Uzasadnienie
W dniu [...] roku Zarząd Spółki A złożył do Starostwa wniosek o wpis do ewidencji gruntów aktualnego wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie A. We wniosku wskazano, iż Ogólne Zebranie Członków Spółki uchwaliło aktualny wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, a nadto wnioskodawca domagał się w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku (Dz.U. Nr 30, poz. 168) - Kodeks postępowania administracyjnego zmiany decyzji ostatecznej pierwotnie ustanawiającej wspólnotę, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa.
W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] o Nr [...] Starosta umorzył postępowanie w sprawie ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków aktualnego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej miasta [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wykaz osób uprawnionych ustalony został już decyzją Prezydium z dnia [...] wydanej na podstawie art. 8 ust. 2 i art. 1 i 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 ze zmianami). Organ I instancji uznał także, iż obecnie organem właściwym do ustalenia wykazu jest starosta, ale zdaniem organu dotyczy to takich sytuacji, gdy decyzja ustalająca wykaz w ogóle nie została wydana, a w sytuacji będącej przedmiotem rozpoznania wydając ponownie decyzję o ustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie organ naruszyłby uprawnienia spadkobierców.
Od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odwołanie złożył zarząd spółki A. Jako zarzut podniesiono naruszenie przepisów proceduralnych tj. art. 105 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz artykułów 18 ust. 2 zdanie drugie i art. 15 ust. 1 z związku z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku - o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazano nadto, iż Spółka A jest zawsze stroną postępowania dotyczącego wspólnoty gruntowej a za spółkę działa w jej imieniu Zarząd. Zdaniem odwołującego się, na podstawie aktualnej listy osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie starosta winien był uchylić lub zmienić decyzję ostateczną z dnia [...] w trybie art. 154 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] o Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego orzekł o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji, a nadto orzekł co do istoty - odmawiając wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. W uzasadnieniu podkreślono, iż w sprawie nie wystąpiła bezprzedmiotowość, gdyż zaistniała zarówno przesłanka podmiotowa, jak i przedmiotowa postępowania. Zdaniem organu istniały podstawy do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy i orzeczenia co do istoty.
Z uwagi na powyższe organ odwoławczy opierając się na zebranym materiale uznał, iż dokonywanie zmian w zakresie ewidencji gruntów jest możliwe, po spełnieniu przez spółkę wymagań przewidzianych przepisami art. 27-29 ustawy – o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Takie wymagania bowiem stawiają przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 roku, Nr 240, poz. 2027) i w świetle powyższego przedłożona przez zgłaszającego zaktualizowana lista osób uprawnionych do udziału we wspólnocie wraz z wielkością udziałów nie odzwierciedla bezspornie stanu prawnego, wynikającego z obowiązujących przepisów prawa i nie może być ujawniona w ewidencji gruntów i budynków.
W dniu [...] Zarząd złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Decyzji z dnia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zarzucono naruszenia art. 15 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez błędne przyjęcie, że spółka nie może skutecznie ustalić aktualnego wykazu osób uprawnionych, naruszenie art. 18 ust. 2 zd. drugie cytowanej ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż zarząd spółki nie może skutecznie zgłosić do ewidencji gruntów zmiany w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, naruszenie art. 22 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez błędne zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż spółka obowiązana była zgłosić do ewidencji gruntów i budynków pierwotny wykaz osób uprawnionych.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji drugoinstancyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Podstawową kwestią wymagającą podkreślenia jest okoliczność, iż wbrew zarzutom skargi materialnoprawną podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie były przepisy nie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku - o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 ze zmianami), ale ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 roku Nr 240, poz. 2027). Bowiem podstawą wszczęcia postępowania był wniosek z dnia [...] o wpis do ewidencji gruntów, a wiec wniosek wynikający wprost z regulacji zawartej w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z przepisami art. 20 – 22 cytowanej ustawy oraz rozporządzeniem wykonawczym tj. rozporządzeniem Ministra z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) - aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych.
Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - wykaz osób uprawnionych we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala w drodze decyzji starosta. Nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Aby jednak wydana została przez starostę decyzja w przedmiocie uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty, dane w tym zakresie dostarczone organowi powinny uwzględniać wskazania wynikające z artykułów 27-29 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Analizując treść tych przepisów stwierdzić należy, iż art. 29 cytowanej ustawy ustanawia wyjątek od zasady nienaruszalności udziału we wspólnocie gruntowej, przykładowo obejmuje on sytuacje, gdy wraz z podziałem gospodarstwa rolnego musiałby następować proporcjonalny podział udziału we wspólnocie na rzecz współwłaścicieli (spadkobierców) nabywających powstałe w wyniku podziału części niezależnie od racji gospodarczych i społecznych, ale może też wystąpić sytuacja, iż sami członkowie wspólnoty mogą podzielić pomiędzy siebie udział we wspólnocie, niemniej i tak postępowanie takie musiałoby być usankcjonowane postępowaniem sądowym o dział spadku.
