Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 października 2008 r. I. C. – T. wniosła do Wojewody o zmianę aktu określonego przez nią jako decyzja Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego oraz uznanie, że został on wydany z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż na mocy kwestionowanego aktu administracyjnego odebrano majątek ziemski C. właścicielowi T. C. Zmarł on w 1938 r., a jego jedynym spadkobiercą został ojciec wnioskodawczyni Z. L. C. I. C. – T. zażądała wobec tego od Wojewody "wycofania" dokumentu z 23 sierpnia 1946 r., który stanowił podstawę wpisu do księgi wieczystej majątku ziemskiego C. W odpowiedzi na powyższy wniosek Wojewoda pismem nr [... ] wyjaśnił wnioskodawczyni, iż powyższy akt administracyjny stanowił zaświadczenie będące podstawą do dokonania wpisu do księgi wieczystej a nie decyzję administracyjną, wobec czego przedmiotowy wniosek nie mógł zostać rozpoznany w trybie administracyjnym (art. 156 czy art. 158 § 2 kpa). W przypadku żądania orzeczenia przez organ administracji, czy przedmiotowa nieruchomość przeszła na rzecz państwa na podstawie art. 2 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 Nr 3, poz. 13) organem właściwym jest wojewoda.
I. C. – T. złożyła wniosek tej treści do Wojewody w piśmie z dnia 15 czerwca 2007 r., a wszczęte postępowanie zostało zawieszone na mocy postanowienia z dnia 17 lipca 2008 r. (wydanego w trybie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa).
W przypadku, gdy podstawą przejścia prawa własności nieruchomości był art. 2 ust. 1 lit. b powyżej cytowanego dekretu, to spadkobierca byłego właściciela działki mógł żądać ustalenia przez sąd powszechny nieistnienia przejścia z mocy prawa danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Identyczny tryb dochodzenia roszczeń przez byłych właścicieli lub ich spadkobierców obowiązuje w przypadku przejęcia nieruchomości na podstawie art. 2 lit. 1 c dekretu.
I. C. – T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, nazywając ją "wnioskiem", żądając stwierdzenia, iż organem właściwym do rozpoznania jej wniosku z dnia 2 października 2008 r. jest Urząd Wojewódzki. W skardze wskazywała pismo Wojewody określając je jako decyzja.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że jego pismo nie miało cech decyzji administracyjnej, której legalność podlegałaby badaniu w drodze postępowania sądowoadministraycjnego. W piśmie tym wyjaśniono jedynie, jakie środki prawne mogą zostać potencjalnie wykorzystane przez wnioskodawczynię przy dochodzeniu jej praw związanych ze sporną nieruchomością. Z dokumentu tego nie wynikała jakakolwiek wola władczego rozstrzygania o wniosku skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 1 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, zaskarżalne postanowienia oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji dotyczące uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Stanowiące przedmiot skargi pismo Wojewody z dnia 21 października 2008 r. nie może zostać w ocenie Sądu uznane za żadne z powyżej wymienionych aktów lub czynności z zakresu administracji. W orzecznictwie i doktrynie podnosi się, iż decyzją administracyjną jest wyłącznie władcze, zewnętrzne i jednostronne oświadczenie woli organu określające sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie (zob. m. in. B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 19-20). W piśmie Wojewody nie dokonano władczego rozstrzygnięcia o jakichkolwiek prawach czy obowiązkach strony skarżącej (o charakterze materialnoprawnym lub procesowym), wskazując jej jedynie możliwe tryby postępowania dotyczącego żądania zwrotu nieruchomości, zależnie od przyjętej podstawy prawnej przesądzającej o jej przejściu na rzecz Skarbu Państwa. Pismo Wojewody nie stanowi też postanowienia czy aktu innego rodzaju lub czynności materialno - technicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków skarżącej.
Z tego względu należało uznać, iż skarga na pismo Wojewody z dnia 21 października 2008 r. jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ubocznie wskazać należy, iż rację ma organ w odpowiedzi na skargę, że w przypadku ewentualnego uznania powyższego pisma za zaskarżalny akt administracyjny, skarga podlegałaby odrzuceniu z powodu niewyczerpania obligatoryjnego trybu wniesienia środka zaskarżenia wskazanego w art. 52 § 1 cytowanej już ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych samych względów, o których mowa powyżej nie można bowiem uznać wydane przez Prezesa Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego zaświadczenie z dnia 23.08. 1946r. adresowane do Sądu Grodzkiego w G., za decyzję.
/-/ M. Górecka
D.W.d