Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 716/20

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Skarbowej (dalej DIAS) postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.), oraz art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej u.p.e.a.) po rozpatrzeniu zażalenia W. R. (dalej jako strona lub skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Dyrektora [...] Poczty [...] S.A., o nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., wystawionego za zaległości w opłatach abonamentowych RTV za okres od stycznia 2014 r. do stycznia 2019 r.

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należność z tytułu opłat abonamentowych za okres 01/2014-01/2019, wystawionego przez Pocztę [...] S.A. wobec zobowiązanego W. R., organ egzekucyjny dokonał w dniu [...] listopada 2019r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należącego do zobowiązanego.

Zawiadomienie o przedmiotowym zajęciu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącemu w dniu 09 grudnia 2019r.

Pismem z dnia 11 grudnia 2019r. W. R. złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem zobowiązanego, obowiązek objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym (nieuiszczone opłaty abonamentowe RTV) nie istnieje. W uzasadnieniu strona wskazała, iż od 2003 r. nie mieszka pod adresem: P., ul. [...] gdyż w tej dacie wyprowadziła się wraz z najbliższą rodziną do wybudowanego przez siebie budynku mieszkalnego w miejscowości Z., ul. [...]. Przed wyprowadzeniem się dokonano wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednakże – zdaniem skarżącego - dowód zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników zaginął w 2003 r. w trakcie przeprowadzki. Zobowiązany jest przekonany, że wyrejestrowanie odbiornika było prawnie skuteczne.

Ponadto W. R. wskazał, iż wyprowadzając się z miejsca zamieszkania w Poznaniu, ul. [...] nie miał obowiązku zawiadamiania Poczty [...] S.A. o zmianie swojego adresu zamieszkania, skoro w wyniku wcześniejszego wyrejestrowania utracił status abonenta. Wskazał również, że nie otrzymał zawiadomienia od Poczty [...] S.A. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. W związku z powyższym został pozbawiony możliwości złożenia reklamacji, że abonentem już nie jest. Wskazał, że Poczta [...] S.A., jako wierzyciel, zobowiązana jest do szczegółowego wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika RTV, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Według strony, niedopuszczalna jest sytuacja, w której wierzyciel swoje rozstrzygnięcie opiera jedynie na formalnie wskazanych przepisach prawa, bez wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego. W ww. piśmie strona wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu.

Pismem z dnia 20 grudnia 2019r., nr [...], Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P. przekazał wierzycielowi zarzuty zobowiązanego w celu uzyskania stanowiska.

W dniu 14 maja 2020r. wierzyciel przekazał organowi egzekucyjnemu postanowienie Dyrektora [...] Poczty [...] S.A. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów oraz ostateczne postanowienie Dyrektora [...] Poczty [...] S.A. z dnia [...] maja 2020r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2020r.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P. (dalej jako organ I instancji lub Naczelnik [...] US) działając na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], uznał zarzuty nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku za nieuzasadnione.

Organ wskazał, iż w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów o których mowa wart. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Zdaniem organu zarówno zarzut nieistnienia obowiązku jak i zarzut braku wymagalności obowiązku, podnoszone przez skarżącego, zawarte są w katalogu określonym w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., zatem organ jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Wierzyciel uzasadniając swoje stanowisko w kwestii wniesionych zarzutów, wskazał, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczanie opłat za ich użytkowanie wynikają z ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. (t.j. Dz.U. z 2019 roku, poz. 1801 ze zm.). Za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Obowiązek wnoszenia opłat powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Brak dopełnienia ww. czynności formalno-prawnych skutkuje naliczaniem kwot abonamentu za kolejne miesiące.

W odniesieniu do zarzutu wniesionego przez zobowiązanego dotyczącego braku wymagalności obowiązku wierzyciel wskazał, iż o braku wymagalności decyduje inna kategoria zdarzeń niż wskazana w uzasadnieniu do wniesionego zarzutu (wskazuje na to treść art. 33 pkt 2 u.p.e.a.) i należą do nich takie okoliczności jak odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, innym powodem braku wymagalności może być wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd. Braku wymagalności egzekwowanego obowiązku nie pociągają za sobą również wady tytułu wykonawczego lub brak upomnienia. Biorąc pod uwagę powyższe, wierzyciel uznał iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały żadne z przedstawionych okoliczności, w związku z czym wniesiony zarzut braku wymagalności obowiązku należało uznać za niezasadny.

