, gdy nie są merytorycznie zasadne, a także wówczas, gdy nie zostały spełnione wymogi formalne do ich wniesienia np. uchybiono terminowi do ich wniesienia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 246/09, Lex nr 555012).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organ egzekucyjny wydał postanowienie, w którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów, które w istocie jest postanowieniem w przedmiocie zarzutów, o którym mowa w art. 34 § 4 u.p.e.a. Rozstrzyga ono bowiem o kwestii formalnej zarzutów (uchybieniu terminu do ich wniesienia), zostało wydane na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. (zawiera taką podstawę prawną), ma formę postanowienia, a zobowiązany został pouczony o przysługującym zgodnie z art. 34 § 5 u.p.e.a. zażaleniu, z którego skorzystał i na skutek którego SKO wydało zaskarżone rozstrzygnięcie. Jest ono zatem de facto postanowieniem o nieuwzględnieniu zarzutów z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia.
W związku z powyższym, pomimo, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie nie zostało zredagowane dokładnie w taki sposób, spełnia wymogi takiego rozstrzygnięcia i tym samym postanowienia w przedmiocie zarzutów określonego w art. 34 § 4 u.p.e.a.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, czy doszło do skutecznego doręczenia Zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – w trybie art. 44 § 4 Kpa, a w konsekwencji czy organy prawidłowo stwierdziły uchybienie terminu do wniesienia zarzutów złożonych przez Skarżącego.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przepisy u.p.e.a. nie regulują kwestii doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym, w tym doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zastosowanie w tym zakresie będą zatem miały przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego – z mocy art. 18 u.p.e.a., stosownie do którego, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie więc z art. 42 § 1 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Mieszkaniem, o którym mowa w art. 42 § 1 K.p.a. jest każde miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego - a nie krótkotrwałego tylko - pobytu, umożliwiającego doręczenie mu pisma (por. wyr. SN z dnia 8 listopada 1996 r., II KKN 104/96, OSNKW 1997, z. 5-6, poz. 50). Przepis art. 42 § 1 K.p.a. wskazując miejsca doręczeń (mieszkanie, miejsce pracy) używa spójnika "lub", co oznacza, że nie wskazuje ich kolejności.
Organ egzekucyjny był zatem uprawniony do wyboru jednego ze wskazanych w tym przepisie miejsc doręczeń, znanych organowi dla dokonania doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W tej sytuacji prawidłowe, zdaniem Sądu, było skierowanie przez organ egzekucyjny w niniejszej sprawie odpisu tytułu wykonawczego na adres zamieszkania Zobowiązanego, a w konsekwencji – wobec jego nieodebrania pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki – przyjęcie skutku doręczenia na podstawie art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Należy przy tym dodać, że Skarżący nie wskazywał, że adres zamieszkania, na który organ egzekucyjny przesłał odpis tytułu wykonawczego, był nieprawidłowy czy nieaktualny, dlatego też w przypadku niodebrania przesyłki (pomimo dwukrotnego jej awizowania) przez Zobowiązanego, organ nie miał obowiązku dokonywania ponownego jej doręczenia na drugi ze wskazanych w art. 42 § 1 K.p.a. adresów, tj. w miejscu pracy.
Ponadto należy podkreślić, że zastosowanie skutku doręczenia z art. 44 § 4 K.p.a. nie jest uzależnione od uprzedniego pouczenia o treści art. 44 K.p.a. (tak jak ma to miejsce w przypadku zmiany adresu – art. 41 K.p.a.). Niezależnie od powyższego warto zauważyć, że w przypadku Skarżącego będącego adwokatem nie powinna również budzić wątpliwości znajomość zasad doręczania pism w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym).
Odnosząc się do zarzutów skargi, które w istocie sprowadzały się do tego, że odpis tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie winien zostać doręczony Skarżącemu na wskazany przez niego adres do korespondencji, znany organowi egzekucyjnemu z urzędu, należy wyjaśnić, że przepisy K.p.a. nie przewidują wprost obowiązku dokonywania doręczeń na wskazany adres do korespondencji. Mając jednak na uwadze skuteczność doręczeń oraz ich dokonywanie w sposób najmniej uciążliwy dla adresata, w praktyce przyjmuje się, że organ powinien taki adres uwzględnić, kierując nań korespondencję, jeżeli strona wyraźnie tego zażąda w określonej sprawie. W okolicznościach niniejszej sprawy należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje w momencie doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Dopiero więc od momentu skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego organ egzekucyjny ma do czynienia ze stroną, której uprawnienia są regulowane w u.p.e.a. oraz w K.p.a. – w zakresie określonym w art. 18 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1122/05, Lex nr 190707).