Samo załączenie listy uprawnionych nie odzwierciedla aktualnego stanu prawnego związanego z udziałami we Wspólnocie i nie może być podstawą ujawnienia w ewidencji. Nie znajduje więc uzasadnienia zarzut skarżącej naruszenia artykułu 15 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku - o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Ustalenie aktualnej listy osób uprawnionych musi stanowić podstawę wszelkich następnych działań zmierzających do rekonstrukcji wspólnoty i z mocy ustawy podlegać winno wnikliwej ocenie i kontroli organów geodezyjnych. Wypis z rejestru gruntów, obejmujący dane związane z utworzeniem spółki i powołaniem władz będzie podstawowym dokumentem poświadczającym istnienie wspólnoty i podstawowe dane, które ją charakteryzują. Natomiast w drodze decyzji, po zastosowaniu właściwego trybu (o czym była mowa wyżej) Starosta ustali wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie.
Dopiero na skutek wydania takiej decyzji w ewidencji powinny być ujawnione informacje z niej wynikające. Regulacja ta wyraźnie wskazuje, że w ewidencji gruntów powinny być ujawnione informacje wynikające zarówno z decyzji wydanych na podstawie art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, jak i dane związane z utworzeniem spółki i powołaniem jej władz. W niniejszej sprawie dane, podlegające wpisowi z urzędu nie znalazły się w ewidencji, natomiast te, zgłoszone obecnie przez Zarząd w trybie art. 18 ust. 2 - ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie mogą w świetle przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia Ministra z dnia 29 marca 2001 (Dz.U. 01 Nr 38, poz. 454) roku stanowić podstawy wpisu do ewidencji. Dopiero więc dane podlegające wpisowi z urzędu pozwolą na zastosowanie art. 22 ust. 2 i 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i tym samym organ odmawiając tego wpisu nie naruszył dyspozycji tegoż artykułu.
Sąd pragnie zauważyć, iż dane wynikające z ewidencji gruntów lub budynków mogą być kwestionowane w toku postępowania, a wynikające z nich domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy może byś obalone, jednakże strona kwestionująca zgodność danych wynikających z ewidencji gruntów ze stanem faktycznym powinna w odpowiednim trybie rozbieżności te usunąć. Ustawa z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne nie daje bowiem organom ewidencyjnym uprawnień do samodzielnego rozstrzygania w zakresie tytułów prawnych podlegających wpisowi, bądź zastępowania kompetencji Starosty w tym zakresie.
Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż powołana spółka ma charakter osoby prawnej i jej zadaniem jest sprawowanie zarządu nad wspólnotą oraz zagospodarowanie gruntów wchodzących w jej skład. Jest także oczywistym, iż uprawnienie do działania na zewnątrz w imieniu i na rzecz członków wspólnoty należy do spółki działającej za pośrednictwem statutowych organów i że spółka jest posiadaczem gruntów rolnych wchodzących w skład wspólnoty, uprawnionym a zarazem zobowiązanym do zarządzania tymi gruntami i należytego ich zagospodarowania (art. 25 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych). W tym zakresie będzie ona uprawniona do składania wniosków do właściwych organów w trybie art. 18 ust. zdanie drugie cytowanej ustawy, niemniej dopiero po ujawnieniu w ewidencji danych wymaganych przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
W ocenie Sądu podkreślenia wymaga konieczność oddzielenia kwestii związanych z ustawą z dnia 29 czerwca 1963 roku - o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i ustawą z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne. Na mocy znowelizowanego, na podstawie art. 22 ustawy z dnia 24 lipca 1998 roku o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668 ze zmianami) – art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych – sprawy te należą do kompetencji starosty, a organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Natomiast, zgodnie z treścią art. 7d cytowanej ustawy do zadań starosty należy w szczególności prowadzenie Powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym ewidencji gruntów i budynków, a organem wyższego stopnia pozostaje, zgodnie z treścią art. 7b cytowanej ustawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Tym samym organ ten orzekając w ramach postępowania odwoławczego - uchylił decyzję o umorzeniu postępowania pierwszoinstancyjnego, bowiem orzeczenie to nie było orzeczeniem co do istoty sprawy. Organ I instancji odnosząc się do kwestii związanych z wnioskiem o wpis do ewidencji jednocześnie uznał, że postępowanie było bezprzedmiotowe. W ramach swoich kompetencji organ odwoławczy zasadnie przyjął, że może orzec co do istoty, w części wynikającej z przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego. Za słuszne uznać należy więc rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji organu I instancji, bo istotnie kwestionowana decyzja nie była decyzją bezprzedmiotową i orzekł co do istoty w zakresie zmian we wpisie do ewidencji, gdyż w świetle przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz Rozporządzenia Ministra z dnia 29 marca 2001 roku nie było podstaw do dokonania takich zmian przez organy administracji geodezyjnej.
Tym samym zarzut skarżącego zawarty w uzasadnieniu skargi, a dotyczący możliwości zmiany decyzji ostatecznej w trybie artykułu 154 ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego dotyczy kompetencji starosty jako zadania własnego, a nie wynikającego z ustawy – prawo geodezyjne i kartograficzne.
Uwzględniając powyższe oraz całość zebranego materiału Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) – o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.
/-/ Sz. Widłak /-/ B. Sokołowska /-/ M. Ławniczak