Odnosząc się z kolei do zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] listopada 2019r. Dyrektor [...] Poczty [...] S.A. wskazał, iż rejestracja odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...] [...] P. (obecnie Z., ul. [...], [...] D.) zgłoszona została na nazwisko zobowiązanego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych.

Odnosząc się do zarzutu, że w 2003 roku zobowiązany wymeldował się z mieszkania pod adresem: ul. [...] [...] P. oraz wyrejestrował odbiornik telewizyjny, wierzyciel wskazał, iż przepisy prawne zawarte w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013r. (Dz. U. z 2013r., poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jak i wcześniejsze akty prawne, nakładają na abonenta obowiązek powiadomienia placówki Poczty [...] S.A.- o zmianie nazwiska, nazwy firmy, danych adresowych, miejsca używania odbiorników, o fakcie zgubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników, zgodnie z obowiązującymi w danym okresie rozporządzeniami.

Dodatkowo wierzyciel wyjaśnił, iż obowiązek uiszczania opłat abonamentowych jest przypisany do osób, które zarejestrowały odbiornik RTV a nie do adresu, w którym odbiornik się znajduje. Na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiorników - obowiązek ich wyrejestrowania.

Zdaniem organu wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego może doprowadzić do ustania obowiązku opłacania abonamentu. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych.

Wierzyciel wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż w dniu [...] czerwca 2019r. w Urzędzie Pocztowym P. [...] zobowiązany dopełnił formalności wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednocześnie wierzyciel wskazał, iż nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez zobowiązanego formalności wyrejestrowania odbiorników przed dniem [...] czerwca 2019r.

Zdaniem organu skoro wierzyciel w ostatecznym postanowieniu uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione to organ egzekucyjny jest tym stanowiskiem związany. Nadto organ egzekucyjny nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie wskazanych zarzutów, jak również nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Organ zwrócił uwagę, iż W. R. pismem z dnia [...] marca 2020r. złożył skargę trybie art. 227 k.p.a. uznając, że w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w sprawie zgłoszonych zarzutów, organ egzekucyjny: bezpodstawnie przekazał zajęte u dłużnika środki pieniężne wierzycielowi, tj. bez ustalenia czy dłużnik złożył zarzuty, bezpodstawnie odstąpił od zawieszenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a., bezpodstawnie odstąpił od wydania w trybie art. 56 § 3 u.p.e.a. postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutów zobowiązanego zawartych w skardze organ wskazał, iż z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika dla organu egzekucyjnego obowiązek wstrzymywania się z przekazaniem wierzycielowi uzyskanych środków do czasu aż upłynie termin dający prawo zobowiązanemu do zgłoszenia zarzutów. Wskazać należy, iż fakt rozliczenia uzyskanych kwot i przekazania ich na rachunek wierzyciela nie powoduje, iż zarzuty zgłoszone w ustawowym terminie nie zostają rozpatrzone. Organ nie zgodził się z zarzutem zobowiązanego, iż został pozbawiony wynikającej z art. 33 u.p.e.a. możliwości weryfikacji zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji bowiem - mimo wyegzekwowania w całości kwoty objętej tytułem wykonawczym - przekazał zarzuty wniesione przez zobowiązanego wierzycielowi w celu zajęcia stanowiska. Przy tym w przypadku uznania zgłoszonych zarzutów za zasadne, kwoty wyegzekwowane w toku prowadzonej egzekucji zostałyby zobowiązanemu zwrócone przez wierzyciela.

Odnosząc się natomiast do kwestii braku zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ wskazał, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na wniesienie zarzutów, ma przede wszystkim na celu powstrzymanie się przez organ egzekucyjny przed podejmowaniem jakichkolwiek czynności egzekucyjnych względem zobowiązanego do momentu ostatecznego rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów.

Wyegzekwowanie w całości należności objętych tytułem wykonawczym również spowodowało, iż organ egzekucyjny nie podejmował dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do zobowiązanego, co w ocenie tutejszego organu odniosło taki sam efekt jak zawieszenie postępowania pomimo braku wydanego w tym przedmiocie postanowienia.

Reasumując organ wskazał, że argumenty W. R. zawarte w skardze z dnia [...] marca 2020r. są bezzasadne.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący, pismem z dnia [...] lipca 2020 r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 21 lipca 2020 r.), złożył zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, wnosząc o jego uchylenie w całości.