W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego jako pierwsze doręczenie w sprawie egzekucyjnej (dopiero wszczynanej poprzez to doręczenie) powinno nastąpić zgodnie z art. 42 § 1 K.p.a., czemu czyni zadość dokonane w niniejszej sprawie doręczenie odpisu tytułu wykonawczego na adres zamieszkania Zobowiązanego. Dopiero bowiem dokonanie tego doręczenia, a tym samym wszczęcie postępowania egzekucyjnego i ustanowienie strony tego postępowania umożliwia ewentualne wydanie przez tę Stronę dyspozycji organowi egzekucyjnemu co do adresu, na który należy kierować do niej korespondencję. W tej sytuacji całkowicie pozbawione podstaw jest twierdzenie Skarżącego w niniejszej sprawie, że na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (doręczenia tytułu wykonawczego) organ egzekucyjny winien poszukiwać z urzędu adresu do doręczeń zobowiązanego. Powyższego nie zmienia również okoliczność, że w niniejszej sprawie organ dysponował adresem do korespondencji wskazanym przez Zobowiązanego w innych sprawach prowadzonych w Urzędzie Miasta Poznania.
Skarżący podnosił, że wielokrotnie wskazywał Prezydentowi Miasta Poznania adres do korespondencji, jednakże - jak słusznie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu wskazanie tego adresu do korespondencji dotyczyło innych spraw Skarżącego, w zakresie podatku od nieruchomości, nie mających związku z przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym. Świadczy o tym wprost treść powołanych przez Skarżącego pism z dnia 1 marca 2010 r., 9 lutego 2011 r. i 16 marca 2011 r. znajdujących się w aktach administracyjnych, kierowanych do Urzędu Miasta Poznania, Wydział Finansowy, Oddział Podatku od Nieruchomości Osób Fizycznych, Rolnego i Leśnego i dotyczących w sprawach dotyczących podatku od nieruchomości oraz załączonego do skargi oświadczenia z dnia 13 października 2010 r. (które stanowiło załącznik do pisma z dnia 9 lutego 2011 r., co wynika z treści tego ostatniego pisma), w którym zawarto sformułowanie: "wszelką korespondencję dotyczącą mojej osoby jako płatnika należy kierować na następujący adres do korespondencji".
W tej sytuacji nie sposób uznać za skuteczne wskazanie adresu do korespondencji na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, które nie dotyczyło podatku od nieruchomości i w którym Skarżący występował nie jako płatnik, lecz jako zobowiązany, a ponadto postępowanie to miało dopiero zostać wszczęte poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego. W konsekwencji raz jeszcze należy stwierdzić, że organ egzekucyjny w niniejszej sprawie prawidłowo skierował odpis tytułu wykonawczego na adres zamieszkania Skarżącego. W konsekwencji wobec jego nieodebrania pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki, prawidłowo stwierdzono również tzw. fikcję doręczenia – na podstawie art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Jak wynika z akt administracyjnych pierwsze awizo miało miejsce w dniu 30 grudnia 2011 r. i nie zostało podjęte pomimo ponownego awizowania (w dniu 9 stycznia 2012 r.), wobec czego należało uznać je za doręczone – zgodnie z art. 44 § 4 i § 1 K.p.a. – z dniem 13 stycznia 2012 r., a nie jak przyjęły organy – 14 stycznia 2012 r. Powyższe uchybienie w zakresie obliczania terminu doręczenia nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ 7 – dniowy termin do wniesienia zarzutów upływał z dniem 20 stycznia 2012 r., a zarzuty zostały wniesione przez Skarżącego dopiero w dniu 7 lipca 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), a więc po upływie tego terminu, a jednocześnie Skarżący nie wnioskował o jego przywrócenie. W tej sytuacji stwierdzenie, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, jest, zdaniem Sądu, zgodne zarówno ze stanem faktycznym, jak i prawnym.
Na uwagę nie zasługiwały również zarzuty Skarżącego dotyczące nieuwzględnienia przedawnienia zobowiązania za rok 2006, objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym już z tego względu, że dotyczą one meritum sprawy egzekucyjnej i jako takie wykraczają poza granice niniejszej sprawy dotyczącej wyłącznie kwestii proceduralnej - uchybienia terminu do wniesienia zarzutów. Stąd nie mogły być one przedmiotem rozważań zarówno organu egzekucyjnego, jak i Sądu, który zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. jest związany granicami sprawy. Podniesiona przez Skarżącego kwestia przedawnienia byłaby przedmiotem badania w przypadku skutecznego wniesienia zarzutów, tj. z zachowaniem warunków formalnych przyjęcia ich do merytorycznego rozpoznania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca z uwagi na prawidłowo stwierdzone uchybienie terminu do wniesienia zarzutów.
W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszeń prawa zarzucanych w skardze, a uchybienia stwierdzone przez Sąd z urzędu nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.