Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...], nr [...]. Tego samego dnia pełnomocnik skarżącego wniósł o zwolnienie od opłaty za sporządzenie i dostarczenie w/w wyroku z uzasadnieniem ze względu na bardzo trudną sytuację majątkową skarżącego oraz dużą ilość rozpoznanych spraw oraz będących jeszcze w toku co czyni niemożliwym uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Na wezwanie Sądu I. H. przesłał wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów, w którym wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku. Od 2005 roku skarżący zarabia 900,00 zł brutto z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu spółki A. Ponadto oświadczył, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych, gdyż obecnie nie posiada dostatecznych środków finansowych, a przeciwko niemu toczą się postępowania egzekucyjne. Jego wierzytelności zostały zajęte przez organy administracji celnej i podatkowej, a jego rachunki bankowe zostały zlikwidowane w związku z zaległościami celnymi i podatkowymi. W latach 2006 – 2009 jedynym źródłem dochodu skarżącego było zatrudnienie w spółce A, które pozwala mu zachować minimum egzystencji – zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe, czego dowodem są składane zeznania podatkowe i oświadczenia majątkowe.
Jednocześnie wraz z wnioskiem pełnomocnik złożył pismo, w którym wniósł o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi oraz przeprowadzenie dowodu z akt sprawy wniesionej do WSA w Poznaniu (sygn. akt III SA/Po 569/08), to jest tej samej sprawy, w której wcześniej częściowo zwolniono skarżącego od kosztów sądowych na okoliczność sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Wskazał przy tym, że koszty miesięcznego utrzymania I.H. kształtują się na poziomie 1.000,00– 1.200,00 zł, a dodatkowo część kosztów utrzymania jest regulowana przez jego rodziców, a koszty rozkładają się na większą liczbę osób i niemożliwe jest przedstawienie rachunków, które odnosiły się wyłącznie do osoby skarżącego. Oprócz informacji zawartych we wniosku I.H. jego pełnomocnik wskazał, że skarżący osiąga przychody, które nie wystarczają na pokrycie wysokich kosztów sądowych. Gdyby skarżący przeznaczył pieniądze uzyskane od rodziców oraz tytułem pełnionej funkcji na pokrycie kosztów sądowych, sam pozostałby bez środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Na skarżącym ciąży szereg tytułów egzekucyjnych, przy czym są one regularnie umarzane ze względu na bezskuteczność działań egzekucyjnych w związku z brakiem jakiegokolwiek majątku skarżącego, który podlegał by egzekucji administracyjnej. Wszystkie rachunki bankowe, kredytowe i konta skarżącego zostały zajęte w toku egzekucji i skarżący nie posiada na nich żadnych środków. Skarżący nie uiszcza pełnomocnikowi należności za prowadzenie spraw, gdyż pełnomocnik skarżącego, do czasu zakończenia postępowań, zrezygnował ze swojego wynagrodzenia. Skarżący pozostaje w faktycznej separacji z żoną (gdyż nie jest w stanie ponieść kosztów rozwodu), a jakiekolwiek próby uzyskania informacji, czy dokumentów od żony, kończą się niepowodzeniem, w związku z porozumieniem majątkowym z dnia 30 sierpnia 2001 r. i faktyczną sytuacją skarżącego. W chwili obecnej Skarżący zamieszkuje w domu należącym do rodziców, którzy nie wyrażają zgody na jego zameldowanie ze wzglądu na toczące się postępowania egzekucyjne.
Skarżący uiścił dotąd wpisy na łączną kwotę 19.729,00 zł, ale został zobowiązany do zapłaty wpisów od skarg na łączną kwotę ponad 600.000,00 zł. Wysokość zobowiązań z tego tytułu będzie jeszcze większa, ponieważ toczy się kilkaset spraw przed organami celnymi oraz sądami administracyjnymi. Z uwagi na ich ilość i wysokość kolejnych opłat sądowych, skarżący nie posiada już środków finansowych na dalsze opłacanie wpisów od skarg, a mimo usilnych prób nie jest w stanie zdobyć środków na pokrycie kosztów sądowych, gdyż zdolność kredytową utracił już dawno temu.
Natomiast każda próba zwrócenia się o pożyczkę do rodziny lub znajomych kończy się odmową. Wobec takiego stanu rzeczy, jedynym sposobem ochrony praw skarżącego w niniejszym postępowaniu jest złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie pełnomocnik podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwolnił skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wielu sprawach.
Wraz ze skargą kasacyjną pełnomocnik skarżącego wniósł o zwolnienie skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej i przedłożył wypełniony przez I. H. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych wraz z identycznym uzasadnieniem jak wcześniejszy wniosek.
Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Konstrukcja prawna cytowanych przepisów wskazuje, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że jego aktualna sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednak ciężar procesowy wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa za każdym razem na wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie analiza oświadczeń oraz dokumentów źródłowych złożonych przez skarżącego uzasadnia wniosek, iż sytuacja materialna nie pozwala skarżącemu na wygospodarowanie środków na uiszczenie w niniejszej sprawie wpisu sądowego przy ograniczeniu wydatków do granic koniecznych kosztów służących zaspokojeniu niezbędnych i uzasadnionych potrzeb życiowych. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż jedynym źródłem dochodu skarżącego jest wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, które wynosi 900 zł brutto. Uzyskiwane dochody skarżący w całości przeznacza na koszty bieżącego utrzymania. Poza tym skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, wartościowych przedmiotów) ani nieruchomości, a rachunki bankowe skarżącego są zajęte w związku z prowadzonymi postępowaniami celnymi i podatkowymi. Powyżej przedstawiona sytuacja materialna skarżącego ze szczególnym uwzględnieniem uzyskiwanych dochodów na minimalnym poziomie pozwala zatem przyjąć, że uiszczenie opłaty kancelaryjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku oraz uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej przekracza możliwości finansowe skarżącego.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.
/-/ Robert Talaga