W. R. w zażaleniu zarzucił, iż organ egzekucyjny nie dokonał należytej i wyczerpującej analizy podniesionego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu zobowiązany przytoczył te same argumenty, które wskazał w zarzutach z dnia [...] grudnia 2019 r. Powołał się na fakt wyrejestrowania odbiornika przed datą wyprowadzki z dotychczasowego mieszkania tj. w 2003 r. i upływ 15 lat od tej chwili oraz brak obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania po tym czasie.

Opisanym we wstępie postanowieniem DIAS w P. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, że nadal jest związany stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ wskazał, że po wypełnieniu przez zobowiązanego ustawowego obowiązku rejestracji odbiornika RTV wydana została książeczka opłat nr [...], stanowiąca dowód jego zarejestrowania. W momencie wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązanemu został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...].

Zawiadomienie o nadaniu W. R. indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki, zostało wysłane przez wierzyciela w dniu 17 lipca 2018 r. na adres: ul. [...], [...] P., którym w danym okresie Poczta [...] S.A. dysponowała. Przy tym nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Wierzyciel wskazał, że nie posiada informacji, aby strona składała reklamację lub w jakikolwiek inny sposób złożyła zarzut nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego bądź wystąpiła o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia.

Odnosząc się do zmiany miejsca zamieszkania abonent powinien każdorazowo zgłosić ten fakt niezwłocznie w placówce operatora wyznaczonego. Jeżeli w nowym miejscu zamieszkania użytkownik z odbiorników korzysta, powinien dokonać aktualizacji danych adresowych i kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast jeśli nie korzysta powinien odbiornik wyrejestrować.

W skardze do WSA W. R. zaskarżył postanowienie DIAS w P. w całości jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] lipca 2020 r., wnosząc o ich uchylenie i zarzucając naruszenie:

1. - art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
2. - art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie całości zgromadzonego materiału dowodowego,
3. - -art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń, iż nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV przez skarżącego jak również, iż do skarżącego zostało wysłane zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta,
4. - art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygniecie wątpliwości co do stany faktycznego na niekorzyść skarżącego,
5. - art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez bezzasadne przyjęcie za wierzycielem, iż istnieje obowiązek zapłaty objęty tytułami wykonawczymi wystawionym przez Dyrektora [...] Poczty [...] SA o nr [...]

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wspomnianym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana zasadniczo według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie o żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że wywiedziona przez W. R. skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, który utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. o uznaniu za nieuzasadnione zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania zaległości w opłatach abonamentowych RTV za okres od stycznia 2014 r. do stycznia 2019 r.

Skarżący zakwestionował istnienie obowiązku co do należności z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za przedmiotowy okres. Wskazał, że w 2003 r. wymeldował się z mieszkania gdzie był zarejestrowany odbiornik telewizyjny i dokonał jego wyrejestrowania. Skarżący wskazał, że dowód zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników zaginął w 2003 r. w trakcie przeprowadzki, nie miał obowiązku przechowywania tego dokumentu przez tak długi czas. Stwierdził też od momentu przeprowadzki upłynęło ponad 15 lat. Dodał, że nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, ani innej korespondencji, aż do czasu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Organ natomiast konsekwentnie wskazywał, że wyrejestrowania radioodbiornika skarżący dokonał dopiero [...] czerwca 2019 r. stąd też zasadne jest egzekwowanie zaległych opłat za abonament. Przede wszystkim organ stał na stanowisku, że jest w niniejszej sprawie związany stanowiskiem wierzyciela, który uznał podnoszone przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione (postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]).

Wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej to sformalizowany środek obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2. 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3. 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4. 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5. 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6. 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7. 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8. 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9. 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10. 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Skarżący zgłosił zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

W myśl art. 34 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. Jak wskazano już wyżej, wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty - co do nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku - za niezasadne. Zajęte przez wierzyciela stanowisko, jako wiążące, stało się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w przedmiocie niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie postanowienia organu odwoławczego, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji.

Wskazać przy tym należy, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a więc winien zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy poddawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018, co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

Uprawnienia Poczty [...] S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają obecnie wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1801 ze zm., dalej: "u.o.a."). Wskazać należy w tym zakresie także na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził że, pomimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta [...] S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Poczta [...] S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Odnosząc się do podnoszonego w treści skargi zarzutu co do nieistnienia obowiązku skarżącego z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za wskazany okres (zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), konieczne było odwołanie się do przepisów u.o.a., które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego w skardze zarzutu nieistnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej RTV.

Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej – ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, pkt 3.3.4. uzasadnienia).

Z akt sprawy nie wynika, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika RTV na nazwisko skarżącego. Wierzyciel podał tylko, że taka rejestracja została zgłoszona na nazwisko skarżącego. W aktach sprawy brak było jednak jakiegokolwiek dokumentu na tę okoliczność. Jednakże okoliczności tej skarżący nie negował. W aktach sprawy brak jest również dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie radioodbiornika, ani w dacie podanej przez skarżącego, ani w tej wskazywanej przez organ. W aktach sprawy znajduje się jedynie "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" wystawione [...] lipca 2008 r. (k. [...] verte akt administracyjnych).

Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2017 r. nr 187 poz. 1342, dalej: "rozporządzenie MT") jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia MT).

W § 3 rozporządzenia MT wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest:

1. 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub
2. 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Wierzyciel nie posiada normatywnego obowiązku przesłania abonentowi takiego zawiadomienia listem poleconym lub za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (§ 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia MT) ale – w aspekcie proceduralnym - powinien przedstawić jakikolwiek dowód świadczący o nadaniu tego pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że pismo to zostało wysłane.

Jak już wyżej zostało wskazane, wierzyciel nie przedstawił dowodu, iż poza wygenerowaniem przedmiotowego pisma z systemu informatycznego w istocie doszło do wysłania tego dokumentu stronie skarżącej. Skarżący zaś kategorycznie stwierdził, że spornego pisma nie otrzymał. Nie wynika więc z akt administracyjnych, że wierzyciel dysponuje jakimkolwiek dowodem nadania przesyłki zawierającej powyższy dokument skarżącemu, a przynajmniej w toku postępowania administracyjnego dowodu tego wierzyciel nie przedstawił.

Sąd w pełni akceptuje stanowisko zawarte m.in. w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 marca 2018 r. (sygn. akt III SA/Po 85/18), wskazujące, że żaden przepis ustawy abonamentowej nie wymaga aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych – listów poleconych. Podkreślić jednak należy, iż w przypadku sporu w tym zakresie ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. W niniejszej sprawie wierzyciel nie wykazał, że spełnił wobec skarżącego ww. obowiązek informacyjny polegający na tym, iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego.

W omawianej sprawie wierzyciel ograniczył się jedynie do twierdzeń, że rejestracja odbiornika została zgłoszona na imię i nazwisko skarżącego i wydana została skarżącemu książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych (por. str. [...] postanowienia wierzyciela z dnia [...] marca 2020 r. k. [...] akt administracyjnych).

W ocenie Sądu, wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym, że doręczono stronie skarżącej pismo zwierające zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub też wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią. Zauważyć należy, że nie jest zadaniem Sądu oceniać sposób rozwiązania spornej kwestii w przepisach mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Tym niemniej nie ma żadnych podstaw, aby niedoskonałości przyjętych rozwiązań prawnych interpretować na niekorzyść strony skarżącej i nadawać oświadczeniu wierzyciela wyższą wartość dowodową niż oświadczeniu dłużnika. Dlatego oświadczenie strony skarżącej, że nie otrzymała przesyłki ma w ocenie Sądu taką samą wartość jak oświadczenie wierzyciela o jej wysłaniu (nie: doręczeniu) (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Po 85/18).

Sąd stwierdza, że wierzyciel nie wykazał – w kategoriach dowodowych - że spełnił wobec skarżącego ww. obowiązek informacyjny polegający na tym, że wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego. W ocenie Sądu, wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym w tym zakresie, że doręczono skarżącemu ww. sporne pismo (por. prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 57/18).

Sąd wskazuje, że pomimo, iż nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się treści art. 34 § 1 u.p.e.a. to jednak wobec normatywnych możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne, a to w trybie art. 135 p.p.s.a.

Z tego też powodu Sąd uchylił zarówno postanowienia organów egzekucyjnych z dnia [...] lipca 2020 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2020 r., jak również postanowienia wierzyciela - Poczty [...] S.A. z dnia [...] marca 2020 r. oraz [...] maja 2020 r., uznając, iż wierzyciel swoje rozstrzygnięcia wydał niezgodnie z prawem, naruszając podstawowe zasady prowadzenia postępowania przewidziane w przepisach ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, a zatem doszło do naruszenia zarówno zasady ogólnej unormowanej w art. 7, jak również zasad dowodowych wskazanych art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi.